Βενεζουέλα: Ένας ανέφικτος μετασχηματισμός; – Δημήτρης Καλτσώνης

ΤΟ ΔΙΛΗΜΜΑ ΤΗΣ ΜΠΟΛΙΒΑΡΙΑΝΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ –Κράτος και δίκαιο στη Βενεζουέλα του Ούγκο Τσάβες (εκδ. Ξιφαράς)

Συγγραφέας: Δημήτρης Καλτσώνης

‘Η εκτίμηση της εργασίας είναι ότι, παρά το γεγονός ότι στη Βενεζουέλα έχουν πραγματοποιηθεί πολύ σημαντικές κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές αλλαγές, ο ταξικός χαρακτήρας του κράτους και του δικαίου δεν έχουν μεταβληθεί και ότι πρόκειται για αστικοδημοκρατικού τύπου μεταρρυθμίσεις οι οποίες, υπό τις κατάλληλες κοινωνικο-πολιτικές συνθήκες, και παρά το γεγονός ότι δεν διαφαίνεται ως κυρίαρχη μια τέτοια προοπτική, δεν αποκλείεται να οδηγήσουν στη δημιουργία ενός άλλου τύπου κρατικής εξουσίας και αντίστοιχου νομικού εποικοδομήματος.»

 video από την παρουσίαση του βιβλίου με παρεμβάσεις των:

Γιώργου Κατρούγκαλου*:  http://www.dailymotion.com/embed/video/xmhxmq?hideInfos=1 

Πόπης Φουντεδάκη*:  http://www.dailymotion.com/embed/video/xmhyiu?hideInfos=1

 

Περιεχόμενα

Το βιβλίο μελετά τις πλέον σημαντικές μεταβολές του κράτους και του δικαίου, τόσο στο περιεχόμενο όσο και στη μορφή, που επήλθαν στη Βενεζουέλα μετά το 1998. Διερευνώνται τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά των αλλαγών, οι τάσεις εξέλιξής τους σε διαλεκτική προσέγγιση με τις κοινωνικο-οικονομικές και πολιτικές εξελίξεις. Αξιολογείται η επίδρασή τους στον ταξικό χαρακτήρα του κράτους και του δικαίου.

Η εργασία περιλαμβάνει εισαγωγή και χωρίζεται σε δυο μέρη.

Στην εισαγωγή εξετάζονται οι θεμελιώδεις κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές εξελίξεις που οδήγησαν στην πολιτική μεταβολή του 1998. Ειδικότερα μελετώνται οι συνθήκες κοινωνικής ανισότητας και πόλωσης, οι επιπτώσεις του νεοφιλελευθερισμού των αρχών της δεκαετίας του 1990, οι πολιτικές συνέπειες της οικονομικής κρίσης.

Το πρώτο μέρος το βιβλίου εξετάζει τους πολιτικούς θεσμούς. Διακρίνεται σε επτά κεφάλαια.

Το πρώτο κεφάλαιο μελετά τις δυνατότητες εκλογής, στο πλαίσιο μιας αστικής δημοκρατίας, κυβέρνησης που επιχειρεί επαναστατικούς μετασχηματισμούς καθώς και τις δυνατότητες επιτυχίας ενός τέτοιους εγχειρήματος. Παραθέτονται συγκριτικά στοιχεία από την Ευρώπη της προπολεμικής και μεταπολεμικής περιόδου και τη Λατινική Αμερική της δεκαετίας του 1970.

Το δεύτερο κεφάλαιο μελετά τις διαδικασίες σύγκλησης της Συντακτικής Συνέλευσης και διαμόρφωσης του Συντάγματος της Βενεζουέλας του 1999. Αναλύονται τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά του, το ταξικό του περιεχόμενο, η διαδικασία αναθεώρησής του.

Το τρίτο κεφάλαιο αναφέρεται στις επιπτώσεις του νέου Συντάγματος στην κρατική κυριαρχία της χώρας. Ειδικότερα εξετάζονται οι επιδράσεις στην πολιτική ανεξαρτησία, στην απομάκρυνση των ξένων στρατιωτικών βάσεων, στην οικονομική ανεξαρτησία αλλά και στις διεθνείς οικονομικές και πολιτικές σχέσεις της. Μελετώνται επίσης οι αρχές της εξωτερικής πολιτικής, όπως αυτές διαγράφονται στο Σύνταγμα αλλά και οι σχετικές εμπειρίες άλλων κρατών της Λατινικής Αμερικής.

Το τέταρτο κεφάλαιο εξετάζει τις αλλαγές που επήλθαν στο κεφαλαιώδες ζήτημα της πολιτικής συμμετοχής του λαού με το νέο, μπολιβαριανό Σύνταγμα του 1999 αλλά και με την ψήφιση ειδικών νόμων και την υιοθέτηση πρακτικών. Ιδιαίτερη ανάλυση γίνεται για την εισαγωγή του θεσμού της ανάκλησης των αντιπροσώπων που εισάγει το Σύνταγμα και, ειδικά, της δυνατότητας ανάκλησης του προέδρου της δημοκρατίας.

Το πέμπτο κεφάλαιο εστιάζει στη συγκρότηση των οργάνων της νομοθετικής και εκτελεστικής εξουσίας με βάση το Σύνταγμα. Προβαίνει επίσης σε κριτική αποτίμηση για το αν οι σχετικές ρυθμίσεις προάγουν την πολιτική συμμετοχή και αν μπορούν να υποβοηθήσουν τον επαναστατικό μετασχηματισμό. Γίνεται ακόμη συγκριτική μελέτη άλλων επαναστατικών εμπειριών στη Λατινική Αμερική.

Το έκτο κεφάλαιο διαγράφει τα χαρακτηριστικά του νέου δικαστικού συστήματος σε επίπεδο συνταγματικών και νομοθετικών αλλαγών αλλά και στελέχωσης της Δικαιοσύνης. Διερευνάται ο τρόπος εφαρμογής των σχετικών συνταγματικών ρυθμίσεων, το εύρος των αλλαγών στη Δικαιοσύνη και παρατίθενται συγκριτικά στοιχεία με την εμπειρία της Κούβας.

Το έβδομο κεφάλαιο ασχολείται με το νέο θεσμό των λαϊκών συμβουλίων. Εξετάζει η νομοθεσία και η πρακτική εφαρμογή της, η συνταγματική βάση της νομοθεσίας, οι αρμοδιότητες της λαϊκής συνέλευσης, οι αντίστοιχες εμπειρίες των σοσιαλιστικών κρατών. Επιχειρείται αξιολόγηση της εφαρμογής του νόμου και των προοπτικών των λαϊκών συμβουλίων. Αναλύεται επίσης η πρόταση νόμου για τα «σοσιαλιστικά συμβούλια των εργαζομένων» και οι προοπτικές που θα διάνοιγε η τυχόν ψήφισή της.

 Το δεύτερο μέρος του βιβλίου προσεγγίζει τις αλλαγές που επήλθαν στο σκληρό πυρήνα της κρατικής εξουσίας, στις ένοπλες δυνάμεις. Αποτελείται από τέσσερα κεφάλαια.

Στο πρώτο κεφάλαιο είναι κατά κάποιο τρόπο εισαγωγικό και εξετάζει γενικά το θέμα των σχέσεων των ενόπλων δυνάμεων με την κοινωνία, τον κοινωνικό ρόλο τους, ιδιαίτερα την ιμπεριαλιστική περίοδο, την αντανάκλαση αυτού του ρόλου στο δίκαιο.

Στο δεύτερο κεφάλαιο μελετάται η ιστορική διαμόρφωση των ενόπλων δυνάμεων στη Βενεζουέλα, η συγκρότηση του ταξικού χαρακτήρα τους. Μελετάται η ιδιαίτερη επίδραση των μικροαστικών στρωμάτων, οι ιστορικές εμπειρίες των ενόπλων δυνάμεων της Βενεζουέλας αλλά και οι εμπειρίες άλλων κρατών της Λατινικής Αμερικής και γενικότερα του λεγόμενου «τρίτου κόσμου» που διαμόρφωσαν τελικά τις σύγχρονες τάσεις και αναζητήσεις.

Το τρίτο κεφάλαιο εξετάζει την πρώτη περίοδο των νομοθετικών παρεμβάσεων στις ένοπλες δυνάμεις που πραγματοποιήθηκαν μετά το 1998. Ειδικότερα αναφέρεται στις αλλαγές στη διοίκηση, στο σκοπό και στα χαρακτηριστικά των ενόπλων δυνάμεων όπως αυτά οριοθετούνται από το Σύνταγμα και τη σχετική νομοθεσία. Αναφορά γίνεται επίσης στο κρίσιμης σημασίας ζήτημα της λαϊκής συμμετοχής στην άμυνα καθώς και σε παρεμφερείς ή εντελώς διαφορετικές ιστορικές εμπειρίες όπως αυτή της Κούβας, της Νικαράγουα ή της Χιλής.

Το τέταρτο κεφάλαιο καταπιάνεται με τη δεύτερη περίοδο αλλαγών τις ένοπλες δυνάμεις η οποία όμως δεν ολοκληρώθηκε τελικά. Οι αλλαγές αυτές προωθούνταν, μαζί με άλλες, με την αναθεώρηση του Συντάγματος του 2007. Παρότι η αναθεώρηση απορρίφθηκε οριακά στο σχετικό δημοψήφισμα, εξετάζεται ο χαρακτήρας των προωθούμενων μεταβολών καθώς αυτές θα επέφεραν σοβαρές διαφοροποιήσεις στην ονομασία, στη δομή, στο σκοπό, στο αμυντικό δόγμα και στα χαρακτηριστικά των ενόπλων δυνάμεων ενισχύοντας τα «λαϊκά και αντιιμπεριαλιστικά» στοιχεία. Παράλληλα, στο κεφάλαιο αυτό εξετάζονται συγκριτικά οι οικείες διατάξεις άλλων Συνταγμάτων κρατών της Λατινικής Αμερικής.

Το βιβλίο κλείνει με ένα κεφάλαιο συμπερασμάτων που επιγράφεται «ένας ανέφικτος μετασχηματισμός;». Στο κεφάλαιο αυτό μελετώνται πρώτα οι σημαντικότερες συνταγματικές και νομοθετικές αλλαγές στο χώρο της οικονομίας και των κοινωνικών δικαιωμάτων. Η εκτίμηση της εργασίας είναι ότι, παρά το γεγονός ότι στη Βενεζουέλα έχουν πραγματοποιηθεί πολύ σημαντικές κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές αλλαγές, ο ταξικός χαρακτήρας του κράτους και του δικαίου δεν έχουν μεταβληθεί και ότι πρόκειται για αστικοδημοκρατικού τύπου μεταρρυθμίσεις οι οποίες, υπό τις κατάλληλες κοινωνικο-πολιτικές συνθήκες, και παρά το γεγονός ότι δεν διαφαίνεται ως κυρίαρχη μια τέτοια προοπτική, δεν αποκλείεται να οδηγήσουν στη δημιουργία ενός άλλου τύπου κρατικής εξουσίας και αντίστοιχου νομικού εποικοδομήματος.

 
Ο Δημήτρης Καλτσώνης είναι επ. καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο http://kaltsonis.blogspot.com/
 
*Ο Γιώργος Κατρούγκαλος είναι καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης
*Πόπη Φουντεδάκη, αν. καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου του Παντείου Παν/μίου.
Explore posts in the same categories: Αριστερά, Βιβλίο, Δημήτρης Καλτσώνης, Δημοκρατία, Οικονομική κρίση, Πολιτική, Σύνταγμα

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: