Αρχείο για 17 Μαΐου, 2012

Πώς ο Κέινς θα έλυνε την κρίση της Ευρωζώνης

17 Μαΐου, 2012

Financial Times, 16/5/2012

Των Marcus Miller και Robert Skidelsky,

Σχεδόν πριν από 100 χρόνια , ένας νεαρός αξιωματούχος του βρετανικού υπουργείου Οικονομικών επιδίωξε να συμβουλεύσει τους Ευρωπαίους πολιτικούς πώς θα έπρεπε να χειριστούν κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο τα εφιαλτικά εξωτερικά χρέη. Υποστήριξε ότι υπήρχε ένα όριο στην ικανότητα μιας χώρας να εξυπηρετεί το χρέος. Εκείνοι που περίμεναν περαιτέρω πληρωμές ήταν μοιραίο να απογοητευτούν. Ακόμη περισσότερο, οι προσπάθειες των πιστωτών να καταβληθούν περαιτέρω πληρωμές θα απέβαιναν επικίνδυνες πολιτικά. “Εάν υπογράψουν [οι οφειλέτες]”, έγραψε σε ένα φίλο, “δεν θα μπορούν πιθανώς να τηρήσουν κάποιους από τους όρους και το αποτέλεσμα παντού θα είναι αναταραχή και ξεσηκωμός”. Συνέστησε ένα γύρο ακύρωσης χρεών μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών , ένα σχέδιο που –με μια μονοκοντυλιά– θα εξάλειφε μεγάλο μέρος του προβλήματος. Όταν αγνοήθηκε από τις κυβερνήσεις των πιστωτών, ο Τζον Μέιναρντ Κέινς παραιτήθηκε από το αξίωμά του για να γράψει το έργο Economic Consequences of the Peace (Οικονομικές Συνέπειες της Ειρήνης).

Βεβαίως, στη σημερινή Ευρώπη τα πράγματα έχουν αντιστραφεί εντελώς. Δεν είναι η Γερμανία που υποφέρει υπό το μη βιώσιμο δημόσιο χρέος, αλλά οι νότιοι εταίροι της Ευρωζώνης.

Ποια είναι η συμβουλή της Γερμανίας; Απάντηση: τα οικονομικά της λιτότητας. Οι χώρες με υψηλό δημόσιο χρέος πρέπει να αυξήσουν τους φόρους και να κόψουν τις δαπάνες ανεξαρτήτως των συνεπειών στην πραγματική οικονομία. Στην Άνγκελα Μέρκελ αρέσει να επικαλείται το παράδειγμα της Σουαβής νοικοκυράς: “Μακροπρόθεσμα δεν μπορείς να ζεις πέρα από τα μέσα που διαθέτεις”.  (περισσότερα…)

Ελληνική λιτότητα: Στο τέλος της διαδρομής – James Meadway

17 Μαΐου, 2012

 Πηγή: New Economics Foundation

Αυτή δεν είναι μια ελληνική κρίση. Είναι μια ευρωπαϊκή κρίση, σε δύο μέρη. Πρώτον, η οικονομική κατάρρευση του 2008 προκάλεσε μια παγκόσμια ύφεση εξαιρετικής σοβαρότητας. Σε συνδυασμό με τη διάσωση των τραπεζών, αυτό οδήγησε σε ραγδαία αύξηση των χρεών και των ελλειμμάτων για τις περισσότερες μεγάλες οικονομίες – συμπεριλαμβανομένων και εκείνων της Ευρωζώνης.

Καθώς τα φορολογικά έσοδα μειώθηκαν και η ανεργία αυξήθηκε κατά 2008-09, τα κυβερνητικά ελλείμματα διευρύνθηκαν. Για να γεφυρωθεί το χάσμα, οι κυβερνήσεις δανείζονταν, ανεβάζοντας τα χρέη τους. Για τις χώρες της Ευρωζώνης, μεγάλο μέρος αυτού του δανεισμού είχε ληφθεί από τις ευρωπαϊκές τράπεζες. Οι τράπεζες ήταν ικανοποιημένες με την κατάσταση αυτή, δεδομένου ότι υποτίθεται ότι δεν ήταν δυνατό για ένα μέλος της Ευρωζώνης να χρεοκοπήσει και ως εκ τούτου τα δάνεια ήταν χαμηλού κινδύνου. Οι κυβερνήσεις ήταν ευτυχείς, καθώς φαινόταν να λαμβάνουν φτηνή χρηματοδότηση.

Αλλά υπήρχε ένα πρόβλημα. Γιατί στη δεκαετία της ύπαρξης του ευρώ, ρυθμίστηκαν αποτελεσματικά οι συναλλαγματικές ισοτιμίες των χωρών-μελών μεταξύ τους. Η επιλογή να ανατιμηθεί ένα νόμισμα μέσα στην Ευρωζώνη δεν ήταν πλέον διαθέσιμη. Η Γερμανία, με χαμηλή ανάπτυξη της παραγωγικότητας, οδήγησε τους μισθούς και τα ημερομίσθια των εργαζομένων της προς τα κάτω, με την πτώση των πραγματικών μέσων εισοδημάτων για επτά χρόνια. Έγινε ως αποτέλεσμα πιο ανταγωνιστική, σε σχέση με τα άλλα μέλη του ευρώ. Κανονικά, αυτό θα οδηγούσε σε αύξηση της συναλλαγματικής ισοτιμίας της. Αλλά το ίδιο το ευρώ ήταν αιτία να αποφευχθεί αυτό.

(περισσότερα…)

No happy ending if Greece leaves eurozone: economists…

17 Μαΐου, 2012

YANIS VAROUFAKIS

 COSTAS LAPAVITSAS

FARIBORZ MOSHIRIAN 

PM with Mark Colvin

Michael Janda reported this story on Thursday, May 17, 2012 18:25:0

http://www.abc.net.au/pm/content/2012/s3505240.htm

Alternate WMA version | MP3 download

MARK COLVIN: Greeks have been taking hundreds of millions of euros out of the country’s banks over the last few days – a sign that many of them don’t see any alternative to the country crashing out of the eurozone.

More about bank runs shortly.

But global financial markets are still spooked too – subdued today, but mainly because they’re marking time.

Some economists say a new, less severe program isn’t possible with Greece as part of the euro.

Others say the costs of a eurozone exit to Greece and the rest of Europe are simply too high to bear.

Business reporter Michael Janda.

MICHAEL JANDA: It seems joining the euro is like joining the Mafia; once you’re in, there’s no way to get out alive.

YANIS VAROUFAKIS: The moment this gets out, imagine what the ramifications for Portugal, for Ireland, for Italy for Spain?

MICHAEL JANDA: Yanis Varoufakis, a professor of economic theory at the University of Athens.

YANIS VAROUFAKIS: Europe is already on the brink of a very serious recession and Greek exit, with all the uncertainty that it will create; the whole of Europe is going to be suffering. A Greek exit will be a bit like the Greeks poisoning the swimming pool water in which we have to swim.

(περισσότερα…)

Πιο σημαντική η επιβίωση του ελληνικού λαού από το ευρώ-Γιάννης Κότσιρας

17 Μαΐου, 2012

Συνέντευξη του Γιάννη Κότσιρα στο ΑΝΤΙ-ΝΕΑ ΤΑΞΗ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ

 

Ευρω-αποβολή λόγω… Τσίπρα; – Γιώργος Δελαστίκ

17 Μαΐου, 2012

Εφημ.ΕΘΝΟΣ 17/5/12

Απίθανες τερατολογίες έχουν θέσει σε κυκλοφορία το ΠΑΣΟΚ και η ΝΔ προκειμένου να τρομοκρατήσουν όσους μπορέσουν περισσότερους από τα σχεδόν τριάμισι εκατομμύρια ψηφοφόρους που εγκατέλειψαν τα δύο κόμματα, ώστε να επιστρέψουν σε αυτά. Να μην ψηφίσουν δηλαδή αντιμνημονιακά και πρωτίστως να μην ψηφίσουν ΣΥΡΙΖΑ. «Αν βγει ο Τσίπρας, οι Γερμανοί θα διώξουν αμέσως την Ελλάδα από το ευρώ!» είναι η συνηθέστερη απειλή που ακούγεται.

Πρόκειται περί εντελώς αβάσιμης θεωρίας. Μπορεί κανείς να κατηγορήσει εύκολα και σωστά τους Γερμανούς για σκληρότητα, αλαζονεία, έλλειψη φαντασίας, δογματικές εμμονές κ.λπ., αλλά για έλλειψη λογικής ουδέποτε τους κατηγόρησε ακόμη και ο πιο άσπονδος εχθρός τους. Φυσικά και δεν συμπαθούν πολιτικά τον ΣΥΡΙΖΑ ή τον Αλέξη Τσίπρα. Βεβαίως και προτιμούν μια πειθήνια στις εντολές τους ελληνική κυβέρνηση. Στερείται όμως πολιτικής σοβαρότητας ο ισχυρισμός ότι θα διώξουν την Ελλάδα από το ευρώ επειδή… δεν τους αρέσει ο Τσίπρας!

Ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά. Εν πρώτοις, όπως είναι πασίγνωστο, είναι νομικά αδύνατη η αποβολή της Ελλάδας από την ευρωζώνη, για τον απλούστατο και καταλυτικό λόγο ότι από τις συνθήκες δεν προβλέπεται καμιά απολύτως διαδικασία αποπομπής χώρας από το ευρώ.

Το Βερολίνο λοιπόν πρέπει να φύγει από το πλαίσιο νομιμότητας και να περάσει στο πεδίο των εκβιασμών για να διώξει τη χώρα μας. Με κάποιο πρόσχημα δηλαδή να πάψει να δίνει η ΕΕ στην Ελλάδα τις δόσεις του δανείου, παραβιάζοντας ουσιαστικά τις συμβατικές της υποχρεώσεις. Εδώ γεννιέται ένα πρώτο σοβαρό πρόβλημα.

Θα συμφωνήσουν όλες οι χώρες της Ευρωζώνης -δηλαδή και η Γαλλία του Ολάντ, η Ιταλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία που βρίσκονται λίγο-πολύ σε ανάλογη μοίρα με τη δική μας- να εκβιάσουν την Ελλάδα με αυτόν τον χυδαίο και γκανγκστερικό τρόπο;

Δεν είναι καθόλου βέβαιο. Ας υποθέσουμε όμως ότι συμφωνούν όλοι να μας εκβιάσουν. Αν υποθέσουμε ότι όλα αυτά γίνονται επειδή έχουμε μια κυβέρνηση συνασπισμού με κορμό τον ΣΥΡΙΖΑ, τι κόστος θα έχει για τη Γερμανία αν η ελληνική κυβέρνηση φέρει στη Βουλή τη δανειακή σύμβαση και την κηρύξει άκυρη, αρνούμενη πλέον να καταβάλει δόσεις; Πόσο αμελητέες θα είναι οι συνέπειες για το ήδη ευρισκόμενο σε άθλια κατάσταση ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα;

Ας υποθέσουμε και πάλι ότι οι Γερμανοί μισούν την Ελλάδα τόσο πολύ ώστε πληρώνουν και το κόστος αυτό και μας διώχνουν από το ευρώ. Αναλογίζεται κανείς πόσο τεράστιο θα ήταν το πολιτικό κόστος για το Βερολίνο να διαδηλώνουν εκατοντάδες χιλιάδες Ελληνες στο Σύνταγμα με σύνθημα «Κάτω το Τέταρτο Ράιχ!», να καίνε γερμανικές σημαίες, να γίνονται καθημερινά συγκρούσεις χιλιάδων διαδηλωτών με την αστυνομία που θα φυλάει τη γερμανική πρεσβεία στην Αθήνα – και όλα αυτά να τα δείχνουν οι Αμερικανοί με το CNN και οι Αγγλοι με το BBC σε όλη την Ευρώπη και σε όλο τον πλανήτη;

(περισσότερα…)

Η Αριστερά να μην περιμένει…να πάρει πρωτοβουλίες τώρα

17 Μαΐου, 2012

 Εξασκώντας τη μνήμη

 Κώστας Λαπαβίτσας

»Εάν γίνει η έξοδος απ΄ το ευρώ και η μονομερής διαγραφή του χρέους, τότε θα δημιουργηθεί η δυνατότητα να μπορέσουμε να πάρουμε μαζί μας και τις υπόλοιπες χώρες της περιφέρειας και να ασκήσουμε πίεση στις χώρες του κέντρου όπου εκεί, φυσικά, το πρόβλημα εμφανίζεται με διαφορετικό τρόπο. Αν συμβεί αυτό τότε μπορούμε, όντως, με όρους και με αναγέννηση της αξιοπρέπειας της περιφέρειας, να πούμε, ναι θέλουμε την Ευρώπη αλλά σε βάση που θα είναι υπέρ της εργασίας και όχι υπέρ του κεφαλαίου. Δεν πρόκειται να γίνει αυτό όμως αν μια ή περισσότερες χώρες της περιφέρειας δεν προχωρήσουν σε ριζοσπαστική δράση από τα κάτω.»

 

Συνέντευξη στον Παύλο Κλαυδιανό

Εφημ.ΕΠΟΧΗ Κυριακή, 28 Νοεμβρίου 2010

 

 Υπάρχει, λοιπόν, ντόμινο;

Όχι με την έννοια ότι η κρίση στη μία χώρα γεννάει την άλλη. Υπάρχει κοινή ρίζα, κοινές πιέσεις, κοινές αδυναμίες που έχουν να κάνουν με τη δομή της ευρωζώνης, το διαχωρισμό της σε κέντρο και περιφέρεια. Είναι λογικό, επομένως, εφόσον μια χώρα όπως η Ελλάδα έχει μπει σε τέτοια κατάσταση πριν 8-9 μήνες, τα ίδια φαινόμενα να εμφανίζονται και σε άλλες χώρες, π.χ., Ιρλανδία και σταδιακά στην Πορτογαλία, Ισπανία που είναι χώρες της περιφέρειας.

Μόνο πώς το επόμενο κομμάτι του ντόμινο είναι πολύ μεγάλο: η Ισπανία.

Είναι το κεντρικό σημείο του προβλήματος, από την αρχή ήταν έτσι. Η κατάσταση της ισπανικής οικονομίας είναι κακή. Είχαμε μια τεράστια φούσκα στα ακίνητα, όγκο χρέους πάρα πολύ μεγάλο, πολύ μεγαλύτερο και απ’ αυτόν των άλλων τριών χωρών μαζί. Οι ισπανικές τράπεζες, ιδίως οι τοπικές, είναι πάρα πολύ εκτεθειμένες. Το χρέος είναι κατά μεγάλο μέρος ιδιωτικό, το κράτος ήταν πάρα πολύ συντηρητικό το προηγούμενο διάστημα άρα για το χρέος δεν ευθύνεται το Δημόσιο. 

Όπως και στην Ιρλανδία…

Βεβαίως. Και στην Πορτογαλία. Στις τρεις αυτές χώρες το κράτος ήταν πολύ συντηρητικό, στην Ισπανία πολύ πιο συντηρητικό και από τη Γερμανία. Είχαμε τεράστια διόγκωση του χρηματοπιστωτικού τομέα και αυτό δημιούργησε την ευμάρεια και την ανάπτυξη που παρουσίασε η Ισπανία για ένα μεγάλο διάστημα, αλλά ταυτόχρονα η οικονομία της δεν είχε καθόλου καλές επιδόσεις, με πάρα πολύ υψηλή ανεργία, χωρίς θεμέλια και ικανότητα να ανταγωνιστεί. Σήμερα το ισπανικό χρέος ιδιωτικό και δημόσιο, είναι πάνω από 5 τρις. Οι αγορές γνωρίζουν ότι η κατάσταση είναι επίφοβη. Αν δει κανείς τα σπρεντς, συμπεραίνει ότι το κερδοσκοπικό ενδιαφέρον των αγορών, έχει πάει απευθείας στην Ισπανία. Θεωρούν την Πορτογαλία δεδομένη και έχουν αρχίσει να κάνουν κερδοσκοπικό παιχνίδι με την Ισπανία. Η προσδοκία είναι ότι εκεί θα πάει η κρίση και αν συμβεί αυτό μπορεί να σημαίνει και το τέλος του ευρώ. Τα ποσά είναι πάρα πολύ μεγάλα. 
 

Να επαναλάβουμε λίγο τις αιτίες του προβλήματος;

Οι χώρες της περιφέρειας εντάχθηκαν στην Ευρωζώνη με τρόπο που σήμαινε απώλεια ανταγωνιστικότητας και άρα ελλείμματα στις τρέχουσες συναλλαγές που ταυτόχρονα καθρεφτίζονταν σε πλεονάσματα της Γερμανίας. Έλλειμμα για την περιφέρεια σημαίνει δανεισμός, υποχρεωτικά. Άρα, έχουμε μια μόνιμη πηγή που δημιουργεί χρέος. Παράλληλα στο εσωτερικό των χωρών αυτών έχουμε έκρηξη του χρηματοπιστωτικού τομέα, ο οποίος, επωφελούμενος του ευρώ, επεκτείνει τις δανειστικές και άλλες δραστηριότητές του. Έχουμε δηλαδή χρέος που έρχεται από έξω και χρέος που δημιουργείται από μέσα. Δεν μπορεί όμως αυτό να διαρκεί εσαεί δεδομένου ότι στη ρίζα του υπάρχει το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών. Το πρόβλημα λοιπόν προέρχεται από τις δομές της ευρωζώνης, δεν έχει να κάνει με το χαρακτήρα των νοτίων κτλ. 

(περισσότερα…)

Τράπεζες για τα συμφέροντα του λαού -Kώστας Λαπαβίτσας

17 Μαΐου, 2012

Αναδημοσίευση -Εφημ.ΕΠΟΧΗ

Aπό το αγγλικό περιοδικό «Red Pepper»

» Η κρίση του 2007-9 ήταν περισσότερο μια συστημική αναταραχή παρά αποτέλεσμα μίας ανεπαρκούς ρύθμισης, ή των κερδοσκοπικών χρηματοπιστωτικών υπερβολών .Ήταν κρίση του χρηματοπιστωτικοποιημένου καπιταλισμού. Η χρηματοπιστωτικοποίηση είναι ένας δομικός μετασχηματισμός των προηγμένων καπιταλιστικών οικονομιών, που έχει σαν αποτέλεσμα την ασύμμετρη αύξηση της κυκλοφορίας του χρήματος σε σχέση με την παραγωγή και τη δυνατότητα έτσι διείσδυσης της χρηματοδότησης σε κάθε πτυχή της κοινωνικής και προσωπικής ζωής. Ως εκ τούτου μια συστημική αποτυχία των δραστηριοτήτων των ιδιωτικών τραπεζών θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια παγκόσμια κρίση.
Οι χαμηλόμισθοι, για παράδειγμα, ανησυχούν πολύ για τις συντάξεις τους, τις αποταμιεύσεις τους και την ασφάλιση τους. Το βάρος του χρέους – όχι μόνο των υποθηκών αλλά και των προσωπικών – έγινε μια πάγια παράμετρος στη σύγχρονη ζωή της εργατικής τάξης. Εν τω μεταξύ, η ανισότητα εντείνεται απεριόριστα, με τους τραπεζίτες και τους χρηματοδότες να κερδίζουν αστρονομικά μπόνους, μετατοπίζοντας το κόστος της κρίσης στην κοινωνία

Ριζοσπάστες ακτιβιστές έχουν επιδιώξει από καιρό να θέσουν αιτήματα για άμεσες βελτιώσεις στις συνθήκες εργασίας των εργαζομένων. Στην περίπτωση του χρηματοπιστωτικού συστήματος, τα αιτήματα αυτά θα μπορούσαν να αναδείξουν ευρύτερα ζητήματα συνολικού ελέγχου της οικονομίας. Η αναδιοργάνωση του χρηματοπιστωτικού συστήματος με βάση τις σύγχρονες συνθήκες, θα μπορούσε να θέσει μια ευθεία πρόκληση στις καπιταλιστικές σχέσεις.
Κατά συνέπεια, είναι ατυχές το γεγονός της αδυναμίας της Αριστεράς να επηρεάσει καταλυτικά το δημόσιο διάλογο – για να μην αναφερθούμε στην πολιτική – τόσο στη Μεγάλη Βρετανία όσο και οπουδήποτε αλλού. Υπάρχουν διάφοροι λόγοι για αυτό, συμπεριλαμβανομένης και της παρατεταμένης οργανωτικής παρακμής της.
Όταν ξέσπασε η κρίση, στην Αριστερά αναζήτησαν την εξήγησή της στην έννοια της χρηματοπιστωτικοποίηση. Αυτό υπήρξε η πλέον ελπιδοφόρα θεωρητική εξέλιξη στο σοσιαλιστικό κίνημα την τελευταία περίοδο. Πράγματι, η ιδέα αυτή δημιουργήθηκε πρωτίστως αλλά όχι κατ΄ αποκλειστικότητα μέσα στην αριστερά -στο ρεύμα που αντιπροσωπεύεται από το έργο συγγραφέων όπως ο Harry Magdoff και ο Paul Sweezy στο χώρο της αμερικανικής, κατά βάση, “Μηνιαίας Επιθεώρησης”.
Η επανεξέταση του χρηματοπιστωτικού συστήματος αποτελεί, για την αριστερά, συστημικό και πολιτικό στόχο. Λαμβάνοντας υπόψη τη χρηματοπιστωτική υπερτροφία των καπιταλιστικών οικονομιών – με πρωτοπόρο τη Μεγάλη Βρετανία – η χρηματοπιστωτική αναδιάρθρωση θα μπορούσε να έχει σοβαρές επιπτώσεις στην οικονομία και την κοινωνία. Θα μπορούσαν να υπάρξουν άμεσα οφέλη για τους εργαζόμενους και όχι μόνο, στους τομείς της απασχόλησης, κατοικίας, εκπαίδευσης, υγείας και κατανάλωσης. Γενικότερα, το χρηματοπιστωτικό σύστημα θα μπορούσε να αναδομηθεί με τέτοιο τρόπο που να διευκολύνει μεγαλύτερο λαϊκό έλεγχο, βοηθώντας έτσι τον αγώνα μετασχηματισμού της οικονομίας προς μια σοσιαλιστική κατεύθυνση.

(περισσότερα…)