«Ήλιος» και «Ελληνικό»

Το Σχέδιο Νόμου που θα κοστίσει πολύ ακριβά στο περιβάλλον, την ανάπτυξη και την κοινωνία

Εισαγωγή

Διαβάζοντας το Σ/Ν του ΥΠΕΚΑ (Φεβρουάριος 2012), δεν υπάρχει  καμιά αμφιβολία ότι η κρίση που ζούμε δε θα αφήσει αλώβητη καμιά πλευρά της οικονομίας και της ζωής του έλληνα πολίτη.

Αφορά κυρίως το σχέδιο ανάπτυξης του πρώην αεροδρομίου του Ελληνικού και το πολυδιαφημισμένο πρόγραμμα “Ηλιος” για την εκμετάλλευση της ηλιακής ενέργειας με χρήση φωτοβολταϊκών.

Με την εγκαινίαση του “Ελ. Βενιζέλος” η απελευθέρωση του χώρου του παλαιού αεροδρομίου του Ελληνικού, έδωσε την ευκαιρία για την πραγματοποίηση ενός μητροπολιτικού πάρκου για την πρωτεύουσα κι ενός πράσινου πνεύμονα για το λεκανοπέδιο.

Το νομοσχέδιο παραδίδει στο βωμό της κρίσης το σύνολο σχεδόν της έκτασης. Πάνω από 5000 στρέμματα, μαζί με τον αιγιαλό, παραδίδονται με διαδικασίες fast track προς οικοδόμηση σε υποψήφιους επενδυτές ενώ το σύνολο των εσόδων δεσμεύονται για την εξόφληση μέρους του δημοσίου χρέους της χώρας.Με λίγα λόγια το συγκεκριμένο νομοσχέδιο υποθηκεύει τον πνεύμονα της Αθήνας για πάντα και το ηλιακό δυναμικό της χώρας για  τουλάχιστον  25 χρόνια προς εξυπηρέτηση δανειστών και κερδοσκόπων.

Η ομάδα Οικολογικού Χρέους της Πρωτοβουλίας για τη συγκρότηση Επιτροπής Λογιστικού Ελεγχου (ΕΛΕ), που στελεχώνεται από οικονομολόγους, περιβαλλοντολόγους, μηχανικούς, νομικούς και μέλη κινημάτων,   προχώρησε στη διεξοδική μελέτη και ανάλυση του κειμένου του νομοσχεδίου και είδαμε τον επερχόμενο κίνδυνο να εφαρμοστεί και  στην Ελλάδα,  η ίδια καταστροφική τακτική, που δεν είναι άλλη από την διόγκωση του χρέους μέσω της υποτιθέμενης αξιοποίησης των φυσικών πόρων και των εναλλακτικών πηγών ενέργειας.

Διαβάστε στη συνέχεια ένα προς ένα τα επίμαχα σημεία του νομοσχεδίου και όλα τα επιχειρήματα που ανασκευάζουν τις θέσεις του Υπουργείου για τον “αναπτυξιακό” χαρακτήρα της προτεινόμενης πολιτικής.

Μια άλλη Ελλάδα είναι εφικτή, ακόμα και σε καιρό κρίσης. Δε θα αφήσουμε να αποτελέσει η κρίση την εύκολη δικαιολογία για το ληστρικό ξεπούλημα όσων μας έχουν απομείνει. 

http://elegr.gr/details.php?id=332

  Η μελέτη

 Α. «Ελληνικό»

Ο χώρος του πρώην αεροδρομίου του Ελληνικού.

«Το μεγάλο μητροπολιτικό πάρκο της Αθήνας» πέρασε από πολλά στάδια, ερευνητικές προσεγγίσεις και «διαβουλεύσεις» για να προσδιοριστεί η τύχη του.

Τους τελευταίους μήνες φαίνεται να έχουν δρομολογηθεί ορισμένες διαδικασίες, για να γίνει «οικόπεδο προς “δωρεάν” παραχώρηση», στο βωμό της εξυπηρέτησης του εξωτερικού χρέους της χώρας.

Αποκορύφωμα αυτών των «διεργασιών» και το σχέδιο νόμου που ήρθε στη δημοσιότητα στις 16 Φεβρουαρίου για την «αξιοποίηση» του Ελληνικού.

Με το νόμο αυτό διαμορφώνεται ένα ελαστικό πλαίσιο χρήσεων και όρων δόμησης, καθώς και ένα ευέλικτο πλέγμα διαδικασιών εφαρμογής του επενδυτικού σχεδίου, με αποκλειστικό στόχο να διασφαλιστούν τα συμφέροντα των μελλοντικών επενδυτών.

Η απαξίωση της δημόσιας περιουσίας λαμβάνει στην περίπτωση του Ελληνικού τα χαρακτηριστικά που περιγράφονται στη συνέχεια.

 Α.1. Ελληνικό, σύντομη αναδρομή στις παρεμβάσεις των τελευταίων χρόνων

Η τύχη του αεροδρομίου του Ελληνικού απασχόλησε τους κατοίκους του Λεκανοπεδίου Αττικής από την πρώτη στιγμή που αποφασίστηκε η παύση λειτουργίας του και η κατασκευή του νέου διεθνούς αεροδρομίου «Ελευθέριος Βενιζέλος» στα Σπάτα. Ήταν τα χρόνια της «ισχυρής» Ελλάδας και της ΟΝΕ. Ήταν τα χρόνια που διατέθηκαν τεράστια ποσά για την πραγματοποίηση έργων υποδομής στην Αττική που αποδίδονται έμμεσα ή άμεσα στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004.

Ειδικά το παραλιακό μέτωπο της Αττικής από Π. Φάληρο μέχρι τη Γλυφάδα και ο χώρος του πρώην αεροδρομίου του Ελληνικού, υποδέχτηκαν ένα πλήθος Ολυμπιακών χρήσεων με την κατασκευή αντίστοιχων γιγαντιαίων εγκαταστάσεων. Σε αντίθεση με όσα ανακοινώνονταν τα χρόνια πριν το 2004, σχετικά με την μελέτη όλων των ολυμπιακών παρεμβάσεων κατά τέτοιο τρόπο ώστε οι μεταολυμπιακές τους χρήσεις να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των κατοίκων της Αττικής και ταυτόχρονα να αποτελέσουν μια πηγή εσόδων για τον επιβαρυμένο από τις ολυμπιακές απαιτήσεις (και σπατάλες)  δημόσιο προϋπολογισμό, είμαστε σήμερα αντιμέτωποι με μια ζοφερή κατάσταση: Το μεγαλύτερο πλήθος των εγκαταστάσεων ρημάζει αφημένο στην τύχη του, το δημόσιο οικονομικό όφελος από την χρήση των πρώην ολυμπιακών εγκαταστάσεων είναι ελάχιστο, ενώ η δυνατότητα μαζικής και ελεύθερης πρόσβασης και χρήσης των ολυμπιακών εγκαταστάσεων από τους πολίτες είναι περισσότερο περιορισμένη από ποτέ. 

Ένα από τα κύρια επιχειρήματα όλων των Κυβερνήσεων που προπαγάνδιζαν την νέα «Μεγάλη Ιδέα» της ανάληψης των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004, ήταν η δυνατότητα που δινόταν μέσα από τα ολυμπιακά έργα, να αυξηθεί το αστικό πράσινο της πρωτεύουσας. Η Αθήνα, με 2-2,5 τ.μ. πρασίνου/κάτοικο, βρίσκεται στον πάτο της σχετικής λίστας των μεγάλων πόλεων της Ευρώπης (9 τ.μ. πρασίνου/κάτοικο στο Παρίσι το Λονδίνο ή τη Ρώμη).

Δυστυχώς από τα 100 εκατομμύρια φυτά της Ολυμπιάδας που είχε προαναγγείλει ο πρώην Υπουργός ΠΕΧΩΔΕ κ. Λαλιώτης το 2001, φυτεύτηκαν ελάχιστα και χωρίς μελέτες και ακόμα λιγότερα επιβίωσαν της ελλιπούς συντήρησης, με αποτέλεσμα να σπαταληθεί και να χαθεί για την Αθήνα 1,23 τ.μ. ανά κάτοικο εν δυνάμει ή θεσμοθετημένων χώρων πρασίνου (όπως αναφέρεται σε ερευνητικό πρόγραμμα για το Ελληνικό, που εκπονήθηκε το 2011 από το Εργαστήριο Αστικού Περιβάλλοντος της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ για λογαριασμό των δήμων Αλίμου, Αργυρούπολης, Γλυφάδας και Ελληνικού).  

Το κύριο ερώτημα που προκύπτει βέβαια από την εμπειρία των ολυμπιακών αγώνων, είναι αν το αναπτυξιακό πρότυπο που ακολουθήθηκε ικανοποιεί τις απαιτήσεις και τις ανάγκες του Ελληνικού Λαού.

Ένα δεύτερο ερώτημα έρχεται σα φυσική συνέχεια του πρώτου. Η «λύση» της κυβέρνησης για το Ελληνικό θα έχει την ίδια κατάληξη με το ολυμπιακό πράσινο και τα ολυμπιακά αναπτυξιακά πρότυπα;

Α.2. Διαδικασία Ιδιωτικοποίησης του πρώην Αεροδρομίου του Ελληνικού και της παραλιακής ζώνης του Αγίου Κοσμά

Οι δυσμενείς οικονομικές συνθήκες και η δέσμευση της χώρας μέσω των μνημονίων για «εκμετάλλευση» της δημόσιας περιουσίας, έχουν δυστυχώς αποτυπωθεί στην πρόθεση της κυβέρνησης για την «αξιοποίηση» της έκτασης του Ελληνικού.

Τα τελευταία δύο χρόνια πλήθος ενεργειών υλοποιούν βήμα βήμα την ιδιωτικοποίησή της, καθώς:

  • Με το Νόμο 3943/2011 (ΦΕΚ 66Α/31.3.2011) συστήθηκε η «Ελληνικό ΑΕ» ως μία εταιρεία, της οποίας το μετοχικό κεφάλαιο ανήκε εξ ολοκλήρου στο Ελληνικό Δημόσιο. Με βάση τον ιδρυτικό νόμο, ο εταιρικός σκοπός της Ελληνικό Α.Ε. είναι η διοίκηση, η διαχείριση και αξιοποίηση της έκτασης και των εγκαταστάσεων του πρώην διεθνούς αεροδρομίου της Αθήνας στο Ελληνικό, συνολικής έκτασης περίπου πέντε εκατομμυρίων διακοσίων πενήντα χιλιάδων τετραγωνικών μέτρων (5.250.000 τ.μ.). Με τον ίδιο νόμο δίνεται η δυνατότητα στην Ελληνικό Α.Ε. να αποκτά εμπράγματα δικαιώματα και σε άλλα ακίνητα που βρίσκονται κοντά στο πρώην αεροδρόμιο
  • Με την Κοινή Υπουργική Απόφαση υπ’ αριθ. 187/6.9.2011 που εκδόθηκε από τη Διυπουργική Επιτροπή Αναδιαρθρώσεων και Αποκρατικοποιήσεων (ΔΕΑΑ) (ΦΕΚ 2061B/16.9.2011), το σύνολο του μετοχικού κεφαλαίου της Ελληνικό Α.Ε. μεταβιβάστηκε στο ΤΑΜΕΙΟ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΙΔΙΩΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ Α.Ε» (ΤΑΙΠΕΔ).
  • Στο πλαίσιο του Προγράμματος Αποκρατικοποιήσεων του Νόμου 3985/2011 «Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2012-2015», το ΤΑΙΠΕΔ αποφάσισε να πωλήσει την πλειοψηφία του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρείας «Ελληνικό Α.Ε.». Το Ταμείο ανακοίνωσε την ανωτέρω απόφασή του μέσω δημοσίευσης στον Ελληνικό και διεθνή τύπο στις 8 Δεκεμβρίου 2011. Στην αρχική έκταση των 5.250.000 τ.μ., δόθηκε ως προίκα επιπλέον έκταση 956.000 τ.μ., που αντιστοιχεί στην παραλιακή ζώνη της περιοχής του Αγίου Κοσμά, συμπεριλαμβανομένων των αθλητικών εγκαταστάσεών και της μαρίνας. Επομένως η έκταση προς ιδιωτικοποίηση αφορά συνολικά 6.200.000 τ.μ. Οι Εκδηλώσεις Ενδιαφέροντος της Α’ Φάσης του σχετικού διαγωνισμού πρέπει να υποβληθούν το αργότερο μέχρι την 30 Μαρτίου 2012.
  • Στο μεταξύ και ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η πρώτη φάση του διαγωνισμού, υποβάλλεται τον Φλεβάρη του 2012 στη βουλή σχέδιο νόμου με σκοπό μεταξύ άλλων την αξιοποίηση του πρώην αεροδρομίου του Ελληνικού. Με βάση το σχετικό εισηγητικό σημείωμα, με το σχέδιο νόμου «…αποτυπώνεται πλήρως το θεσμικό πλαίσιο ανάπτυξης του ακινήτου πριν την εμφάνιση των επενδυτών, οι οποίοι έχουν κληθεί (διεθνώς) να εκδηλώσουν το ενδιαφέρον τους μέχρι την 30.3.2012».  Με άλλα λόγια καθορίζονται όλα εκείνα τα κρίσιμα μεγέθη που προσδιορίζουν την «ελκυστικότητα» της επένδυσης στον υποψήφιο επενδυτή.

 Αξίζει τον κόπο λοιπόν να εστιάσουμε το ενδιαφέρον στο υποβληθέν σχέδιο νόμου για το Ελληνικό.

Α.3. Προσχέδιο Νόμου για το Ελληνικό

Διαβάζοντας κανείς τις προβλέψεις των σχετικών άρθρων του νομοσχεδίου, αντιλαμβάνεται άμεσα ότι προτείνεται η χειρότερη πρόταση από περιβαλλοντική και κοινωνική σκοπιά από κάθε άλλο σχέδιο που έχει δει το φως της δημοσιότητας μέχρι σήμερα.

Γεγονός είναι ότι δύο χρόνια πριν, δεν θα τολμούσε υπηρεσιακός παράγοντας του Υπουργείο Περιβάλλοντος να υποβάλει τέτοιες προτάσεις ούτε σε συσκέψεις κεκλισμένων των θυρών.

Ο νομοθέτης δίνει την εντύπωση ότι βιάζεται να κλειδώσει ένα ευνοϊκό περιβάλλον για τους υποψήφιους επενδυτές δηλαδή σπεύδει να θεσμοθετήσει ευνοϊκούς όρους δόμησης και σύντομες αδειοδοτικές διαδικασίες προκειμένου να καταστούν τα 2/3 της έκτασης του αεροδρομίου και του Αγίου Κοσμά ελκυστικός «πόλος» για σχεδόν οποιαδήποτε χρήση γης πλην της βιομηχανίας.

Το Μητροπολιτικό Πάρκο του Ελληνικού περιορίζεται στο 1/3 της έκτασης (2000 στρέμματα εκ των οποίων τα 1500 στρέμματα αφορούν ελεύθερους χώρους και πράσινο). Θα περιορίζεται εντός του πρώην αεροδρομίου και άρα δεν έχει καμία σχέση με την παραλία.

Ωστόσο πουθενά δεν υπάρχει γραπτή δέσμευση ότι η πρόσβαση σε αυτό τον χώρο θα είναι ελεύθερη για τους πολίτες! Θα μπορούσε δηλαδή να πληρώνει κανείς εισιτήριο για να επισκεφθεί το Πάρκο.

Μάλιστα, στο σχέδιο που τελικά κατατέθηκε στη βουλή έχει φύγει η διατύπωση «ενιαίο». Άρα αυτό που ονομάζουν μητροπολιτικό πάρκο μπορεί να είναι ένα άθροισμα από νησίδες, αυλές κατοικιών, πεζοδρόμια, κτλ….

Τα υπόλοιπα 2/3 της  έκτασης μοιράζονται μεταξύ περιοχών που πρόκειται να πολεοδομηθούν για χρήσεις κατοικίας ή/και πολεοδομικού κέντρου αλλά και ζωνών ανάπτυξης επιχειρηματικών δραστηριοτήτων (πρακτικά θα μπορούσαν να συμπεριλάβουν οποιοδήποτε είδος εγκατάστασης εμπορικού χαρακτήρα).

Η εικόνα που έρχεται στο μυαλό όποιου διαβάζει το νομοσχέδιο είναι αντίστοιχη με αυτή του Ντουμπάι. Τεράστια Mall, πολύ ψηλά κτίρια, Καζίνο κλπ.

Εκείνο που επίσης διαπιστώνεται άμεσα είναι η απουσία οράματος για την ανάπτυξη του μητροπολιτικού συγκροτήματος με βάση τις αρχές τις περιβαλλοντικά βιώσιμης ανάπτυξης, η απουσία πολεοδομικής μελέτης ή/και μελέτης σκοπιμότητας έστω σε αρχικό στάδιο. Πουθενά δεν αναφέρεται η επιστημονική – μελετητική ομάδα και η μεθοδολογία ή οι παραδοχές που καταλήγουν στη θεσμοθέτηση αυτών των χρήσεων γης, των συντελεστών δόμησης κλπ. Καμία συγκεκριμένη  πρόβλεψη δεν υπάρχει σχετικά με τη λειτουργία του χώρου ως σύνολο, ή τη σχέση του με τις γύρω οικιστικές περιοχές. Προφανώς το Υπουργείο είναι ανοιχτό σε οποιαδήποτε απαίτηση προβάλλουν οι επενδυτές.

 Όσο για την εδώ και χρόνια διακηρυγμένη πρόθεση για στροφή της Αθήνας προς τη θάλασσα, εγκαταλείπεται οριστικά μετά την πλήρη ιδιωτικοποίηση της παραλιακής ζώνης του Αγίου Κοσμά μήκους 3,5 χιλιομέτρων, γεγονός που θα περιορίσει ακόμα περισσότερο την ελεύθερη πρόσβαση στις ακτές και θα ανοίξει την όρεξη για αντίστοιχη «αξιοποίηση» του υπόλοιπου παραλιακού μετώπου.

 Ας δούμε αναλυτικά τι προβλέπουν μερικές από τις διατάξεις του νομοσχεδίου που παρουσιάζουν ενδιαφέρον:

Στο άρθρο 2 ορίζονται οι συντελεστές δόμησης, η μέγιστη κάλυψη και οι χρήσεις γης.

Ο «μικτός συντελεστής δόμησης» του συνόλου του Μητροπολιτικού Πόλου Ελληνικού – Αγίου Κοσμά (περιλαμβάνεται το Μητροπολιτικό Πάρκο) καθορίζεται σε 0,5, δηλαδή μπορούν να χτιστούν συνολικά 3.100.100 τ.μ., ενώ το μέγιστο επιτρεπόμενο ποσοστό κάλυψης ορίζεται σε 40% δηλαδή 2500 στρέμματα, όταν το σχέδιο Σουφλιά προέβλεπε κτίσιμο 1.000.000 τ.μ. σε 1000 στρέμματα! (2,5 έως 3 φορές επάνω οι συντελεστές με τις νέες ρυθμίσεις).

Για την περιοχή υπό πολεοδόμηση τίθενται γενικά οι συντελεστές δόμησης που προβλέπονται για τις επεκτάσεις των σχεδίων πόλεων. Ωστόσο αναφέρεται ότι σε «περιοχές με ιδιαίτερο πολεοδομικό ενδιαφέρον» ή σε «περιοχές με χρήση πολεοδομικού κέντρου», ο συντελεστής δόμησης μπορεί να φτάσει το 2,2! Είναι τερατώδης και ξεπερνά οποιαδήποτε πρόβλεψη από τον Ν.2508/97 τον Ν.1337/83.

Για τις περιοχές που καλούνται «ζώνες ανάπτυξης» και θα φιλοξενήσουν τις κυρίως εμπορικές δραστηριότητες, ο συντελεστής δόμησης κυμαίνεται από 0,2 έως 0,4.

 Μια από τις πρώτες παρεκκλίσεις που προβλέπει το νομοσχέδιο από την κείμενη νομοθεσία, είναι η πρόβλεψη για κατασκευή υψηλών κτιρίων. Σύμφωνα με την παράγραφο 3γ του άρθρου 2 του νομοσχεδίου, «η κατασκευή υψηλών κτιρίων και εγκαταστάσεων σε επιμέρους ζώνες ή περιοχές του Μητροπολιτικού Πόλου πρέπει να τεκμηριώνεται από ειδική μελέτη ως αναγκαία για λόγους τεχνικούς, ειδικών κατασκευών ή πρωτότυπων αρχιτεκτονικών λύσεων που αποβλέπουν στο να καταστήσουν την έκταση ή τμήμα αυτής σημείο προορισμού (landmark destination) και να μην επιδεινώνει το οικιστικό περιβάλλον ομόρων κτιρίων ή οικιστικών περιοχών από την άποψη των συνθηκών ηλιασμού, φωτισμού και αερισμού. Σε κάθε περίπτωση, δεν επιτρέπεται η κατασκευή υψηλών κτιρίων και εγκαταστάσεων εντός ζώνης 100 μέτρων από τα όρια του ακινήτου του πρώην Αεροδρομίου Ελληνικού, με εξαίρεση το τμήμα αυτού που έχει πρόσωπο επί της Λεωφ. Βουλιαγμένης και επί της Λεωφ. Ποσειδώνος.» Η πρόβλεψη για κατασκευή υψηλού κτιρίου αφορά επίσης την παραλιακή ζώνη του Αγίου Κοσμά σύμφωνα με την παράγραφο 3στ του ίδιου άρθρου.

 Στην παράγραφο 6 του άρθρου 2 προβλέπεται επιπλέον: «Η έγκριση του Σχεδίου Ολοκληρωμένης Ανάπτυξης του Μητροπολιτικού Πόλου Ελληνικού-Αγίου Κοσμά γίνεται με προεδρικό διάταγμα που εκδίδεται με πρόταση των Υπουργών Οικονομικών και Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής ύστερα από εισήγηση του Κεντρικού Συμβουλίου Διοίκησης για την Αξιοποίηση της Δημόσιας Περιουσίας που προβλέπεται στο άρθρο 16 του ν. 3986/2011, εντός προθεσμίας έξι μηνών από τότε που η εταιρεία «Ελληνικό Α.Ε.» υποβάλει φάκελο με πλήρη δικαιολογητικά στο Γραφείο Ελληνικού της Γενικής Γραμματείας Δημόσιας Περιουσίας του Υπουργείου Οικονομικών.».

 Στην αμέσως επόμενη παράγραφο ανατρέπεται η υφιστάμενη θεσμοθετημένη κατάσταση στην παραλιακή ζώνη του Αγίου Κοσμά καθώς με το προεδρικό διάταγμα της προηγούμενης παραγράφου μπορεί να τροποποιούνται οι διατάξεις του από 22.2.2002 π.δ./τος «Έγκριση Ειδικού Σχεδίου Ολοκληρωμένης Ανάπτυξης Ολυμπιακού Κέντρου Ιστιοπλοΐας στον Άγιο Κοσμά Αττικής».

 Για το τέλος, το άρθρο 2 του νομοσχεδίου επιφυλάσσει άλλη μια νέα δυσάρεστη για το περιβάλλον ρύθμιση καθώς με προεδρικό διάταγμα, «και ύστερα από ειδικώς αιτιολογημένη εκτίμηση των πολεοδομικών και περιβαλλοντικών χαρακτηριστικών και επιπτώσεων της επιδιωκόμενης ανάπτυξης, μπορεί να καθορίζεται και δεύτερος, αυξημένος, μικτός συντελεστής δόμησης στην περιοχή του Μητροπολιτικού Πόλου Ελληνικού – Αγίου Κοσμά, ο οποίος δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερος του 0,6. Εφόσον γίνει χρήση της δυνατότητας αυτής, οι οριζόμενοι … συντελεστές δόμησης , μπορεί να προσαυξάνονται κατά ποσοστό έως και 20%, ανά ζώνη ανάπτυξης ή περιοχή προς πολεοδόμηση…. Η εταιρεία «Ελληνικό Α.Ε.» μπορεί να χρησιμοποιήσει τον δεύτερο, αυξημένο, συντελεστή δόμησης μόνον εφόσον αποδώσει στο Πράσινο Ταμείο τo 50% της ωφέλειας σε χρήμα που προκύπτει από τη διαφορά των δύο συντελεστών δόμησης… Το αποδιδόμενο ποσόν κατατίθεται σε ειδικό κωδικό του Πράσινου Ταμείου που ονομάζεται «Ταμείο Ελληνικού» και διατίθεται κατά ποσοστό 30% στους Δήμους Αλίμου, Ελληνικού-Αργυρούπολης και Γλυφάδας, κατά ποσοστό 40% στους Δήμους Αθηναίων και Πειραιώς και κατά ποσοστό 30% στην Περιφερειακή Ένωση Δήμων Αττικής για να το διαθέσει περαιτέρω σε άλλους δήμους των περιφερειακών ενοτήτων Κεντρικού Τομέα Αθηνών, Νοτίου Τομέα Αθηνών, Βορείου Τομέα Αθηνών, Δυτικού Τομέα Αθηνών και Πειραιώς.

Επομένως με άλλα λόγια, μόνο αν η τοπική αυτοδιοίκηση «συναινέσει» στο σχέδιο (καθώς τυπικά δεν της ζητείται) και μάλιστα σε μεγαλύτερο συντελεστή δόμησης, μπορεί να εισπράξει κάποια αντισταθμιστικά (;) οφέλη.

 Στο άρθρο 3 γίνεται αναφορά στο πλήθος των Υπουργικών Αποφάσεων που απαιτούνται για να εγκριθούν μεταξύ άλλων:

  • οι Περιβαλλοντικοί Όροι, και η διαμόρφωση του Μητροπολιτικού Πάρκου,
  • οι σχετικές πολεοδομικές μελέτες,
  • αλλά και «οι τυχόν απαιτούμενες προσχώσεις επί της θάλασσας και οι χρήσεις αυτών, ο καθορισμός του νέου αιγιαλού και η ανάληψη από τους φορείς… της εκτέλεσης των μόνιμων ή προσωρινών έργων και εγκαταστάσεων που απαιτούνται να πραγματοποιηθούν επί του αιγιαλού και της παραλίας, καθώς και επί του συνεχόμενου ή παρακείμενου θαλάσσιου χώρου ή του πυθμένα… Επί των προβλητών και εξεδρών επιτρέπεται η ανέγερση κτιρίων στο πλαίσιο των χρήσεων γης και όρων και περιορισμών δόμησης κάθε ζώνης.».

Επιπλέον, για όλες τις προβλεπόμενες διαδικασίες έγκρισης, και όπου εμπλέκονται οι αρμόδιες υπηρεσίες (όπως η Ειδική Υπηρεσία Περιβάλλοντος για τις περιπτώσεις έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων) τίθενται νέες μειωμένες προθεσμίες, κατά παρέκκλιση της κείμενης νομοθεσίας ακόμα κι αν αυτή ψηφίστηκε πολύ πρόσφατα (όπως στην περίπτωση του Νόμου 4014/2011 περί «Περιβαλλοντικής αδειοδότησης έργων και δραστηριοτήτων, ρύθμισης αυθαιρέτων σε συνάρτηση με δημιουργία περιβαλλοντικού ισοζυγίου και άλλες διατάξεις αρμοδιότητας Υπουργείου Περιβάλλοντος»).

Με το άρθρο 4 «επιτρέπεται η απευθείας παραχώρηση στην εταιρεία Ελληνικό ΑΕ ή σε θυγατρικές της εταιρείες ή σε τρίτους που έλκουν από αυτές δικαιώματα, του δικαιώματος χρήσης του αιγιαλού, της παραλίας του συνεχόμενου ή παρακείμενου θαλάσσιου χώρου και του πυθμένα. Επιπλέον, «τα ακίνητα που δημιουργούνται από την τυχόν μετατόπιση προς τη θάλασσα του ορίου του αιγιαλού, λόγω κατασκευής ή επέκτασης των έργων ή προσχώσεων, καταγράφονται ως δημόσια κτήματα και περιέρχονται στην ιδιοκτησία του Ελληνικού Δημοσίου και μπορεί να παραχωρούνται κατά χρήση ή να εκμισθώνονται στους φορείς της παραγράφου 1, σύμφωνα με τη διαδικασία που ορίζεται στην παράγραφο 2 του άρθρου αυτού»,

Επίσης πρέπει να σημειωθεί ότι με βάση τα αναφερόμενα στην τελευταία παράγραφο του άρθρου 4, «η καθ’ οιονδήποτε τρόπο χρήση από τρίτους των εκτάσεων που παραχωρούνται ή εκμισθώνονται κατά τις προηγούμενες παραγράφους απαγορεύεται, εφόσον παρεμποδίζει την εκπλήρωση του σκοπού για τον οποίο έγινε η παραχώρηση». Αφού δηλαδή παραχωρηθεί το δικαίωμα χρήσης του αιγιαλού και της παραλίας στην Ελληνικό ΑΕ ή στον επενδυτή, αφαιρείται κάθε δυνατότητα ελεύθερης πρόσβασης στους «τρίτους», δηλαδή στους πολίτες.

Με το άρθρο 5 ρυθμίζεται η διαδικασία έκδοσής των αδειών δόμησης και κατεδάφισης και χορηγείται αυτή η αρμοδιότητα στο Γραφείο Ελληνικού (βλέπε άρθρο 6). Οι παρεκκλίσεις από την κείμενη νομοθεσία συνεχίζονται στην παράγραφο 3α του άρθρου 5 η οποία αναφέρει: «Κτίρια και εγκαταστάσεις που ανήκουν στη χρήση, διοίκηση, διαχείριση και εκμετάλλευση της «Ελληνικό Α.Ε.», δύνανται να κατεδαφίζονται κατά παρέκκλιση από τις ισχύουσες διατάξεις ύστερα από αίτηση της εταιρείας και έκδοση της άδειας κατεδάφισης από την Διεύθυνση Οικοδομικών και Κτιριοδομικών Κανονισμών (Δ.Ο.Κ.Κ.) του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής».

 Με το άρθρο 6, «στη Γενική Γραμματεία Δημόσιας Περιουσίας του Υπουργείου Οικονομικών συνιστάται Γραφείο Ελληνικού το οποίο υπάγεται απευθείας στον οικείο Γενικό Γραμματέα. Εκτός από την αρμοδιότητα έκδοσης αδειών δόμησης, το Γραφείο Ελληνικού «λειτουργεί ως υπηρεσία μιας στάσεως κάθε άλλης άδειας ή έγκρισης που είναι απαραίτητη για την πραγματοποίηση των έργων και δραστηριοτήτων στον Μητροπολιτικό Πόλο Ελληνικού – Αγίου Κοσμά, καθώς και για την ανέγερση των πάσης φύσεως κτιρίων και εγκαταστάσεων».

 Τέλος με το άρθρο 8 ρυθμίζονται θέματα που αφορούν ήδη υπάρχουσες παραχωρήσεις και μισθώσεις. Συγκεκριμένα προβλέπεται ότι: «Πράξεις ή αποφάσεις με τις οποίες παραχωρήθηκαν κατά χρήση κτίρια, γήπεδα, άλλοι κύριοι ή βοηθητικοί ή αποθηκευτικοί χώροι, αθλητικές ή άλλες εγκαταστάσεις και, εν γένει, οποιοιδήποτε, στεγασμένοι ή μη, διαμορφωμένοι ή μη, χώροι ακινήτων που έχουν περιέλθει στη διοίκηση, διαχείριση και εκμετάλλευση της «Ελληνικό Α.Ε.», ανακαλούνται αυτοδικαίως από τη δημοσίευση του παρόντος, χωρίς να απαιτείται η έκδοση ειδικής ανακλητικής απόφασης ούτε διαπιστωτικής πράξης, οι δε κατέχοντες τους χώρους αυτούς υποχρεούνται να παραδώσουν την κατοχή τους εντός ενός (1) μηνός από τη σχετική ειδοποίηση εκ μέρους της παραπάνω εταιρείας». Επιπλέον αναφέρεται ότι «αποζημιώσεις που τυχόν δικαιούνται μισθωτές ή δυνάμει οποιασδήποτε άλλης έννομης σχέσης χρήστες χώρων ακινήτων που έχουν περιέλθει ή θα περιέλθουν, ιδίως κατ’ εφαρμογή της παρ 1 του άρθρου 7, στη διοίκηση, διαχείριση και εκμετάλλευση της «Ελληνικό Α.Ε.», βαρύνουν το ελληνικό δημόσιο».

Συνοψίζοντας, μπορούμε να πούμε ότι με το εξεταζόμενο νομοσχέδιο κυρίως: 

  • Θεσμοθετούνται δυσμενείς για το περιβάλλον, αλλά ευνοϊκότεροι από ποτέ για τους επενδυτές, όροι δόμησης
  • Προβλέπονται Fast track διαδικασίες αδειοδοτήσεων με παράκαμψη του ισχύοντος νομικού πλαισίου.
  • Καταργείται ή περιορίζεται όσο ποτέ η δυνατότητα ελεύθερης πρόσβασης στο μεγαλύτερο τμήμα της έκτασης και κυρίως στον αιγιαλό και την παραλία του Αγίου Κοσμά
  • Χάνεται μία μοναδική ευκαιρία για την ευρύτερη περιοχή της Αθήνας, ευκαιρία για βελτίωση των περιβαλλοντικών χαρακτηριστικών της πόλης, της ποιότητας ζωής των κατοίκων της και ενίσχυσης ενός διαφορετικού πρότυπου ανάπτυξης

 Προβλέπεται επομένως στην ουσία και ως πρώτη προτεραιότητα, η εγκατάσταση μεγάλης κλίμακας και υψηλής συγκέντρωσης εμπορικών χρήσεων, και κατά δεύτερο λόγο ως συμπλήρωμα του κύριου σκοπού, η δημιουργία ενός ακρωτηριασμένου λειτουργικά και θεσμικά Μητροπολιτικού Πάρκου, χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα υλοποίησης και χωρίς επίσης σαφείς συγκεκριμένες αναφορές για τη χρηματοδότησή του. Ο υποψήφιος επενδυτής καλείται να υλοποιήσει το Μητροπολιτικό Πάρκο ενδεχομένως ως άλλη μια από τις προσοδοφόρες δραστηριότητές του.

 Ο Δημόσιος χαρακτήρας του χώρου εγκαταλείπεται οριστικά, προκειμένου να κερδηθεί ένα θολό και αβέβαιο όφελος εξυπηρέτησης του δημοσίου χρέους της χώρας. Είναι ενδεικτικό ότι δεν γίνεται καμία προσπάθεια να προσδιοριστεί ποσοτικά το όφελος αυτό ούτε σε επίπεδο αρχικού προϋπολογισμού, ούτε σε επίπεδο στόχου που πρέπει να πιαστεί. Φυσικά δεν υπάρχει επίσης καμία συγκεκριμένη αναφορά για τις θέσεις εργασίας που θα δημιουργηθούν ή για τα οφέλη που θα προκύψουν στην τοπική και ευρύτερη κοινωνία. Και πώς να υπάρξει σχετική αναφορά όταν είναι δεδομένο ότι για παράδειγμα οι επενδυτικές επιλογές τύπου Mall που θα δημιουργηθούν, θα πλήξουν άμεσα την αντίστοιχη εμπορική δραστηριότητα γειτονικών δήμων όπως της Γλυφάδας.  

 Α.4. Υπάρχει εναλλακτικό και βιώσιμο σχέδιο για την δημιουργία Δημόσιου Μητροπολιτικού Πάρκου στο Ελληνικό;

Την περίοδο 2009-2010 ανατέθηκε από την Τοπική Ένωση Δήμων και Κοινοτήτων Νομού Αττικής (ΤΕΔΚΝΑ) για λογαριασμό των Δήμων Αλίμου, Αργυρούπολης, Γλυφάδας και Ελληνικού, ερευνητικό πρόγραμμα με τίτλο «Βασικές αρχές σχεδιασμού Μητροπολιτικού Πάρκου Πρασίνου στο πρώην αεροδρόμιο του Ελληνικού», στο Εργαστήριο Αστικού Περιβάλλοντος του Τομέα Πολεοδομίας και Χωροταξίας, του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου.

Η έρευνα μεταξύ άλλων καταδεικνύει ότι:

  • Το Μητροπολιτικό Πάρκο Ελληνικού είναι αναγκαίο καθώς απαιτούνται επιπλέον 50.000 στρέμματα πάρκων προκειμένου να αποκτήσει η Αθήνα ανεκτό επίπεδο πρασίνου.
  • Μητροπολιτικό Πάρκο πρέπει να γίνει στο Ελληνικό καθώς αυτός ο χώρος μαζί με το Γουδί και το Πάρκο «Αντώνης Τρίτσης» στο Ίλιον είναι οι τελευταίοι κατάλληλοι χώροι μητροπολιτικού μεγέθους στο Λεκανοπέδιο Αττικής.
  • Με τις προτάσεις του ΕΜΠ, η μισή έκταση στο Ελληνικό μπορεί να ανοίξει στο κοινό άμεσα και να αρχίσει να πρασινίζει.
  • Το πραγματικό κόστος του έργου κατασκευής του πάρκου σε ότι αφορά τα έργα πρασίνου ανέρχεται σε 101 εκ €, ενώ τα έργα συντήρησης σε 10-12 εκ € ανά έτος.
  • Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν στη Βουλή των Ελλήνων το Νοέμβριο του 2010, τα έσοδα τα οποία επρόκειτο να εισπραχθούν μεταξύ των ετών 2004-2010 μέσω βραχυχρόνιων και μακροχρόνιων  συμβάσεων των ολυμπιακών και άλλων εγκαταστάσεων του Ελληνικού και του Αγίου Κοσμά ανέρχονται σε 87 εκ. €
  • Σε περίπτωση δε που το Ελληνικό Δημόσιο αξιοποιούσε αυτά τα έσοδα ως εθνική χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ με συγχρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση σε ποσοστό 75%, τα κονδύλια που θα προέκυπταν για τις πράσινες και αστικές αναπλάσεις της Αθήνας θα ήταν πολλαπλάσια.

 Τελικά και όπως αναφέρεται στη σύνοψη αποτελεσμάτων της έρευνας, «Η συζήτηση για το Μητροπολιτικό Πάρκο Ελληνικού στρέφεται γύρω από βασικά πρακτικά ερωτήματα, ποικίλες θεωρητικές και πολιτικές παραδοχές για την πόλη και το δημόσιο συμφέρον και συχνά επιστημονικά αβάσιμους μύθους. Κύρια σημεία, το μέγεθος και η αναγκαιότητά του για το Λεκανοπέδιο, η σχέση του με την πόλη και τους πολίτες της, το κόστος δημιουργίας του και το κόστος συντήρησής του. Τα αποτελέσματα της έρευνας της ομάδας του ΕΜΠ τεκμηριώνουν τους λόγους για τους οποίους το Μητροπολιτικό Πάρκο είναι αναγκαίο, εφικτό και φθηνό, και υποδεικνύουν μια βασική στρατηγική βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων φάσεων για τη δημιουργία ενός Μητροπολιτικού Πάρκου πρασίνου, άθλησης και πολιτισμού».

Ένας χώρος που θα μπορούσε να συνεισφέρει πολλαπλά στην υλοποίηση ενός οργανωμένου και βιώσιμου σχεδίου για την Αττική, με χωρικές, κοινωνικές, περιβαλλοντικές και αναπτυξιακές παραμέτρους.

Σχεδίου που αποτελεσματικά, αξιόπιστα και συστηματικά θα έδειχνε το δρόμο για την «απομάκρυνσή» μας από την κρίση και θα διαμόρφωνε τα δεδομένα της «ευημερίας» των κοινωνιών στο μεσοπρόθεσμο χρονικό επίπεδο.

 B. «Σχέδιο Ήλιος»

Κατατίθεται στην Βουλή το νομοσχέδιο «Ήλιος», όπου εκφράζεται επίσημα η φιλοδοξία να γίνει η Ελλάδα m;ia χώρα όπου θα παράγονται τεράστια ποσά ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, και τα οποία θα καταναλώνονται στις χώρες του Βορρά, ειδικά στην Γερμανία.

Σύμφωνα με τους συντάκτες του νομοσχεδίου, η Ελλάδα θα έχει πολλαπλά οφέλη, ειδικά οικονομικά. Όμως δεν είναι η πρώτη φορά όπου οι κυβερνώντες ψεύδονται. Η αλήθεια είναι εντελώς διαφορετική.

Το περιβάλλον της Ελλάδας θα καταστραφεί πλήρως για ένα σχέδιο το οποίο δεν είναι σίγουρο ότι θα είναι τεχνικά εφικτό. Τα έσοδα που διαφημίζονται δεν θα ωφελήσουν τον Ελληνικό λαό αλλά προορίζονται για την εξυπηρέτηση του χρέους. Τεράστιες εκτάσεις της Ελληνικής γης θα παραδοθούν στο ξένο και ελληνικό κεφάλαιο, ενώ αυξάνει ακόμα και ο κίνδυνος της έλλειψης ενέργειας στην Ελλάδα. Το δε χρέος θα αυξηθεί ακόμα περισσότερο.

Ας δούμε όμως αναλυτικά ένα- ένα σημείο.

 B1. Βασικές Παραδοχές του Σχεδίου Νόμου

Η κεντρική «φιλοσοφία» της Κυβέρνησης, στη βάση της οποίας διαμορφώθηκε το Σχέδιο Νόμο για το «Ήλιος» αποδελτιώνεται στις ακόλουθες παραδοχές:

 Α. Η Ελλάδα είναι ένας «ενεργειακός παράδεισος» για τις ΑΠΕ που αξιοποιούν την ηλιακή ενέργεια.

 «… μία χώρα με ένα από τα υψηλότερα ποσοστά ηλιοφάνειας στην ΕΕ … μέση ετήσια ακτινοβολία 1.800 kWh/m2… στην Γερμανία κατά 50% χαμηλότερη. Συνεπώς το ηλιακό δυναμικό της Ελλάδας ξεπερνά κατά πολύ το στόχο που προβλέπεται στο Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις ΑΠΕ για το 2020 και κατ΄ επέκταση μπορεί να αξιοποιηθεί με οικονομικά αποδοτικό τρόπο και από άλλα κράτη-μέλη για να πετύχουν τους δικούς τους στόχους».

(Αιτιολογική Έκθεση, σελ. 4)

 Β. Επομένως η «χώρα» έχει ένα «ενεργειακό πλεονέκτημα», το οποίο θεωρείται σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα για την οικονομική ανάπτυξή της.

Μάλιστα: «Το Πρόγραμμα Ήλιος βρίσκεται στο επίκεντρο της αναπτυξιακής στρατηγικής της χώρας συνιστώντας στην ουσία ένα επενδυτικό εργαλείο αξιοποίησης του πλούσιου ενεργειακού δυναμικού που διαθέτει η χώρα μας».

(Αιτιολογική Έκθεση, σελ. 4)

 Γ. Η καλύτερη αξιοποίηση του «πλεονεκτήματος» αυτού είναι η εξυπηρέτηση του εξωτερικού χρέους της χώρας, κατά αποκλειστικότητα.

 Δ. Για το σκοπό αυτό θα δεσμευτούν σημαντικές εδαφικές εκτάσεις, καθώς και κτιριακό δυναμικό, σε ολόκληρη την Ελληνική επικράτεια, οι οποίες θα χρησιμοποιηθούν με σκοπό την ανάπτυξη εγκαταστάσεων για την παραγωγή-αποθήκευση-μεταφορά-αξιοποίηση της ηλιακής ενέργειας

 Ε. Το σχέδιο αυτό είναι άμεσης προτεραιότητας. Έτσι, δημιουργείται η εταιρία «Σχέδιο Ήλιος ΑΕ», που θα ελέγχεται από το Υπουργείο Περιβάλλοντος, η οποία κατά υπέρβαση της νομοθεσίας και των περιοριστικών κανονισμών θα αναλάβει την ικανοποίηση των προτεραιοτήτων του προγράμματος αυτού. Η εταιρεία αυτή προικίζεται με υπερεξουσίες.

 

Β.2. Σχετικά με τις «Βασικές Παραδοχές του Σχεδίου Νόμου»

Όταν διαμορφώνουμε «άξονες αναπτυξιακού σχεδιασμού», τρεις είναι οι βασικές προτεραιότητες που οφείλουμε να καθορίσουμε:

  1. Τι τύπο ανάπτυξης θέλουμε: ανάπτυξη με ποιες ιεραρχήσεις, από ποιον, για ποιον και με ποιους στόχους – προϋποθέσεις
  2. Ποιο είναι το συνολικότερο «πλάνο», σύμφωνα με το οποίο θα προχωρήσουμε σε επιμέρους παρεμβάσεις για να πετύχουμε τους στόχους αυτούς
  3. Πως οι επιμέρους επιλογές θα «στρατολογηθούν» για να εξυπηρετήσουν τις προτεραιότητες του «συνολικού σχεδίου».

Και για να εξειδικεύσουμε στην περίπτωση του «Σχεδίου Ήλιος»:

Είναι γεγονός ότι η Ελλάδα παρουσιάζει ένα αναμφισβήτητο «συγκριτικό πλεονέκτημα», τόσο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, όσο και σε παγκόσμιο, στον τομέα των πηγών ενέργειας, συμβατικών και μη.

Το «πλεονέκτημα» αυτό θα μπορούσε να αξιοποιηθεί, σε συνδυασμό με τα άλλα σημαντικά χαρακτηριστικά της Ελληνικής περίπτωσης: εξαιρετικό φυσικό περιβάλλον, νησιώτικος-θαλάσσιος-ορεινός χαρακτήρας, κτλ για την ήπια ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα (ήπιες καλλιέργειες), για ειδικές βιομηχανικές εφαρμογές, καινοτομίες, ήπια τουριστική ανάπτυξη, αλλά και κυρίως περιορισμό της χρήσης του λιγνίτη για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και συνεπώς τον περιορισμό της τοπικής ρύπανσης αλλά και των εκπομπών των αερίων θερμοκηπίου. Έτσι μόνο θα μπορέσουμε να διαμορφώσουμε ένα αξιόπιστο οικονομικό μοντέλο, με επίκεντρο τον άνθρωπο και εξασφάλιση μακροχρόνιας ευημερίας για τον τόπο και το λαό.

Για την αξιοποίησή του χρειάζεται:

  • Ένα «συνολικό σχέδιο δράσης» τεκμηριωμένο σχεδιαστικά, αποφασισμένο δημοκρατικά, προς όφελος του Ελληνικού λαού
  • Εξειδικευμένοι φορείς, κατά προτίμηση εγχώριοι, να το σχεδιάσουν και να υποστηρίξουν την υλοποίησή του
  • Πολιτικές δημοκρατικές επιλογές, με συμμετοχή των πολιτών, που να ενισχύουν την εφαρμογή του σχεδίου
  • Προτεραιότητες, που θα ιεραρχούν το σχέδιο στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κοινωνίας και όχι μόνο της οικονομικής ανάπτυξης

Αντί για αυτό, η κυβέρνηση :

  • Επιλέγει κυριολεκτικά να δωρίσει το σημαντικό αυτό πλεονέκτημα στα ξένα και εγχώρια μεγάλα οικονομικά συμφέροντα
  • Κλείνει ή περιορίζει τη λειτουργία σημαντικών φορέων έρευνας, παραγωγής γνώσης και υλοποίησης πολιτικών για την ενέργεια και το περιβάλλον, αλλά και άλλων «κρίσιμων» τομέων, όπως η γεωργία, τα μεταλλεία, κτλ, που συνεισφέρουν στην Ελληνική κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη: Ινστιτούτο Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΙΓΜΕ), Συμβούλιο Εθνικής Ενεργειακής Στρατηγικής, Εθνικός Οργανισμός Έρευνας και Τεχνολογίας (Ε.Ο.Ε.Τ), Εκπαιδευτικό Κέντρο Επιμόρφωσης Δασικών Υπαλλήλων (ΕΚΕΔΥ), Τοπικά Κέντρα Αγροτικής Ανάπτυξης, Δημόκριτος, ΚΑΠΕ, αλλά και τα Πανεπιστήμια και αγοράζει λύσεις «με το κλειδί στο χέρι» από ξένους κολοσσούς
  • Αγνοεί τις «συγκρούσεις» που δημιουργεί με τις άλλες χρήσεις γης, ιδιαίτερα με τον πρωτογενή τομέα, τον τουρισμό και με την εγχώρια παραγωγή εξοπλισμού για ΑΠΕ, περιορίζοντας σημαντικά την προοπτική ανάπτυξής τους
  • Δεν υλοποιεί ένα σχεδιασμό με χωρικά κριτήρια
  • Επιλέγει την συστηματική και χωρίς δυνατότητα επιστροφής καταστροφή του περιβάλλοντος.
  • Προτάσσει την εξυπηρέτηση του χρέους των τοκογλύφων από τις ανάγκες της Ελληνικής κοινωνίας και μάλιστα με μία λύση η οποία έχει σημαντικούς κινδύνους να το αυξήσει
  • Αγνοεί συστηματικά τις τοπικές κοινωνίες, τις ανάγκες και τις προτεραιότητες τους
  • Υποσκάπτει την ενεργειακή αυτονομία της χώρας

 Β.3. Προσχέδιο Νόμου για το Ήλιος: Πως επιχειρείται η υλοποίηση του «Σχεδίου»

 Το «Σχέδιο Νόμου» για το «Ήλιος» κατατέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από την κυβέρνηση της χώρας στις 21 Φλεβάρη και έμεινε αναρτημένο στο opengov.gr ΜΟΝΟ για μία βδομάδα.

Με ταχύτατες διαδικασίες μπαίνει και στην κοινοβουλευτική διαδικασία τις μέρες αυτές, επιδιώκοντας να γίνει και νόμος του κράτους.

 Όμως τι ακριβώς προβλέπει το «Σχέδιο Ήλιος»;

Ξεκινώντας η «Αιτιολογική Έκθεση» για την ενότητα που αφορά το «Ήλιος», μας κάνει γνωστό, όσο πιο ξεκάθαρα γίνεται, ότι το συγκεκριμένο πρόγραμμα θα εξαγάγει ηλιακή ενέργεια στην «Κεντρική Ευρώπη»:

«… αποσκοπεί  πρωτίστως: (α) στην εξαγωγή και πώληση ηλιακής ενέργειας από την Ελλάδα προς τις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης συμβάλλοντας στην εξυπηρέτηση του εθνικού στόχου της αποπληρωμής του δημόσιου χρέους»

Αλλά και «(β) στην προώθηση της διεθνούς συνεργασίας στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών πολιτικών για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, την προαγωγή της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και τη διευκόλυνση της μεταφοράς της ενέργειας αυτής στα διευρωπαϊκά δίκτυα».

 Μας ενημερώνει ότι «βρίσκει νομικό έρεισμα στην ευρωπαϊκή Οδηγία 2009/28/ΕΚ (EEL 140/2009)».

(Αιτιολογική Έκθεση, σελ. 4)

Επίσης, η ενέργεια που πρόκειται να παραχθεί μέσω του «Ήλιος» δεν θα προσμετρηθεί σκανδαλωδώς στην κάλυψη των εθνικών στόχων ΑΠΕ της χώρας, στο «χρηματιστήριο των ρύπων», όπως προσδιορίζεται ξεκάθαρα στο Άρθρο 10, παρ. 1 (10.1) στο Σχεδίου Νόμου.

Για να γίνουν όλα αυτά θα χρειαστεί η «αξιοποίηση του ηλιακού δυναμικού των δημοσίων ακινήτων προς όφελος της εθνικής οικονομίας και προς εξυπηρέτηση του εθνικού στόχου της αποπληρωμής του δημοσίου χρέους» (10.2γ).

Και εκτιμά αρχικά ότι «αποβλέπει στην παραγωγή και εξαγωγή έως και 10 GW ηλιακής ενέργειας προς την Κεντρική Ευρώπη».

(Αιτιολογική Έκθεση, σελ. 4)

Ας σημειωθεί ό,τι αυτή η τεράστια ποσότητα ενέργειας αντιστοιχεί περίπου στην μέγιστη ποσότητα ενέργειας που καταναλώνεται σε όλη την Ελλάδα.

Πως θα υλοποιήσει το Σχέδιο αυτό;

«Φτιάχνεται» η εταιρία «Πρόγραμμα Ήλιος ΑΕ», η οποία και χαρακτηρίζεται «φορέας υλοποίησης του Προγράμματος».

Ο νομοθέτης δίνει στην «εταιρία» αυτή πρωτοφανείς υπερεξουσίες.

Η «Πρόγραμμα Ήλιος ΑΕ»:

  • «εξαιρείται από τις διατάξεις για τους οργανισμούς και τις επιχειρήσεις του δημοσίου τομέα, καθώς και από τις διατάξεις για τις εταιρίες που ανήκουν άμεσα ή έμμεσα στο Δημόσιο, πλην όσων ρητά ορίζονται στο άρθρο αυτό»
  • «διερευνά και αξιολογεί το δυναμικό της χώρας σε ηλιακή ενέργεια και εισηγείται αιτιολογημένα προς τον ΥΠΕΚΑ (Υπουργό Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής) για την ένταξη στο Πρόγραμμα ΗΛΙΟΣ δημοσίων ή άλλων ακινήτων»
  • «διαχειρίζεται για λογαριασμό του Ελληνικού Δημοσίου ή του κατά περίπτωση κυρίου τους, τα ακίνητα τα οποία παραχωρούνται κατά χρήση σε αυτήν». Τα ακίνητα αυτά της παραχωρούνται δωρεάν
  • κάθε «παραχωρούμενο ακίνητο περιέρχεται στη διαχείριση και εκμετάλλευση της Εταιρείας, ελεύθερο από κάθε δικαίωμα τρίτου»
  • «προβαίνει σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες για την υλοποίηση του Προγράμματος ΗΛΙΟΣ και αναλαμβάνει την εκπόνηση των απαραίτητων μελετών και έργων» . Θα είναι ο φορέας που θα υλοποιεί τη μελέτη. Όλες οι διαδικασίες θα γίνονται ταχύτερα από την προβλεπόμενη διαδικασία
  • «ενεργεί για την ανάπτυξη των απαραίτητων υποδομών τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο για τη μεταφορά μεγάλων ποσοτήτων ηλεκτρικής ενέργειας από Α.Π.Ε.»
  • «ενεργεί για την εξασφάλιση των απαραιτήτων δικαιωμάτων μεταφορικής ικανότητας στις διασυνδέσεις του Ευρωπαϊκού Συστήματος Μεταφοράς Ενέργειας»,

Για όλα τα παραπάνω, η εταιρία θα λειτουργεί «κατ’ εξαίρεση από κάθε κείμενη διάταξη» (Άρθρο 10).

Ακόμα και στις περιπτώσεις εκτάσεων με αδιευκρίνιστο ιδιοκτησιακό καθεστώς (διεκδικούμενα, δασικά, κ.α.) η εταιρία αυτή μπορεί να προβαίνει, πρακτικά, στις «δυναμικές απαλλοτριώσεις» τους (12.4).

Όπως και «εμπράγματα δικαιώματα τρίτων μπορεί να κηρύσσονται αναγκαστικώς απαλλοτριωτέα υπέρ του Δημοσίου, με κοινή απόφαση ΥΠΕΘΟ-ΥΠΕΚΑ, για λόγους μείζονος σημασίας δημοσίου συμφέροντος, αν κρίνονται απαραίτητα για την υλοποίηση του Προγράμματος ΗΛΙΟΣ»

Παράλληλα, της προσφέρεται απαλλαγή από οτιδήποτε άλλο θα μπορούσε να φέρει οικονομικό όφελος στο Ελληνικό Δημόσιο, καθώς «Η Εταιρεία απαλλάσσεται από κάθε δημόσιο, δημοτικό ή υπέρ τρίτου άμεσο ή έμμεσο φόρο, καθώς και από κάθε είδους τέλη υπέρ του Δημοσίου ή τρίτου, εκτός από τον φόρο προστιθέμενης αξίας και τον φόρο εισοδήματος. Επίσης απαλλάσσεται από την υποχρέωση καταβολής δικαστικού ενσήμου και απολαμβάνει γενικά όλων των διοικητικών, οικονομικών, φορολογικών, δικαστικών, (ουσιαστικού και δικονομικού δικαίου) και άλλων προνομίων και ατελειών του Δημοσίου. Για κάθε πράξη της Εταιρείας για την οποία απαιτείται συμβολαιογραφικό έγγραφο δεν καταβάλλονται φόροι, τέλη, εισφορές, αμοιβές ή δικαιώματα, ανταποδοτικά ή μη, υπέρ του Δημοσίου». Και «Για την κατάθεση της αίτησης έκδοσης της Προσφοράς Σύνδεσης από τον αρμόδιο διαχειριστή …  δεν απαιτείται η καταβολή παραβόλου ή άλλου χρηματικού ανταλλάγματος ή τέλους».

Διοικητικά:

  • Θα στελεχώνεται από το Υπουργείο Περιβάλλοντος (ΥΠΕΚΑ), εκτός των διαδικασιών ΑΣΕΠ. Προβλέπονται 5 μέλη στο Διοικητικό Συμβούλιο και 20 άτομα επιστημονικό προσωπικό. Αυτό σημαίνει ότι η εταιρεία αυτή θα καλέσει τρίτες εταιρείες για την υλοποίηση των απαιτούμενων έργων και αυτό χωρίς κανέναν έλεγχο.
  • Θα ενεργεί βάσει των οδηγιών του ΥΠΕΚΑ
  • Θα ελέγχεται αποκλειστικά από το ΥΠΕΚΑ

Τα έσοδά της:

  • Το μετοχικό της κεφάλαιο, ύψους ενός εκατομμυρίου ευρώ, θα χρηματοδοτηθεί από το «Πράσινο Ταμείο»
  • Τα έσοδά της θα προέλθουν «από τις δραστηριότητές της» και «επιχορηγήσεις από δημόσιους πόρους». Προβλέπει τη δυνατότητα να της καταβάλλονται «επιχορηγήσεις από εθνικούς ή ευρωπαϊκούς πόρους μέσω του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων».
  • Τα έσοδα της Εταιρείας θα διατίθενται βασικά «για την αποπληρωμή του δημόσιου χρέους της χώρας», αλλά και για την κάλυψη των εξόδων της.

Θα μπορεί να δημιουργεί εταιρείες κάθε μορφής, για την κατασκευή και την εκμετάλλευση των σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από φωτοβολταϊκά, στις οποίες θα προσφέρει τα τεμάχια γης, το σύνολο των μελετών, αλλά και συμβουλευτικές υπηρεσίες.

Και οι εταιρίες αυτές θα «εξαιρούνται από τον δημόσιο τομέα και τις διατάξεις για τις δημόσιες εταιρείες και οργανισμούς».

 Η έγκριση των περιβαλλοντικών όρων θα περνάει στην περίπτωση αυτή από το ΥΠΕΚΑ, που θα επισημοποιεί πρακτικά τη μελέτη της «Πρόγραμμα Ήλιος ΑΕ». 

Β.4. ΑΠΕ και παραγωγή ενέργειας για εγχώρια κατανάλωση

 Το «Σχέδιο Ήλιος» προβλέπει την παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ με μοναδικό σκοπό την εξαγωγή της.

Τι θα κάνουμε σε σχέση με την εγχώρια κατανάλωση ενέργειας και τους στόχους της χρήσης ενέργειας που θα πρέπει να προέρχεται από τις ΑΠΕ, σύμφωνα με το «χρηματιστήριο ρύπων»;

Σε αυτό παρεμβαίνει η Ενότητα Γ του Σχεδίου Νόμου, που μπορεί να είναι η εναρμόνιση με Ευρωπαϊκή Οδηγία, ωστόσο μας δίνει ορισμένες χρήσιμες πληροφορίες:

  • Θα γίνουν και άλλα έργα στον τομέα των ΑΠΕ, με έμφαση τις ανεμογεννήτριες, την ενέργεια από τα βιοκαύσιμα και την υδροηλεκτρική ενέργεια
  • Ένα μέρος αυτού του σχεδιασμού τον βλέπουμε ήδη να υλοποιείται, με τεράστιες ανεμογεννήτριες σε περιοχές Natura ή/και ιδιαίτερου φυσικού κάλλους (Φωκίδα, Ικαρία, κ.α.)
  • Και αυτά τα σχέδια είναι αποσπασματικά, αποκομμένα από ένα συνολικό σχεδιασμό και τις ανάγκες των κοινωνιών και της ανάπτυξης
  • Στις ΑΠΕ προγραμματίζεται πιθανότατα και η ενέργεια από τα εργοστάσια καύσης των απορριμμάτων που προγραμματίζονται, αλλά και από καλλιέργειες ενεργειακών φυτών, οι οποίες προφανώς θα γίνουν σε βάρος των εκτάσεων καλλιέργειας των φυτών που προορίζονται για τροφή, δημιουργώντας ένα τροφικό «κραχ»
  • Προβλέπει τη «συνένωση» κρατών για την ανταλλαγή ενέργειας, αφήνοντας φυσικά ασαφή τα κρίσιμα πεδία «ποιος θα πληρώνει τη συνεργασία» και «τι θα γίνεται η ενέργεια που θα παράγεται»
  • Εξαιρεί τις υφιστάμενες μονάδες ενέργειας από ΑΠΕ από οποιαδήποτε συμμετοχή τους σε διακρατικές συνεργασίες
  • Φαίνεται ότι «ανοίγει το δρόμο» για ένα ακόμα έξοδο στους ιδιοκτήτες σπιτιών, αφού προβλέπει τη χρήση ενέργειας από ΑΠΕ, μέχρι ένα ποσοστό, από τις καθημερινές καταναλώσεις των νοικοκυριών. Φυσικά δεν αναφέρει ότι το κόστος παραγωγής ενέργειας από ιδιωτικές ΑΠΕ είναι υψηλότερη από την παραγωγή ενέργειας από την δημόσια (εν μέρει) ΔΕΗ
  • «Φωτογραφίζει» τις τεχνολογίες ΑΠΕ των Βόριων και Κεντρικών Ευρωπαϊκών χωρών, προσδιορίζοντας τη μέριμνα για την προώθηση πιστοποιημένου εξοπλισμού και συστημάτων που βασίζονται σε ευρωπαϊκά πρότυπα»

Και για να διαχειριστεί αυτό το συγκριτικό πλεονέκτημα της χώρας, ιδρύει την εταιρία «Πρόγραμμα Ήλιος ΑΕ», με μοναδικό μέτοχο το Ελληνικό Δημόσιο –που θα εκπροσωπείται από τον Υπουργό Περιβάλλοντος, στην οποία εκχωρεί όλες τις αρμοδιότητες και τις ελευθερίες, να αποφασίζει και να πράττει για λογαριασμό όλων μας: ερευνά για την ηλιακή ενέργεια, βρίσκει τα «ακίνητα του Δημοσίου ή άλλα ακίνητα», τα οποία και «διασφαλίζει», προγραμματίζει, κατευθύνει και παρακολουθεί τις επενδυτικές προσπάθειες, αδειοδοτεί και αποφασίζει …

Και όλα αυτά με απόλυτη ελευθερία, έχοντας πλήρη δικαιοδοσία και σε παρέκκλιση την Ελληνικής νομοθεσίας, των συνήθων μηχανισμών ελέγχου και των ελεγκτικών μηχανισμών.

Εδώ τίθεται ένα σημαντικό πρόβλημα δημοκρατίας. Μία εταιρεία θα διαχειρίζεται εν λευκώ αυτή την τεράστια ποσότητα ενέργειας, θα μπορεί να σκάβει ανεξέλεγκτα όλη την χώρα και να δεσμεύει τεράστιες εκτάσεις, και θα δίνει λογαριασμό μόνο στον υπουργό. Ας φανταστούμε την ΔΕΗ να λειτουργεί στο ίδιο πρότυπο! Η ελληνική κοινωνία, αλλά ούτε καν η Βουλή δεν θα έχουν κανένα λόγο. Είναι προφανές ότι η δικτατορία των αγορών σημειώνει μία σημαντική νίκη με την εφαρμογή αυτού του μοντέλου.

Η «Μελέτη Σκοπιμότητας», μια μελέτη που «αγνοείται» για το «Ήλιος» …

Τόσο το σχέδιο νόμου που εξετάζουμε, όσο και όλη η επικοινωνιακή προσέγγιση του αρμόδιου υπουργείου «ξεχνά» συστηματικά να αναφερθεί στο επενδυτικό σχήμα, το οποίο θα στηρίξει οικονομικά την υλοποίηση αυτού του σχεδίου.

Η μόνη πληροφόρηση που έχουμε, προέρχεται από διαρροές στον τύπο, καθώς και από παρουσιάσεις του Υπουργού ΠΕΚΑ στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και διεθνή φόρουμ.

Σε αυτές, μαθαίνουμε συνοπτικά τα ακόλουθα:

Η αρχική επένδυση παρουσιάζεται στα 25 δις ευρώ. Η εκτίμησή μας είναι ότι το τελικό κόστος θα είναι πολλαπλάσιο. Για αυτό αρκεί μόνο μία απλή σύγκριση με την πάγια αξία της ΔΕΗ, η οποία παράγει συγκρίσιμη ποσότητα ενέργειας με τα 10GW που αναφέρονται στο σχέδιο νόμου, η οποία είναι πολλαπλάσια.

Το ποσό που θα απαιτήσει η επένδυση θα δοθεί από την Γερμανική Κρατική Τράπεζα (Kreditanstalt fur Wiederaufbau – KfW) και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, με τη μορφή δανείου προς τις ελληνικές τράπεζες, Οι τράπεζες θα χρηματοδοτήσουν τα σχετικά «Επιχειρηματικά Σχέδια», τα οποία θα συνταχθούν από την «Πρόγραμμα Ήλιος ΑΕ» και θα υλοποιήσουν οι εταιρίες που θα δημιουργήσει για την παραγωγή της ενέργειας

Εφόσον γίνουν οι αναγκαίες υποδομές και καταστεί εφικτή η παραγωγή της ενέργειας, τότε θα υπάρχει η πρόβλεψη:

ü  Για την εφαρμογή διμερών συμφωνιών εξαγοράς των εγκαταστάσεων παραγωγής ενέργειας από μεγάλες εταιρίες ενέργειας ή/και

ü  Για πολυετείς συμφωνίες αγοράς ηλεκτρικού ρεύματος για λογαριασμό του Γερμανικού Δημοσίου

Όπως δηλώθηκε αρχικά, το συνολικό σχέδιο πρόκειται να ενταχθεί στο νέο νόμο του fast track, με άμεση δημόσια συμμετοχή της τάξης του 30% στην αρχικά αναφερόμενη επένδυση- και με διαδικασίες ταχύτατες, διαδικασίες που μάλλον ξεπερνούν τους συνήθεις χωρικούς, περιβαλλοντικούς και ελεγκτικούς περιορισμούς.

Σε πρόσφατη τηλεοπτική συνέντευξή του, ο Υπουργός Περιβάλλοντος δήλωσε ότι τελικά το ποσοστό του δημοσίου στα επιχειρηματικά σχήματα που θα δημιουργηθούν θα είναι αντικείμενο διαπραγματεύσεων με τους επενδυτές και τη Γερμανική Κυβέρνηση. Δηλαδή θα δανειστεί η Ελλάδα για να κατασκευαστεί κάτι που θα ανήκει στους Γερμανούς.

Για να εφαρμοστεί το πρόγραμμα «Ήλιος» θα χρειαστεί να δεσμευτεί «δημόσια γη» που η έκτασή της θα ξεπερνά το 200 τετραγωνικά χιλιόμετρα, σύμφωνα με την αρχική εκτίμηση. Και εδώ εκτιμάται ότι οι εκτάσεις που θα δεσμευτούν για τις ανάγκες του προγράμματος θα είναι πολλαπλάσιες, αρκεί να δούμε τις εκτάσεις που έχουν δεσμευτεί μέχρι σήμερα για την παραγωγή ενέργειας από τις ΑΠΕ. Για παράδειγμα στην Ικαρία θα δεσμευτεί έκταση 28 τετραγωνικών χιλιομέτρων για την παραγωγή ενέργειας 110 ΜW από ανεμογεννήτριες. Επίσης εδώ προφανώς δεν υπολογίζεται η έκταση ασφαλείας, η έκταση που θα δεσμευτεί για τους αγωγούς μεταφοράς για συνοδευτικά έργα κτλ.

Η πρώτη παρατήρηση που μπορεί να γίνει σε ότι αφορά τις εξαγγελίες του ΥΠΕΚΑ, είναι ότι πρόκειται για ένα κολοσσιαίο έργο. Η εγκατάσταση επιπλέον 10 GW ισχύος,  ισοδυναμεί σχεδόν με διπλασιασμό της ήδη εγκατεστημένης ισχύος στη χώρα αφού αυτή σήμερα ανέρχεται στα επίπεδα των 13-14 GW. Ο στόχος βέβαια των 10 GW αναμένεται να επιτευχθεί σε βάθος 8-9 χρόνων, αλλά το γεγονός παραμένει. Η πρόθεση είναι να ηλεκτροδοτηθεί περίπου άλλη μία Ελλάδα. Είναι προφανές ότι ένα τέτοιου μεγέθους έργο θα έχει σοβαρότατες περιβαλλοντικές επιπτώσεις, 

Επιπτώσεις που έχουν να κάνουν και με την περιβαλλοντική αποκατάσταση μετά τη λήξη λειτουργίας του έργου, ιδίως αν ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι για την κατασκευή των φωτοβολταϊκών πλαισίων πολυκρυσταλλικού τύπου που έχουν επιλεγεί,  χρησιμοποιούνται τοξικά και επικίνδυνα υλικά. Για την οποίες επιπτώσεις δεν γίνεται κανένας λόγος φυσικά στο Σχέδιο Νόμου που κατατέθηκε, ούτε αναφέρεται κάτι σχετικό στις «αρμοδιότητες» της «ΑΕ». Επίσης δεν έχει γίνει καμία πρόβλεψη για την απόσυρση των υλικών όταν φτάσει το τέλος ζωής τους. Προφανώς θα καταλήξουν ανεπεξέργαστα σε κάποια χωματερή. 

Είναι ένα σχέδιο που φαίνεται ότι διαμόρφωσαν από κοινού η σημερινή ηγεσία του ΥΠΕΚΑ, μαζί με τη Γερμανική κυβέρνηση. Και το στηρίζουν ο Γερμανικός Σύνδεσμος Βιομηχάνων, ενεργειακοί και κατασκευαστικοί κολοσσοί (RWE, EON, HOCHTIEF, TRANS ADRIATIC PIPELINE – μεταφορά ενέργειας, SAP – επικοινωνιών, ENBW ENERGIE – παραγωγή ενέργειας, κ.α.).

Στην Ελλάδα φαίνεται ότι είναι ελλιπέστατη η πληροφόρηση στους αρμόδιους φορείς. Ενδεικτικά αναφέρεται η ανακοίνωση του Τεχνικού Επιμελητηρίου της Ελλάδας, του πλέον αρμόδιου τεχνικού φορέα του κράτους. Στο Newsletter της 23/2/2012, στο μέσον της δημόσιας διαβούλευσης ζητά από την πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΚΑ την: «άμεση και αναλυτική ενημέρωση του ΤΕΕ για σχέδια νόμου που αφορούν την αξιοποίηση του Ελληνικού και το πρόγραμμα “Ήλιος”»

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι μέσα στο καλοκαίρι, το Γερμανικό Κοινοβούλιο ψήφισε νόμο, με ισχυρή μάλιστα πλειοψηφία, που καθιστά τη Γερμανία τη μεγαλύτερη ως τώρα οικονομική δύναμη που εγκαταλείπει την πυρηνική ενέργεια. Το ίδιο διάστημα, τέθηκαν σε ψήφιση συνολικά 8 νόμοι, που αφορούν την ανάπτυξη των ηλεκτρικών δικτύων και τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.

Επομένως, είναι βασική προτεραιότητα για τη χώρα αυτή να βρει εναλλακτικές οικονομικές λύσεις για το ενεργειακό ζήτημα.

Πρώτη της επιλογή η ανάπτυξη φωτοβολταϊκών συστημάτων στην περιοχή της Σαχάρας. Η λύση ουσιαστικά εγκαταλείφτηκε για οικονομικούς και πολιτικούς λόγους.

Ακολούθησε πρόταση στους Ισπανούς, η οποία και απορρίφθηκε.

Έτσι φτάσαμε στο σχέδιο «Ήλιος», ένα σχέδιο που φαίνεται να εξυπηρετεί καλύτερα τους Γερμανούς, οι οποίοι αξιολογούν την Ελλάδα ως την οικονομικότερη λύση!

Με το πρόγραμμα αυτό θα μπορούσαν θεωρητικά να δημιουργηθούν έσοδα 80 δις ευρώ για 25 χρόνια. Το ποσό αυτό σημαίνει συνολικό επενδυτικό όφελος 3 – 4 δις ευρώ κάθε χρόνο. Για να συμβεί αυτό θα πρέπει να παραμείνουν οι τρέχουσες τιμές πώλησης της ηλεκτρικής ενέργειας, κάτι που φαντάζει δύσκολο, καθώς ήδη αυτές αξιολογούνται ως υπερτιμημένες.

Το ποσό αυτό βασίζεται δηλαδή στην παραδοχή ότι η μέση τιμή πώλησης του ηλεκτρικού ρεύματος στη Γερμανία θα είναι 0,225 €/kWh (όπως είχε διαμορφωθεί τον Οκτώβριο του 2011). Ωστόσο ήδη το ποσό αυτό έπεσε στα 0,1794 € και θα συνεχίσει να μειώνεται όσο εξελίσσεται η τεχνολογία και παράλληλα απελευθερώνεται η αγορά ενέργειας στην Ευρώπη. Επομένως τα έσοδα αναμένονται σημαντικά λιγότερα.

Από την άλλη τα έξοδα (όπως δείχνουμε αναλυτικά παρακάτω) θα αυξηθούν καθώς απαιτούνται τεράστια κεφάλαια για την αναβάθμιση των δικτύων μεταφοράς ενέργειας προς τη Βόρεια Ευρώπη. Ποια η βιωσιμότητα λοιπόν του σχεδίου όταν ήδη ανατρέπονται βασικές παραδοχές του;

Αλλά ακόμα και στην περίπτωση που το συνολικό σχέδιο καταστεί βιώσιμο, άλλη μια παραδοχή της πρότασης αυτής βρίσκεται στον αέρα. Όπως είπαμε παραπάνω, το ποσοστό συμμετοχής του Ελληνικού δημοσίου στα επιχειρηματικά σχήματα ανακοινώθηκε στην αρχή ότι θα είναι 30% ενώ στη συνέχεια ειπώθηκε από τον Υπουργό Περιβάλλοντος ότι θα καθοριστεί με διαπραγματεύσεις. Ένα ποσοστό της τάξης του 30%, σύμφωνα με τα δεδομένα της αγοράς δεν μπορεί να προέλθει απλά με την παραχώρηση από το Δημόσιο της σχετικής έκτασης ή με την εξασφάλιση γρήγορων και σίγουρων αδειοδοτικών διαδικασιών.

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται σε σχετική μελέτη του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης που δημοσιοποιήθηκε τον Φεβρουάριο του 2012, εάν το ΥΠΕΚΑ επιμένει να κοστολογήσει την αξία παραχώρησης γης σε σχέση με την συνολική αξία της επένδυσης αυτή θα πρέπει να είναι κάτω του 1% ! Όσο δε για την εξασφαλισμένη αδειοδότηση αυτή θεωρείται δεδομένη από τους επενδυτές σε ένα σχέδιο τέτοιου μεγέθους.

Επομένως πως θα προκύψει ένα σημαντικό ποσοστό του δημοσίου στα επενδυτικά σχήματα που θα δημιουργηθούν ώστε να εκπληρωθεί ο στόχος αποπληρωμής του δημοσίου χρέους; Υπό τις παρούσες οικονομικές συνθήκες δεν μπορούμε να φανταστούμε άλλο τρόπο πέρα από νέο δανεισμό του Δημοσίου! Το δημόσιο θα δανειστεί για άλλη μια φορά για να αποπληρώσει τα παλιά δάνειά!!

Επιπλέον ως σημαντικότερα οφέλη για τη χώρα αναφέρονται:

  • Η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας
  • Η τόνωση της περιφερειακής ανάπτυξης
  • Η στήριξη του ευρύτερου τομέα της ηλιακής βιομηχανίας

Όμως οποιοδήποτε όφελος μπορεί να παρουσιαστεί σε αυτούς τους τομείς θα είναι ευκαιριακό, καθώς:

  • Οι συγκεκριμένες δραστηριότητες δεν είναι «έντασης εργασίας», αντίθετα δημιουργούν ελάχιστες νέες θέσεις εργασίας. Θα προσφέρει ορισμένη απασχόληση μόνο για ένα σύντομο χρονικό διάστημα, στη φάση της εγκατάστασης των συστημάτων. Πολλές δε φορές η εργασία αυτή απευθύνεται σε εξειδικευμένο προσωπικό που θα αποσταλεί από τις εταιρείες παραγωγής φωτοβολταικών
  • Αναμένεται να παρουσιάσει έντονες συγκρούσεις με τους τομείς της οικονομίας, χωρίς το παραμικρό όφελος για αυτούς
  • Δεν θα εφαρμοστούν καινοτόμες λύσεις που θα αναπτυχθούν στην Ελλάδα. Αντίθετα, πιθανότερο είναι να εγκατασταθεί εξοπλισμός «λιγότερο σύγχρονος» που παρήγαγαν Γερμανικά εργοστάσια, με ακόμα μία επιδότηση της Γερμανικής τεχνολογίας.

Το αρχικό κεφάλαιο φαίνεται να το αντλεί από το «Πράσινο Ταμείο».

Όμως ο σκοπός Ταμείου αυτού «είναι η ενίσχυση της ανάπτυξης μέσω της προστασίας του περιβάλλοντος  με την διαχειριστική, οικονομική, τεχνική και χρηματοπιστωτική υποστήριξη προγραμμάτων, μέτρων, παρεμβάσεων και ενεργειών που αποβλέπουν στην ανάδειξη και αποκατάσταση του περιβάλλοντος, η στήριξη της περιβαλλοντικής πολιτικής της χώρας και η εξυπηρέτηση του δημόσιου και κοινωνικού συμφέροντος»

Ότι δηλαδή δεν είναι το «Σχέδιο Ήλιος».

Οι πόροι του προέρχονται από ειδικούς φόρους που πληρώνουμε για το περιβάλλον (για τα δάση, σε πολεοδομικές πράξεις, για τα αεροδρόμια, κ.α), ειδικές χορηγίες και χρηματοδοτήσεις, αλλά και σειρά άλλως εσόδων που αποσκοπούν στη βελτίωση του φυσικού περιβάλλοντος.

Το μεγαλύτερο μέρος από τη δημόσια γη που θα περάσει στην «Πρόγραμμα Ήλιος ΑΕ» φοβόμαστε ότι θα είναι καλλιεργήσιμες και δασικές εκτάσεις. Ηεγκατάσταση σε ορεινούς όγκους έχει σαφώς μεγαλύτερο κόστος και σίγουρα θα αποφευχθεί.

Η απουσία δασικών χαρτών, η ταχύτητα των «παραχωρήσεων» και της υλοποίησης, οι υπερεξουσίες της «ΑΕ», οι αδιαφανείς διαδικασίες, η απουσία σχεδιασμού και οι πρώτες ενδείξεις μας ενισχύουν την ανησυχία.

Τι θα γίνει η ενέργεια αυτή που θα παράγει η χώρα με μοναδικό σκοπό την εξαγωγή της;

Δύο πιθανά σενάρια εμφανίζονται αυτή τη στιγμή:

Α. Η ενέργεια αυτή θα εξαχθεί στο εξωτερικό με τη φυσική μεταφορά ενέργειας μέσω ηλεκτρικών διασυνδέσεων σε άλλη χώρα

Ένα σενάριο που προβάλει ως ελάχιστα πιθανό, καθώς τα υφιστάμενα δίκτυα μεταφοράς της ενέργειας δεν επαρκούν.

Ακόμα και αν κατασκευαστούν νέα, οι απώλειες από τη μεταφορά της ενέργειας σε τόσο μεγάλες αποστάσεις θα είναι σε τέτοιο μέγεθος που φαίνεται ότι καθιστούν τη συνολική επένδυση ασύμφορη.

Πρέπει να τονιστεί ότι την ευθύνη στα δίκτυα μεταφοράς έχει για μία ακόμα φορά η «Πρόγραμμα Ήλιος ΑΕ».

Έχει άραγε και την ευθύνη της χρηματοδότησης του έργου αυτού, καθώς ούτε για αυτό υπάρχει η οποιαδήποτε περαιτέρω πρόβλεψη από την πλευρά του σχεδιασμού;

Το Υπουργείο, κατά την παρουσίαση του έργου, παραδέχτηκε ότι οι υπάρχουσες γραμμές μεταφοράς μέσω Βαλκανίων ή Ιταλίας  καλύπτουν το πολύ 3 GW ισχύος, κι αυτό υπό την προϋπόθεση ότι θα υλοποιηθούν τα υπάρχοντα προγράμματα αναβάθμισής τους (τόσο στην Ελλάδα όσο και στις υπόλοιπες χώρες).

Επομένως μια νέα γραμμή μεταφοράς θα πρέπει να κατασκευαστεί και μάλιστα θα πρέπει αυτή να επιδοτηθεί σχεδόν εξ ολοκλήρου από δημόσια κεφάλαια (ως επί το πλείστον από ευρωπαϊκούς πόρους αφού η Ελλάδα στην παρούσα οικονομική κατάσταση αδυνατεί βέβαια να συνεισφέρει).

Το Υπουργείο «ξεπερνά» αυτό το πρόβλημα αναφέροντας ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ανακοινώσει ένα επενδυτικό σχέδιο 9,1 δις € για την ανάπτυξη Διευρωπαϊκών Υποδομών στη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο τα ερωτήματα παραμένουν καθώς δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι ακόμα και να υλοποιηθεί  πλήρως αυτό το σχέδιο μέσα στο ρευστό οικονομικό περιβάλλον, το ύψος της δημόσιας αυτής επένδυσης που θα επιμεριστεί στο Πρόγραμμα Ήλιος και στη διασύνδεση των Βαλκανίων με τη  Βόρειας Ευρώπη θα επαρκεί. 

Β. Θα γίνει στατιστική μεταφορά της ενέργειας

Η στατιστική μεταφορά είναι τα «δικαιώματα των ρύπων». Είναι η επιπλέον ενέργεια ΑΠΕ που παράγεται σε ένα κράτος και μεταφέρεται εικονικά σε ένα άλλο κράτος αποδέκτη, το οποίο πληρώνει για τη σχετική «αγορά» της ενέργειας προκειμένου να προσμετρηθεί αυτή στην επίτευξη των στόχων του για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ μέχρι το 2020.

Το ποσό αυτό ενέργειας ΑΠΕ υπολογίζεται τότε στο στόχο της άλλης χώρας. Η ενέργεια αυτή θα καταναλωθεί στη χώρα που την παράγει.

Η τιμή πώλησής της δεν είναι η υψηλή, η εγγυημένη των φωτοβολταϊκών, αλλά η οριακή του συστήματος. 

Και στα δύο σενάρια, παραμένει η απορία: αν δεν μπορέσει να μεταφερθεί τελικά η ενέργεια, αυτή θα μείνει στην Ελλάδα; Και πως θα καταναλωθεί στην περίπτωση αυτή; Και τι θα απογίνει η ΔΕΗ;

Β. 5. Τα συμπεράσματα και οι προτάσεις μας για τις ΑΠΕ και το «Ήλιος»

  1. Το «Σχέδιο Ήλιος» είναι ένα αποσπασματικό μέτρο αυτής της πολιτικής εξουσίας, που σχεδιάστηκε σε συνεργασία με ξένες κυβερνήσεις και παράγοντες και δεν έχει την παραμικρή σχέση με τον αναπτυξιακό σχεδιασμό και τις προοπτικές της χώρας.
  2. Μοναδικός σκοπός του είναι η δέσμευση εκτάσεων και κτιριακών υποδομών στην Ελληνική επικράτεια για την παραγωγή ηλιακού ρεύματος με μοναδικό προορισμό η εξαγωγή του.
  3. Για να πετύχει το σκοπό του εκχωρεί όλες τις αρμοδιότητες σε μία εταιρία που ελέγχεται εξολοκλήρου από το ΥΠΕΚΑ, πέρα από κάθε θεσμικό πλαίσιο, περιοριστικό κανονισμό και ελεγκτικό μηχανισμό.
  4. Με τον τρόπο αυτό, παράγεται μία τεράστια ποσότητα ρεύματος, η μεταφορά της οποίας φαίνεται ανέφικτη με τα σημερινά δεδομένα.
  5. Δεν υπάρχει η παραμικρή αναφορά στο επενδυτικό σχήμα και τα χαρακτηριστικά της χρηματοδότησης του έργου. Το πιθανότερο ενδεχόμενο είναι να χρηματοδοτηθεί με δάνειο ολόκληρο το έργο, που πρακτικά θα περάσει στο σύνολό του στο εξωτερικό χρέος της χώρας, αυξάνοντας σημαντικά το μέγεθός του.
  6. Οι αρνητικές επιπτώσεις που θα έχει το συγκεκριμένο πρόγραμμα στην αναπτυξιακή προοπτική της χώρας αξιολογούνται ως ιδιαίτερα σημαντικές και ανησυχητικές.
  7. Πολύ σημαντικές είναι και οι αρνητικές επιπτώσεις στο σύνολο –σχεδόν- των χαρακτηριστικών του περιβάλλοντος, της ποιότητας ζωής των κατοίκων σε ευρύτερες χωρικές ενότητες και στις τοπικές οικονομίες, χωρίς να προσφέρει το παραμικρό όφελος σε μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα.
  8. Τα ζητήματα του ενεργειακού σχεδιασμού, στα οποία απαραίτητα εντάσσονται και οι ΑΠΕ, είναι ιδιαίτερα κρίσιμα ζητήματα στρατηγικού σχεδιασμού και μόνο ως τέτοια μπορούν να αντιμετωπίζονται. Για το σκοπό αυτό απαιτείται η υλοποίηση ενός συνολικότερου σχεδίου για την ενέργεια και την ανάπτυξη. Το σχέδιο αυτό θα συνυπολογίζει τα δεδομένα σημαντικών ερευνητικών έργων που έχουν υλοποιηθεί μέχρι σήμερα, θα τα επικαιροποιεί λαμβάνοντας υπόψη τη σύγχρονη πραγματικότητα και θα σχεδιάζει αξιόπιστα και μεθοδικά, συνυπολογίζοντας το σύνολο των αναπτυξιακών, χωρικών, κοινωνικών, οικονομικών, περιβαλλοντικών και τεχνικών παραμέτρων που τα προσδιορίζουν.
  9. Στη λογική αυτού του συνολικού σχεδίου σημαντική θα είναι και η θέση για την ανάπτυξη των ΑΠΕ. Η ανάπτυξη αυτή, όμως, νοείται μόνο στο επίπεδο που δεν δημιουργεί αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον, στις κοινωνίες και στις άλλες δραστηριότητες. Θα εξασφαλίζουν την ενεργειακή αυτάρκεια στο τοπικό επίπεδο, με οικονομικό και αξιόπιστο τρόπο. Θα διασυνδέονται σε ένα ευρύτερο δίκτυο μόνο εφόσον υπάρχουν οι σχετικές προϋποθέσεις, οι υποδομές και οι προδιαγραφές.

 

video από την εκδήλωση της ΕΛΕ με αναφορά στο οικολογικό χρέος

Explore posts in the same categories: Οικονομική κρίση

Ετικέτες: , , ,

You can comment below, or link to this permanent URL from your own site.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: