Αρχείο για Μαρτίου 11, 2013

Σύντροφοι όλων των γλωσσών

Μαρτίου 11, 2013

waterloo_bridge_1814

http://sarantakos.wordpress.com/

Το σημερινό άρθρο δημοσιεύτηκε χτες στην κυριακάτικη Αυγή, στη στήλη μου “Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία”, η οποία κανονικά δημοσιεύεται την πρώτη Κυριακή κάθε μήνα αλλά αυτή τη φορά μετατέθηκε για τεχνικούς λόγους. Στην εδώ δημοσίευση έχω κάνει μερικές δευτερεύουσες προσθήκες. Η εικόνα είναι από το εξώφυλλο της αγγλικής έκδοσης του βιβλίου του Ρέμαρκ “Τρεις σύντροφοι” (Drei Kameraden).

200px-threecomradesΌπως και τον περασμένο μήνα, που είχαμε μιλήσει για την αλληλεγγύη, έτσι και στο σημερινό μας σημείωμα θα αναφερθούμε σε μια λέξη που θα μας χρειαστεί και που θα θέλαμε να ακούμε συχνότερα, τη λέξησυντροφικότητα και, μαζί μ’ αυτήν, τη λέξη σύντροφος. Κι αν η συντροφικότητα είναι λέξη σύγχρονη, του εικοστού αιώνα, ο σύντροφος μάς έρχεται από την κλασική αρχαιότητα: είναι αυτός που ανατράφηκε μαζί με κάποιον άλλον, που συνδέεται στενά μαζί του, ο συμπαραστάτης· και ήδη από την αρχαιότητα έχει πάρει και μεταφορικές σημασίες, όπως στη γνωστή αποφθεγματική φράση του Δημάρατου που μας παραδίδει ο Ηρόδοτος, ότι «τη Ελλάδι πενίη … σύντροφος εστί», η φτώχεια είναι συνυφασμένη με την Ελλάδα.

Στα νεότερα χρόνια η λέξη πήρε διάφορες επιπλέον σημασίες, έτσι σύντροφος ονομάστηκε ο συνεταίρος, και συντροφία η εμπορική εταιρεία, με την συχνή παλιότερα συντομογραφία Σία, π.χ. Γεωργόπουλος και Σία. Σύντροφος λέγεται και αυτός που ζει μαζί μας, με τον οποίο συνδεόμαστε με ιδιαίτερη συναισθηματική σχέση, το ταίρι μας, ο/η σύζυγος κάποτε, ιδίως όταν λέμε για τον σύντροφο της ζωής μας, αλλά και ο ερωτικός σύντροφος, ενώ τελευταία, όλο και περισσότερο, η λέξη «σύντροφος» χρησιμοποιείται στον Τύπο για οποιαδήποτε ερωτική σχέση εκτός γάμου, όχι απαραίτητα μακρόχρονη. Και βέβαια, η λέξη «σύντροφος» είναι προσφώνηση ανάμεσα σε μέλη κομμουνιστικών, αριστερών και σοσιαλιστικών κομμάτων ή κινημάτων.

Με αυτή τη σημασία, του ομοϊδεάτη και του συναγωνιστή, η λέξη «σύντροφος» πρέπει να εμφανίστηκε στη γλώσσα μας στα τέλη του 19ου αιώνα. Την έχω συναντήσει στην αναρχοσοσιαλιστική εφημερίδα Επί τα Πρόσωτο 1896: «Αι ιδέαι ημών διαδίδονται αθορύβως εις πάσας τας πόλεις και κωμοπόλεις της μικράς ταύτης γωνίας της Γης. Εν Αθήναις οι σύντροφοί μας εργάζονται απαύστως», διαπίστωνε με ικανοποίηση ένα άρθρο. Πάντως, οι συνδικαλισμένοι εργάτες στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα συνηθίζουν να αλληλοαποκαλούνται «αδελφοί», ενώ υπάρχει και το «πολίτης», στους πρώτους σοσιαλιστές του Καλλέργη και του Δρακούλη. Εννοείται ότι όταν ιδρύεται το 1918 το ΣΕΚΕ, υιοθετεί από την πρώτη στιγμή την προσφώνηση «σύντροφοι», το ίδιο και το ΚΚΕ, ενώ τη λέξη τη χρησιμοποιούν και οι αντίπαλοι για να αναφερθούν ειρωνικά στους κομμουνιστές (π.χ. «τα συντρόφια»). Το ΕΑΜ στην Εθνική Αντίσταση προτίμησε το «συναγωνιστής» (λέξη που τη μιαίνουν σήμερα οι Χρυσαβγίτες που την έχουν υιοθετήσει), ενώ στα μεταπολεμικά χρόνια η ΕΔΑ διάλεξε το «φίλος». Μετά τη μεταπολίτευση όλα τα αριστερά κόμματα υιοθέτησαν το «σύντροφος», μαζί και το ΠΑΣΟΚ που έσπευσε να οικειοποιηθεί τα σύμβολα της αριστεράς –και την προσφώνηση αυτή τη διατηρούν ακόμα και σήμερα· οφείλουμε πάντως να αναγνωρίσουμε στο ΠΑΣΟΚ ότι εμπλούτισε την παραπολιτική ορολογία με τον όρο «συντροφικά μαχαιρώματα».

(περισσότερα…)

Ευτύχης Μπιτσάκης: Για την «Ουτοπία», τον μαρξισμό και την ενότητα της Αριστεράς

Μαρτίου 11, 2013

IMG_04160_0

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

cover-outopia-100-2251Από το 1992, η Ουτοπία αποτελεί ένα μάχιμο και πλούσιο βήμα για τη διανόηση της Αριστεράς, καλλιεργώντας συστηματικά και με συνέπεια τη μαρξιστική προσέγγιση σε όλους τους τομείς. Εκατό τεύχη, περίπου είκοσι χιλιάδες σελίδες συνεισφορά στην κίνηση των ιδεών. Σε αυτές τις χιλιάδες σελίδες, αξίζει να σημειωθεί η προσοχή στις φυσικές επιστήμες και τα αφιερώματα (σε θέματα φιλοσοφικά, οικονομίας ψυχολογίας, τέχνης, αλλά και επίκαιρα θέματα, όπως το έθνος και ο εθνικισμός). Ιδιαίτερη παράμετρος, η εικονογράφηση με έργα Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών, ουσιαστική και όχι συμβατική, με τη φροντίδα της Μαρίας Κοκκίνου. Καθώς η Ουτοπία συμπλήρωσε εκατό τεύχη (ήδη κυκλοφορεί το εκατοστό πρώτο), συζητήσαμε, για όλα αυτά και πολλά άλλα, με την ψυχή του εγχειρήματος, Ευτύχη Μπιτσάκη. Τον ευχαριστούμε θερμά και ευχόμαστε, με το ίδιο πάθος και πλούτο, η Ουτοπία να συνεχίζει να μας χαρίζει απλόχερα ιδέες και προβληματισμούς.

Στρ. Μπ.

συνέντευξη του Ευτύχη Μπιτσάκη

* Ξεκινάω από το όνομα. «Ουτοπία». Ένας τίτλος που μπορεί ίσως να ξενίζει για ένα αριστερό και μαρξιστικό περιοδικό.

H ιδέα για την Ουτοπία γεννήθηκε το 1991, αμέσως μετά την κατάρρευση του σοσιαλιστικού στρατοπέδου, σε εποχή γενικευμένης απογοήτευσης. Θεωρήσαμε, τότε, ότι ένα περιοδικό Θεωρίας και Πολιτισμού, ήταν ανάγκη της στιγμής. Προφανώς θέλαμε να δημιουργήσουμε ένα αριστερό, μαρξιστικό περιοδικό. Γιατί όμως Ουτοπία; Για δύο λόγους. Πρώτο, θέλαμε να αποφύγουμε, για ευνόητους λόγους, έναν παραδοσιακό μαρξιστικό τίτλο. Δεύτερο, Ουτοπία, ως γνωστόν, σημαίνει αυτό που δεν υπάρχει. Την ίδια στιγμή σημαίνει αυτό που δεν υπάρχει ακόμα. Για μας, ο σοσιαλισμός, παρά την κατάρρευση, ήταν το μη εισέτι υπάρχον· μια μη πραγματωμένη δυνατότητα που ωριμάζει ως η επαναστατική υπέρβαση των αντινομιών του υπαρκτού καπιταλισμού.

Όπως είναι γνωστό, σ’ ολόκληρη την ανθρώπινη ιστορία, η κοινωνία γεννούσε και γεννά ουτοπίες. Ουτοπίες νοσταλγικές ενός εξιδανικευμένου παρελθόντος όπως οι ουτοπικές αντιλήψεις ή τα ουτοπικά σχεδιάσματα του Ησίοδου (χρυσή εποχή του Κρόνου), του Πλάτωνα (εναντίον του χρήματος και του πλούτο) ή ουτοπία του Ιάμβλιχου με το ηλιόλουστο νησί των ευτυχισμένων θνητών, ακόμα και του Βιργίλιου όπου συναντάμε αναμνήσεις της αρχαϊκής κοινοκτημοσύνης. (περισσότερα…)

Εκδήλωση 13/3/13: »Ιδιωτικοποιήσεις – Καληνύχτα και καλή τύχη»

Μαρτίου 11, 2013

koinwnia.II.13.3.2013.poste

(περισσότερα…)

Νάντια Βαλαβάνη: Στον πίθο των Δαναΐδων ο δημόσιος πλούτος

Μαρτίου 11, 2013

guilt

ΑΝΤΙΘΕΤΑ με όσα ισχυρίζεται η επίσημη οικονομική πολιτική, το όλο εγχείρημα των αποκρατικοποιήσεων δεν συνδέεται με την ουσιαστική προσέλκυση επενδύσεων, την αντιμετώπιση του δημόσιου χρέους, την ανάπτυξη και την αύξηση της απασχόλησης.

Αυτό είναι το συμπέρασμα από τη συνέντευξη στην »Ελευθεροτυπία της Κυριακής» της βουλευτού του ΣΥΡΙΖΑ Νάντιας Βαλαβάνη που ακολουθεί. Η κ. Βαλαβάνη εξηγεί γιατί οι ιδιωτικοποιήσεις συνιστούν σπατάλη του δημόσιου πλούτου με ζημιογόνες συνέπειες στην απασχόληση, τους μισθούς και την ακρίβεια, αφήνοντας συγχρόνως χωρίς εξυπηρέτηση απομακρυσμένες περιοχές και με ανεπαρκή ασφάλεια των παρεχόμενων κοινωφελών υπηρεσιών τους πολίτες. Τέλος, εξηγεί γιατί η πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ για επανακρατικοποίηση δεν θα είναι εύκολη υπόθεση. 

Συνέντευξη στον Κώστα ΚΑΛΛΩΝΙΑΤΗ

ÊÏÉÍÏÂÏÕËÅÕÔÉÊÇ ÏÌÁÄÁ ÓÕÑÉÆÁ* Γιατί ο ΣΥΡΙΖΑ είναι αντίθετος στις ιδιωτικοποιήσεις τη στιγμή που η χώρα είναι υπερχρεωμένη και έχει ανάγκη ξένων επενδύσεων;

** Κατ’ αρχάς, όπως σχεδόν όλοι παραδέχονται πλέον, το ελληνικό δημόσιο χρέος είναι μη βιώσιμο. Συνεπώς, το να πουλάς το δημόσιο πλούτο -κερδοφόρες δημόσιες επιχειρήσεις και ακίνητα- για το σκοπό αυτό είναι σαν να τον πετάς στον πίθο των Δαναΐδων. Αλλά και βιώσιμο να ήταν το χρέος, το γεγονός ότι τα χρήματα από τις εκποιήσεις πηγαίνουν μέσα σε 10 μέρες στον Ειδικό Λογαριασμό της Τραπέζης της Ελλάδος για τους δανειστές σημαίνει πως δεν υπάρχει άμεσα οποιοδήποτε αναπτυξιακό όφελος για τη χώρα.

Ομως ούτε έμμεσο αναπτυξιακό όφελος υπάρχει, αν σκεφθούμε τα «οφέλη» που είχαμε από τη δεκαετία του ’90 απ’ όσες ΔΕΚΟ ιδιωτικοποιήθηκαν μερικά ή ολικά, αφήνοντας λιγότερο από το 1/3 του αρχικού κρατικού τομέα υπό δημόσιο έλεγχο.

Τόσο η ελληνική όσο και η διεθνής πείρα δείχνουν πως δεν έχεις αύξηση, αλλά μείωση των θέσεων εργασίας και των μισθών, για να γίνουν «ανταγωνιστικότερες» οι επιχειρήσεις. Επίσης, έχεις αύξηση των τιμολογίων, ήδη «προετοιμάζοντας» την ιδιωτικοποίηση, για να γίνει ελκυστικότερη η κερδοφορία, όπως συμβαίνει τώρα με τη ΔΕΗ, και βέβαια συνεχώς μετά.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Βουλγαρίας, όπου η ιδιωτικοποίηση της ενέργειας με δύο τσέχικες και μία αυστριακή εταιρεία οδήγησε σε συντονισμένες αυξήσεις τιμών, με το ρεύμα να φτάνει μέχρι και το μηνιαίο εισόδημα μιας οικογένειας, με αποτέλεσμα να ξεσηκωθεί ο κόσμος και να πέσει η κυβέρνηση. Ή η εξυπηρέτηση απομακρυσμένων περιοχών, όπου π.χ. η συντήρηση και επέκταση του δικτύου συνεπάγεται επενδύσεις μη αποδοτικές, π.χ. περίπτωση ΕΛΤΑ, που δεν μπορεί να αναλάβει ένα ιδιωτικό, παρά μόνο ένα κρατικό φυσικό μονοπώλιο. (περισσότερα…)

»Μια θέση στο τραπέζι»-Το αμερικάνικο όνειρο…λιμοκτονεί

Μαρτίου 11, 2013

Screen-Shot-2012-08-01-at-3.35.01-PM2

www.efsyn.gr

ΗΠΑ. Στην παγκόσμια υπερδύναμη 17.000.000 παιδιά, συνολικά 50 εκατ. πολίτες, βρίσκονται αντιμέτωποι με τον εφιάλτη της πείνας και τα κοινωνικά προγράμματα είναι σταγόνα στον ωκεανό. 

LORI%20SILVERBUSH%202Λόρι Σίλβερμπους

«Ο κόσμος ντρέπεται να το παραδεχτεί,αλλά η πείνα είναι ένα υπαρκτό πρόβλημα, που συνεχώς επιδεινώνεται», λέει ο ηθοποιός Τζεφ Μπρίτζες που συμμετέχει στο ντοκιμαντέρ.

A-Place-at-the-Table«Η φιλανθρωπία είναι σπουδαία υπόθεση, αλλά δεν είναι ο τρόπος για να εξαλείψεις την πείνα. Δεν χρηματοδοτούμε το υπουργείο Αμυνας με φιλανθρωπίες! Δεν θα έπρεπε, λοιπόν, τα παιδιά μας να επιζούν μέσω της φιλανθρωπίας. Στη δική μας χώρα, την πιο πλούσια στον κόσμο, θα έπρεπε να φροντίζουμε τα παιδιά μας. Στ” αλήθεια, πρόκειται για πράξη πατριωτισμού.

Εάν μια άλλη χώρα το έκανε αυτό στα παιδιά μας, θα της είχαμε κηρύξει τον πόλεμο».

A_Place_at_the_Table-620x348

Της Ελλης Πάνου

 Οι εικόνες και τα πρόσωπα μέσα στην τάξη συχνά θολώνουν για τη Ρόζι. Κι όταν συμβαίνει αυτό, το μικρό κοριτσάκι παλεύει να συγκεντρωθεί. «Προσπαθώ πολύ», λέει, «και τις περισσότερες φορές δεν μπορώ γιατί πονάει το στομάχι μου. Η δασκάλα μου μού λέει να συγκεντρωθώ και προσπαθώ να ξεχαστώ κοιτάζοντας ένα αυτοκόλλητο που έχω στο θρανίο μου και γράφει «ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΟΥ» ή χασμουριέμαι ή κοιτάζω τη δασκάλα, αλλά το μόνο που μπορώ να σκεφτώ είναι το φαγητό».

Η Ρόζι, ένα κοριτσάκι του δημοτικού που μεγαλώνει στο Κολοράντο, είναι ένα από τα 17 εκατομμύρια παιδιά στις Ηνωμένες Πολιτείες τα οποία ζουν σε καθεστώς «διατροφικής ανασφάλειας», δηλαδή δεν έχουν πάντα φαγητό στο τραπέζι, δεν ξέρουν πότε θα είναι το επόμενο γεύμα τους και δεν μπορούν να τραφούν υγιεινά. Η ιστορία της είναι μία από τις πολλές που παρουσιάζει το ντοκιμαντέρ με τίτλο «Μια θέση στο τραπέζι», αμφισβητώντας τις θεωρίες για το ποιος πεινάει σήμερα στις ΗΠΑ και γιατί.

  «Μια θέση στο τραπέζι»,| Film Trailer

«Η επικρατούσα αντίληψη είναι ότι μια μικρή περιθωριοποιημένη ομάδα ανθρώπων βρίσκεται αντιμέτωπη με την πείνα», λέει η παραγωγός και σκηνοθέτις Λόρι Σίλβερμπους. «Αλλά σε αυτή τη φάση μιλάμε για 50 εκατομμύρια ψυχές». Τις περισσότερες φορές σχετίζουμε την πείνα με εικόνες μικρών σκελετωμένων παιδιών στις φτωχές ή τις αναπτυσσόμενες χώρες», λέει η Σίλβερμπους. Αλλά δεν είναι έτσι. Σε 50 εκατομμύρια υπολογίζονται οι Αμερικανοί που δεν μπορούν να αγοράζουν τα απαραίτητα τρόφιμα και πολλοί από αυτούς ντρέπονται να το παραδεχθούν, με τους ειδικούς να προειδοποιούν ότι η νεότερη γενιά ζει πιο δύσκολα και θα πεθάνει πιο γρήγορα από την προηγούμενη.

Στο ντοκιμαντέρ «πρωταγωνιστούν» άνθρωποι από πολλές γωνιές των ΗΠΑ, πολλοί εργαζόμενοι σε τακτικές δουλειές: ένας αστυνομικός, μια δασκάλα, ένας αγρότης, μια υπάλληλος κοινωνικών υπηρεσιών και μικρά παιδιά, όπως η Τρεμόνικα, ένα κοριτσάκι της δευτέρας δημοτικού από το Δέλτα του Μισισιπή, που υποφέρει και από πείνα κι από παχυσαρκία, αφού η οικογένειά της δεν έχει την πολυτέλεια να αγοράσει φρέσκα τρόφιμα.

(περισσότερα…)