Papa nero (Μαύρος Πάπας)

francesco

Πηγή: Εργατικός Αγώνας

Στη δεκαετία του `90, έκανε καριέρα στη γειτονική Ιταλία ένα ιδιόρρυθμο – έως θεοπάλαβο – μουσικό συγκρότημα, οι Pitura Freska[1]. Με καταγωγή από το Μέστρε (το στεριανό κομμάτι του δήμου της Βενετίας) και με ισχυρούς δεσμούς με το αμιγώς προλεταριακό τμήμα του, το βιομηχανικό λιμάνι της Μαργκέρα (ένα είδος βενετσιάνικου … Περάματος), έπαιζαν μουσική ρέγγε σε στίχους στη διάλεκτο βένετο. Είχαν μάλιστα σύμβολό τους το λιοντάρι όχι του Σαν Μάρκο αλλά του Σαν … Μάρλεϊ.

Το 1996 και, μετά την εκλογή ως «Μις Ιταλία» μιας έγχρωμης κοπέλας από τον Άγιο Δομίνικο, με τη χαριτωμένη – αλλά πολιτικά επισφαλή – αφέλεια που χαρακτηρίζει τα νεολαιϊστικα ριζοσπαστικά σχήματα της γειτονικής χώρας, έγραψαν ένα ευφάνταστο τραγουδάκι με τον τίτλο «Μαύρος Πάπας». Οι Pitura Fresca ευελπιστούσαν, μέσα από το δροσερό τραγουδάκι τους, ότι η εκλογή ενός μαύρου (ως προς το χρώμα) Πάπα, θα σηματοδοτούσε και μια ουσιαστική αλλαγή στην πολιτική της καθολικής εκκλησίας, μια μεγαλύτερη φροντίδα για τους ταπεινούς αυτού του κόσμου. Ένας αφρικάνος μαύρος πάπας θα καταλάβαινε τους απλούς ανθρώπους και θα στεκόταν στο πλευρό τους.

Εννοείται ότι οι ελπίδες του συγκροτήματος πνίγηκαν στα νερά της λιμνοθάλασσας. Μετά το θάνατο του πάπα Βοϊτύλα, το 2005 (μιας από τις πιο αντιδραστικές προσωπικότητες του 20ου αιώνα), ο «θρόνος του αγίου Πέτρου» καλύφθηκε από τον επίσης βαθειά αντιδραστικό γερμανό Γιόζεφ Ράτζινγκερ, τον επονομαζόμενο και «ροτβάϊλερ του θεού», λόγω της δογματικής του προσήλωσης στις αρχές της καθολικής εκκλησίας. Με την παραίτηση αυτού του τελευταίου (που, κατά τη γνώμη μου, συνδέεται στενά με την έξαρση του ιταλογερμανικού ανταγωνισμού στην Ευρώπη και λιγότερο με τα σκάνδαλα παιδεραστίας), το κονκλάβιο των καρδιναλίων εξέλεξε – ως προς ορισμένα εξωτερικά στοιχεία τουλάχιστον – ό,τι πιο κοντινό σε ένα «μαύρο Πάπα»: τον ιταλοαργεντικό Χόρχε Μάριο Μπεργκόλιο, μέχρι εκείνη τη στιγμή αρχιεπίσκοπο Μπουένος Άϊρες, ο οποίος επέλεξε, για την παπική του θητεία, το χαρακτηριστικό όνομα Φραγκίσκος.

Πόσο όμως, στην πραγματικότητα, «μαύρος» είναι αυτός ο πάπας; Και τι σηματοδοτεί στην περίπτωσή του το «μαύρος»; Πολύ φοβάμαι ότι η απάντηση είναι εξαιρετικά εύκολη και εξαιρετικά βέβαιη: ο νέος Πάπας είναι «μαύρος» όχι κατά το χρώμα, αλλά κατά τα φρονήματα, κάτι που, εξ άλλου, είναι απόλυτα συμβατό με την προϊστορία αλλά και το παρόν της καθολικής εκκλησίας (και κάθε άλλου θρησκευτικού φορέα, αλλά ο καθολικισμός παρουσιάζει οπωσδήποτε μια ιδιαιτερότητα). Απλώς, η επιλογή του φανερώνει την τεράστια ικανότητα της καθολικής εκκλησίας, αυτού του μορφώματος με την ισχυρότατη πνευματική αλλά και κοσμική και οικονομική εξουσία που ανδρώθηκε κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, να προσαρμόζεται κάθε φορά στις απαιτήσεις των καιρών.

Η καθολική εκκλησία παραμένει ο ισχυρότερος θρησκευτικός οργανισμός του κόσμου, με 1 δισεκατομμύριο περίπου πιστούς που ζουν και στις πέντε ηπείρους, κυρίως βέβαια στην Ευρώπη και στη λατινική Αμερική. Οι άλλες χριστιανικές εκκλησίες έχουν λιγότερους πιστούς, αλλά είναι και οργανωτικά κατακερματισμένες. Επίσης, η καθολική εκκλησία έχει μια μακραίωνη παράδοση όχι απλώς εμπλοκής στα πολιτικά πράγματα αλλά άμεσης άσκησης πολιτικής εξουσίας. Κατά το Μεσαίωνα, ο Πάπας της Ρώμης, εκπρόσωπος του θεού επί της γης, ήταν ο υπέρτατος φεουδάρχης, αλλά και η μόνη κοσμική αρχή στην πολιτικά κατακερματισμένη δυτική Ευρώπη. Η διεκδίκηση της πολιτικής κληρονομιάς της κάποτε ενιαίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (ως «νόμιμος» επίγονος της οποίας εμφανιζόταν το Βυζάντιο) ήταν, εξ άλλου, ο βασικός λόγος για το Σχίσμα των Εκκλησιών, που οριστικοποιήθηκε τον 11ο αιώνα και, οπωσδήποτε όχι οι ακατάληπτες δογματικές διαφορές.

Όντας ο ίδιος ένας από τους ισχυρούς του κόσμου, ο Πάπας στήριξε πάντοτε τους εκάστοτε ισχυρούς και, όποτε συγκρούστηκε μαζί τους, το έκανε όχι βέβαια για να υποστηρίξει τους φτωχούς αλλά για να διασφαλίσει τα δικά του συμφέροντα. Η καθολική εκκλησία βαρύνεται και με μαζικά εγκλήματα, ανάμεσα στα οποία ξεχωρίζει το κυνήγι των μαγισσών[2], η Ιερά Εξέταση με τα φρικώδη της βασανιστήρια, ακόμα και το άγριο πλιάτσικο που ακολούθησε την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους το 1204. Ο αντικαθολικισμός, έντονος ιστορικά, σε ένα τμήμα του λαού μας, δεν είναι σωστό (ή, είναι τουλάχιστον μονόπλευρο), κατά τη γνώμη μου, να ερμηνεύεται ως αποτέλεσμα μισαλλοδοξίας και άγνοιας: σχετίζεται και με το ρόλο που έπαιξε ο καθολικός κλήρος, κατά την περίοδο της Λατινοκρατίας στον ελλαδικό χώρο, ως υπερασπιστής των κυριάρχων αλλά και του συστήματος της φεουδαρχίας.

Αν και υπήρξε ένα από τα βασικά στηρίγματα της φεουδαρχίας κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, η καθολική εκκλησία προσαρμόστηκε πολύ εύκολα στον καπιταλισμό: όπως ήταν συλλογικός φεουδάρχης, έγινε και συλλογικός καπιταλιστής. Το Βατικανό διαθέτει δική του τράπεζα, από τις ισχυρότερες στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Και, βέβαια, με απόλυτη συνέπεια, στήριξε ιδεολογικά και πνευματικά τα νέα αφεντικά του κόσμου.

Στον αιώνα που πέρασε, η καθολική εκκλησία εδραίωσε το κράτος της (δεν εννοώ μόνο την εξουσία της, αλλά και το κράτος του Βατικανού, που έχει – έστω και περιορισμένη – και εδαφική υπόσταση) μετά από συμφωνία με το φασιστικό καθεστώς Μουσολίνι. Στην καλύτερη περίπτωση ανέχτηκε τα εγκλήματα του Χίτλερ: στη χειρότερη, συμμετείχε ενεργά σε αυτά. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του κροάτη καρδινάλιου Στέπινατς που κατηγορήθηκε για εγκλήματα πολέμου και συνεργασία με τους ναζί – γεγονός που δεν εμπόδισε καθόλου την καθολική εκκλησία να τον … αγιοποιήσει.

Η εκλογή του πολωνού Κάρολ Βοϊτύλα στον παπικό θρόνο, το 1980,[3] σηματοδότησε την ένταση της επιθετικότητας του ιμπεριαλισμού στο σύνολό του απέναντι στο σοσιαλιστικό στρατόπεδο. Ο ίδιος ο Βοϊτύλα, ως Πάπας Ιωάννης – Παύλος Β`, επαιρόταν για το ρόλο του στις ανατροπές των σοσιαλιστικών καθεστώτων, την ίδια στιγμή που απαγόρευε στους αφρικανούς που μαστίζονται από το AIDS τη χρήση των προφυλακτικών … Πάντως, ζήτησε (μετά από … 800 χρόνια!) συγνώμη για το πλιάτσικο της Κωνσταντινούπολης! Και, επίσης, αναγνώρισε το δίκιο του Γαλιλαίου …

Ίδια πολιτική ακολούθησε ο – και λόγω ιστορικών συνθηκών – πιο χαμηλών τόνων Γιόζεφ Ράτζινγκερ, ως Βενέδικτος 16ος. Με τέτοια – άμεση – προϊστορία – θα ήταν παράλογο να μεταλλαχτεί το κονκλάβιο των καρδιναλίων και να εκλέξει … προοδευτικό, ριζοσπάστη Πάπα. Ας δούμε ορισμένα στοιχεία της προσωπικότητας του Φραγκίσκου Α` που, προφανώς, συντέλεσαν στην εκλογή του:

– Ο νέος πάπας είναι ιταλοαργεντινός: η εκλογή του ικανοποίησε εν μέρει και το – πολύ ισχυρό στο μηχανισμό του Βατικανού – ιταλικό στοιχείο, μετά από δύο μη ιταλούς πάπες. Από μια άλλη πλευρά, στη Λατινική Αμερική ζει το 41% των καθολικών του πλανήτη[4]. Η ήπειρος όμως ζει σε συνθήκες κοινωνικού και πολιτικού αναβρασμού: για πρώτη φορά, οι κάτοικοί της αμφισβητούν τόσο σθεναρά και μαζικά τον ιμπεριαλισμό, ενώ δοκιμάζουν και κυβερνητικά σχήματα που – κατά τη γνώμη τους – θα τους διασφαλίσουν πραγματική ανεξαρτησία και καλύτερους όρους ζωής. Δεν πρέπει ακόμη να ξεχνάμε ότι, στη Λατινική Αμερική, άνθισε η λεγόμενη «Θεολογία της Απελευθέρωσης», κληρικοί δηλαδή που αγωνίζονταν μαζί με τους λαούς τους ενάντια στον ιμπεριαλισμό και τις ντόπιες δικτατορίες, όπως ο Καμίλο Τόρες και ο Όσκαρ Ρομέρο, αρχιεπίσκοπος του σαν Σαλβαδόρ που δολοφονήθηκε την ώρα της λειτουργίας. Η «Θεολογία της Απελευθέρωσης» καταδικάστηκε από τους δύο προηγούμενους πάπες.

– Ο Φραγκίσκος Α` δεν ανήκε ποτέ σε αυτό το ρεύμα: σχεδόν αμέσως μετά την εκλογή του, κυκλοφόρησαν στο διαδίκτυο φωτογραφίες που αποδεικνύουν την προσωπική του σχέση με το δικτάτορα της Αργεντινής Βιδέλα. Ως μοναχός, ανήκει στο Τάγμα[5] των Ιησουϊτών, των «λογίων» της καθολικής εκκλησίας. Οι Ιησουίτες είναι περίφημοι για τους λαμπρούς μαθηματικούς που έβγαιναν από το συγκεκριμένο τάγμα αλλά και για την παροιμιώδη υποκρισία τους. Επίσης, υπήρξαν το μακρύ χέρι της ισπανικής αποικιοκρατίας στη Λατινική Αμερική: είχαν, μάλιστα, ιδρύσει ξεχωριστό, δικό τους κράτος στην Παραγουάη. Και, πάντως, σε μια προσπάθεια να δείξει ότι θα είναι ο «πάπας των φτωχών», ο Μπεργκόλιο δεν πήρε ως αρχιερατικό όνομα κάτι που να παραπέμπει στο τάγμα του, αλλά το όνομα του, κατά Καζαντζάκη, «Φτωχούλη του θεού», του αγίου Φραγκίσκου της Ασσίζης. Πρόκειται για μια πραγματικά συμπαθητική μορφή του καθολικού πάνθεου, προστάτη των φτωχών και των ζώων.

Η καθολική εκκλησία δεν είναι χθεσινή στον πλανήτη: μετά τον δηλωμένο αντικομμουνιστή Βοϊτύλα και το δογματικά άτεγκτο Ράτσινγκερ, ένας «μαύρος Πάπας» ένας πάπας από την ήπειρο των αντιθέσεων και της εξέγερσης, περιβεβλημένος με το όνομα του προστάτη άγιου των ταπεινών πλασμάτων, ένας πάπας που χόρευε στα νιάτα του τάνγκο και έχει την υποστήριξη ακόμα και του … Ντιέγκο Μαραντόνα – αν και δεν είναι οπαδός της Μπόκα – είναι ό,τι πρέπει: ό,τι πρέπει για να δείξει ένα φιλολαίκό προσωπείο, ότι πρέπει για να δείξει ότι νοιάζεται για την επίλυση των μεγάλων κοινωνικών προβλημάτων: ό,τι πρέπει, σε τελευταία ανάλυση, για να χειραγωγήσει τις υπό εξέγερση λαϊκές μάζες, κυρίως της Λατινικής Αμερικής, αλλά και όλου του κόσμου. Ό,τι πρέπει για να τις πείσει ότι η λύση δεν βρίσκεται στον αγώνα, αλλά στα έργα ευποιϊας, όχι σε αυτήν εδώ αλλά στη μέλλουσα ζωή.

Πέρα λοιπόν από τις – διαπιστωμένες – σχέσεις του νέου Πάπα με το δικτατορικό καθεστώς της πατρίδας του, πέρα και από τις αναμενόμενα αρτηριοσκληρωτικές απόψεις του στα κοινωνικά ζητήματα (αμβλώσεις, ομοφυλοφιλία κλπ.), ο πραγματικός κίνδυνος από την εκλογή του βρίσκεται ακριβώς στη χειραγώγηση και στην εκτροπή των συνειδήσεων των λαών που πρεσβεύουν το καθολικό δόγμα με σύγχρονους και πιο σύνθετους όρους. Και, αν δούμε το ζήτημα από αυτή τη σκοπιά, δεν μπορεί παρά να μας προκαλεί έκπληξη μια επιεικώς ατυχής – για να μην πω ανόητη – αναφορά του portal του ΚΚΕ, στην επικείμενη ακόμη εκλογή του πάπα (με ημερομηνία 12/03/2013). Την παραθέτω αυτούσια:

«Μαύρος καπνός απ’ το κονκλάβιο.

Σα να λέμε ότι κάτι έπαθε η φοράδα στ’ αλώνι.

Μας έχουν πρήξει τόσες μέρες με αναλύσεις για το πώς μαζεύονται, τι είδους φασιανούς τρώνε στις ειδικές σουίτες του Βατικανού που οι επίσκοποι συνομιλούν με το θεό για να αποφασίσουν ποια πάπισσα ή πάππα θα εκλέξουν.

Η αγωνία τους είναι το ίδιο κάλπικη με το ερώτημα για το αν η επόμενη κυβέρνηση της Ιταλίας θα είναι κεντροαριστερή ή αριστεροκεντρική.

Παίζουν με σημαδεμένα χαρτιά στην πλάτη των λαών. Και με την εκλογή της Πάπισσας ή Πάπα και με την εκλογή της ιταλικής κυβέρνησης, της κάθε κυβέρνησης, τελικά, που έχει προαποφασισμένη αποστολή: να κρατήσει καθηλωμένη την εργατική τάξη: Να προσκυνά κάθε Πάπισσα ή Πάπα, κάθε καπιταλιστή, ό,τι κι αν φορά αυτός (παντελόνια ή φουστάνια ή τα ράσα ενός αμφί εκπροσώπου του θεού, του δικού τους θεού).

Έλεος; Όχι! Κανένα έλεος. Όσα λιγότερα καντήλια ανάβουν οι εργάτες, τόσο πιο γρήγορα θα ανακαλύψουν ότι η κόλαση και ο παράδεισος είναι εδώ. Και είναι δικιά τους η επιλογή το πού και πώς θα ζήσουν. Με μια πάπισσα στο σβέρκο, ή πρωτοψάλτες στους ύμνους του δικού τους βασιλείου»

Εννοείται ότι δεν μπορεί να διαφωνήσει κανείς με το ότι η εργατική τάξη οφείλει να κατανοήσει ότι εδώ είναι και ο παράδεισος και η κόλαση. Όμως, το να υποτιμάς τον αντίπαλό σου, να λες «δε με νοιάζει», ακόμη κι αν πρόκειται για κάποιον που έχει τη δυνατότητα να ελέγξει, να χειραγωγήσει, να στρέψει, σε τελευταία ανάλυση, εναντίον σου, κοντά 1 δισεκατομμύριο ανθρώπους, να δείχνεις ότι δεν έχεις διδαχτεί τίποτα από την περίπτωση Βοϊτύλα και το ρόλο του στις ανατροπές, όχι απλώς δεν είναι σοφό, αλλά φοβούμαι ότι φλερτάρει με την πολιτική ιδιωτεία. Για να αφήσω στην άκρη και ορισμένες άλλες πλευρές της συγκεκριμένης ανακοίνωσης, όπως για παράδειγμα το λούμπεν ύφος και την ομοφοβία που συναγωνίζεται την ομοφοβία του ίδιου του … Πάπα – κι αυτός τουλάχιστον είναι παπάς!

Θαρρώ πάντως ότι πρέπει να ξαναδούμε το Λένιν και ως προς την αντίληψή του για το πώς αντιμετωπίζουμε το θρησκευόμενο άνθρωπο, αν θέλουμε να τον πάρουμε μαζί μας, να τον χειραφετήσουμε και να τον βάλουμε στον αγώνα για την κοινωνική ανατροπή. Κανένα δε χαρίζουμε: κι ας θυμηθούμε – στις φιλόξενες σελίδες του «Εργατικού Αγώνα» το είδαμε – εκείνο τον ηλικιωμένο «Δον Καμίλλο» της Γένοβας, που κάλεσε το εκκλησίασμά του, στο τέλος της κυριακάτικης λειτουργίας, να τραγουδήσει το εμβληματικό «Bella Ciao».

Αλκιβιάδης Σωζόμενος

………………………………………………………………………………………..

[1] Διατηρώ τη δική τους ορθογραφία, που υπακούει όχι στα επίσημα ιταλικά, αλλά στη διάλεκτο βένετο

[2] Σ` αυτό πάντως τη συναγωνίζονται και οι προτεστάντες, ιδιαίτερα στις βρετανικές αποικίες που αποτέλεσαν αργότερα τις ΗΠΑ.

[3] Και, μάλιστα, μετά από μια εξαιρετικά σύντομη θητεία και τον απρόσμενο θάνατο του προκατόχου του.

[4] Δεν έγιναν, εννοείται, καθολικοί διότι είδαν το φως το αληθινό οι ντόπιοι πληθυσμοί της Λατινική;ς Αμερικής εκχριστιανίστηκαν με το μαστίγιο και με την πυρά, ώστε να μπορέσουν οι ευρωπαίοι άποικοι να αρπάξουν τη γη τους, με την … ευλογία του θεού.

[5] Οι καθολικοί μοναχοί χωρίζονται σε τάγματα, κάθε ένα από τα οποία έχει δικούς του κανόνες λειτουργίας και ασχολείται με συγκεκριμένο έργο: για παράδειγμα, όλοι οι ιεροεξεταστές προέρχονταν από το Τάγμα των Δομικανών. Γινόταν μάλιστα λογοπαίγνιο με το όνομά τους: αντί για Dominicani τους αποκαλούσαν Domini Canes, που σημαίνει στα λατινικά; «σκυλιά του Κυρίου». Οι Φραγκικανοί πρέσβευαν την πενία και ασχολούνταν με έργα φιλανθρωπίας, ενώ υπήρχαν και τάγματα πολεμιστών μοναχών, όπως οι Ιωαννίτες και οι Ναϊτες ιππότες.

 http://ergatikosagwnas.gr/EA/index.php/

Advertisements
Explore posts in the same categories: Κόσμος, Πολιτική

Ετικέτες: , ,

You can comment below, or link to this permanent URL from your own site.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: