Αρχείο για Απρίλιος 1, 2013

Παναγιώτης Νούτσος:Ο Καβάφης,ο Σκληρός και η κίνηση των σοσιαλιστικών ιδεών στον Αιγυπτιακό Ελληνισμό της εποχής τους.

Απρίλιος 1, 2013

h2_1973.594.38ΚΑΙΡΟ 1900 

Το άρθρο του Παναγιώτη Νούτσου δημοσιεύτηκε στο τεύχος 1 του περιοδικού  ΟΥΤΟΠΙΑ , 1992,σελ.102-109

«… Η συνοικία της κραιπάλης άφαντη

και η άλλη της συναλλαγής. Το τιμ του μπαμπακιού,

οι ξένες εταιρείες. Και στο βάθος ο Σκληρός

υπό λοξήν γωνίαν»

Γ. Δάλλας, Δόκιμος σε συντεχνία

kavafis865Ανάμεσα στον Καβάφη και την Αλεξάνδρεια παρεμβαίνει κάποτε ο Σκληρός και ιδίως πλειάδα σοσιαλιστών διανοουμένων που επικοινωνούν μεταξύ τους συν­θέτοντας έτσι το πλήρες τοπίο της πνευματικής ζωής των Αιγυπτιωτών. 1529Ως προς το ποιητικό έργο του Κ.Π. Καβάφη, ο οποίος πάντως υπήρξε και καίριος υπομνηματιστής των ποιημάτων του (όπως για παράδειγμα του «Περιμένοντας τους βαρβά­ρους» που κατά την επισήμανση του «υποθέτει μια τέτοια κατάστασι κοινωνική», δη­λαδή η «κοινωνία φθάνει σ’ ένα βαθμό πολυτελείας», όπου «απελπισμένη από την θέσι εις την οποίαν δε βρίσκει διόρθωσι συμβιβαστική με τον συνηθισμένο της βίο, αποφασίζει να φέρη μια ριζική αλλαγή…»)’, αρμοδιότεροι συνάδελφοι θα αναπτύ­ξουν τη σχετική προβληματική.

Πριν εισέλθω στο κυρίως θέμα της ανακοίνωσης μου θα συνοψίσω τα πορί­σματα των ερευνών2 που αφορούν στις σχέσεις του Καβάφη με τον Σκληρό. Η ζω­ντανή γνωριμία μεταξύ τους χρονολογείται το Δεκέμβριο του 1913, όταν το περιοδι­κό Γράμματα εγκαινιάζει το εντευκτήριο του. Ως το τέλος του επομένου έτους, οπότε θα εμπεδωθεί στο λόγιο κοινό των Αιγυπτιωτών η εικόνα του μαρξιστή Σκληρού, τό­σο με τις διαλέξεις του όσο και με τη συνεργασία του στα Γράμματα, αυτός θα έχει παραλάβει το σύνολο των δημοσιευμένων ποιημάτων του Καβάφη, σύμφωνα με τους καταλόγους διανομής των εκδόσεων του τελευταίου. Στον ενδιάμεσο χώρο κι­νείται ο κοινός τους φίλος Παύλος Πετρίδης και σε μικρότερο βαθμό ο αδελφός του Γιώργος Πετρίδης, ιδρυτικό μέλος του «Εντευκτηρίου» και της «Δημοτικιστικής Ομάδας» Καΐρου. Στα αμέσως επόμενα έτη ο Καβάφης παρακολουθεί τις ομιλίες του Σκληρού που οργάνωσαν στην Αλεξάνδρεια τα περιοδικά Νέα Ζωή και Γράμ­ματα, μία από τις οποίες – με θέμα τη ζωή και τη σκέψη του Τολστόι – μνημονεύει επαινετικά ο ίδιος ο ποιητής. Μετά το 1917 οι δεσμοί φαίνεται ότι ισχυροποιούνται, με την κοινή πλαισίωση του εκδοτικού εγχειρήματος των Γραμμάτων (σε σημείωμα του Καβάφη, μάλλον του 1919, για τη συγκρότηση της «Κριτικής Ομάδας» του περιο­δικού καταγράφεται ότι «στην Κοινωνιολογία βάλαμε» τον Σκληρό) και με το κοινό ενδιαφέρον για την εδραίωση του «Εκπαιδευτικού Ομίλου της Αιγύπτου». Ο ενδιά­μεσος τώρα είναι ο Ιορδάνης Ιορδανίδης.

Στις πρώτες δεκαετίες του αιώνα μας ο ελληνισμός της Αιγύπτου φαίνεται πως ξεπερνούσε τις διακόσιες χιλιάδες3 με κυριότερο πεδίο δράσης το εξωτερικό εμπόριο και τη βιοτεχνική παραγωγή, όπου κυριαρχούσε η κατεργασία και η εξαγω­γή του βαμβακιού και του καπνού, αλλά και όλα τα αστικά και μικροαστικά επαγγέλ­ματα που εμφανίσθηκαν «μετά τη διείσδυση του δυτικού καπιταλισμού»4. Στους κόλ­πους της παροικιακής κοινότητας που επιτελούσε κοινωνικές και οικονομικές λει­τουργίες (» από την οργάνωση μιας κοινοτικής κοινωνικής ασφάλισης και την οικο­δόμηση ενός άρτιου σχολικού συστήματος ως τη θέσπιση ενός μηχανισμού διαιτητι­κής δικαιοσύνης και τη συγκρότηση επαγγελματικών ενώσεων») θα εξασφαλισθούν οι όροι για την κατασκευή ενός «δημόσιου χώρου δίχως κρατική εξουσία» που θα εγ­γυάται την «ιδεολογική αναπαραγωγή του εθνικού συνόλου»5.

 Τα πρώτα ρήγματα θα γίνουν αντιληπτά με τη συμμετοχή Ελλήνων στο «Διε­θνές σωματείον των σιγαροποιών» και στο «Διεθνές συνδικάτον τυπογράφων», στα οποία εξακολουθούσε να παρουσιάζεται ακμαία η παράδοση των Ιταλών αναρχι­κών6και έντονα διεκδικητική ή συνδικαλιστική7 τους δραστηριότητα. Στους εργατικούς κύκλους, που εκδίδουν το δίγλωσσο Bolletino Typografico, κυκλοφορούσαν όχι μόνον ιταλόγλωσσα έντυπα (Il Domani, Lux, L’Idea)8 αλλά και ο Εργάτης που διευθύνει ο Νικόλαος Δούμας (νεαρός είχε μυηθεί στις σοσιαλιστικές ιδέες από τον Καλλέργη)9 τσαγκάρης, δημιουργός του «Σοσιαλιστικού Κέντρου Καΐρου» που βε­βαίωνε ότι «όταν καταστραφούν οι καταστροφείς της εργατικής τάξεως θα βασιλεύση η αρμονία επί του σύμπαντος»10 Ζωηρότερα διαποτισμένη από το «αναρχικό ιδα­νικό» είναι η σκέψη των συνεργατών του Εργάτη: του γιατρού Γ. Σαραφίδη (το 1908 εκδίδει τη βραχύβια εφημερίδα Η Νέα με «φιλολογικοσοσιαλιστική μορφή»)11, του Ζαχ. Χατζόπουλου, αδελφού των Κ. και Δημ. Χατζόπουλου, και ιδίως του Γ. Τελεμίτη12 και του καπνεργάτη Σταύρου Κουτσόγλου’13 που φιλοδοξεί να καταστεί ένας δεύτερος Εl. Reclus στην έκθεση της δημιουργίας του κόσμου. Παρά τις διώξεις των συνδικαλιστών που ρέπουν ή υιοθετούν τον αναρχισμό, οι συγγενείς ιδέες συνεχί­ζουν να διαχέονται στον αιγυπτιακό ελληνισμό, όπως μαρτυρείται από μεταφρά­σεις έργων του Μπακούνιν και κυρίως από τις θεωρητικές συνθέσεις όσων προκα­λούν την κοινωνία των «εμπόρων, των μπακάληδων, των χρηματιστών, των ιδιοκτη­τών» με τα «μυρωμένα πτερά της κοινωνικής επαναστάσεως»14.

(περισσότερα…)

Κωστής Καρπόζηλος:»Ταξισυνειδησία:η άγνωστη ιστορία του ελληνοαμερικανικού ριζοσπαστισμού”

Απρίλιος 1, 2013

karpozilos

Περιοδικό Εκτός Γραμμής, Τεύχος 32

Την πολιτική και κοινωνική δράση των ελληνοαμερικανικών κοινοτήτων στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα πραγματεύεται το ντοκιμαντέρ Ταξισυνειδησία: η άγνωστη ιστορία του ελληνοαμερικανικού ριζοσπαστισμού. Με αφορμή την ολοκλήρωση του ντοκιμαντέρ, ο Κωστής Καρπόζηλος*, ιστορικός, μεταδιδακτορικός ερευνητής του Πανεπιστημίου Κολούμπια, εμπνευστής και κινητήριος μοχλός της όλης προσπάθειας, αναφέρεται σε όψεις μιας σχετικά «αχαρτογράφητης» και ταυτόχρονα εξαιρετικά ενδιαφέρουσας πτυχής της ιστορίας του εργατικού κινήματος.

123220-afissa-small-gr  

Συνέντευξη του Κωστή Καρπόζηλου στον Άκη Παλαιολόγο

Ε. Γ.: Ποιο είναι το θέμα και οι βασικοί συντελεστές του ντοκιμαντέρ;

Κ. Κ.: To ντοκιμαντέρ αναδεικνύει τις πολιτικές και κοινωνικές διεργασίες στις ελληνοαμερικανικές κοινότητες, ξεκινώντας από τις σοσιαλιστικές οργανώσεις των αρχών του 20ού αιώνα και κλείνοντας στα χρόνια του Μακαρθισμού, τα οποία σήμαναν την παρακμή της μακράς παράδοσης του μεταναστευτικού πολιτικού και κοινωνικού ριζοσπαστισμού. Πρόκειται για μια φιλόδοξη παραγωγή που στηρίζεται σε πλούσιο οπτικοακουστικό υλικό από την ιστορία της αμερικανικής Αριστεράς και του εργατικού κινήματος, ενώ σημαντικό μέρος της έρευνας σχετίζεται με την ενασχόλησή μου με τα ζητήματα αυτά στο πλαίσιο της διδακτορικής μου διατριβής στο Πανεπιστήμιο της Κρήτης. Σκηνοθέτης του ντοκιμαντέρ είναι ο Κώστας Βάκκας, ένας άνθρωπος της Αριστεράς με παρουσία σε πολιτικοποιημένες κινηματογραφικές καταγραφές ιστορικών γεγονότων. Η Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία «Αποστόλης Μπερδεμπές» εξασφάλισε τη χρηματοδότηση του όλου εγχειρήματος –η εταιρεία ιδρύθηκε από φίλους και φίλες του αγωνιστή του αντιδικτατορικού κινήματος στις ΗΠΑ, Αποστόλη Μπερδεμπέ, ο οποίος πέθανε πρώιμα το 1979. Οι άνθρωποι της εταιρείας είχαν γνωρίσει βετεράνους του κινήματος στις Ηνωμένες Πολιτείες τη δεκαετία του 1970 και προσανατολίζονταν στη δημιουργία ενός ντοκιμαντέρ για τη διαδρομή της ελληνοαμερικανικής Αριστεράς. Κατά συνέπεια, το ντοκιμαντέρ αυτό είναι προϊόν κοινών επιθυμιών, συλλογικής δουλειάς και ευτυχών συμπτώσεων.

Ε. Γ.: Το θέμα του ντοκιμαντέρ είναι σχετικά άγνωστο τόσο για την ελληνική ιστοριογραφία όσο και για την ελληνική Αριστερά. Ποια ήταν τα κίνητρα και ποιοι είναι οι στόχοι της όλης προσπάθειας;

Κ. Κ.: Σωστή παρατήρηση. Η ελληνοαμερικανική ιστοριογραφία έχει υπέρμετρα εστιάσει στις παραδειγματικές περιπτώσεις οικονομικής επιτυχίας των μεταναστών, ενώ συχνά ακόμη και ριζοσπαστικές προσεγγίσεις αδυνατούν να συνδέσουν τις μεταναστευτικές κοινότητες με την ευρύτερη κοινωνική, πολιτική και οικονομική πραγματικότητα των Ηνωμένων Πολιτειών, εμφανίζοντας έτσι τους μετανάστες σε μια ιδιόμορφη «ελληνική» γυάλα. Το ντοκιμαντέρ προτείνει μια εναλλακτική αφήγηση, καταδεικνύοντας τα πολλαπλά νήματα που συνδέουν τους εθνοτικούς προβληματισμούς με τις εκδοχές του πολιτικού και κοινωνικού ριζοσπαστισμού. Πρόκειται εντέλει για την ανάδειξη των ρωγμών, των εσωτερικών αντιθέσεων του ελληνοαμερικανικού κόσμου, αλλά και ταυτόχρονα για την επιστροφή στη συζήτηση του αμερικανικού εργατικού κινήματος γύρω από το ερώτημα της ενοποίησης της εργατικής τάξης, την «ταξισυνειδησία» που λέγαν και οι Ελληνοαμερικανοί, μέσα από την ενσωμάτωση της εθνοτικής διαφοράς. Αυτή η συζήτηση είναι άγνωστη στην ελληνική Αριστερά, η οποία ορισμένες φορές σχηματικά αναπαράγει στερεότυπες αναγνώσεις των Ηνωμένων Πολιτειών, ενώ παραγνωρίζει τις ριζοσπαστικές παραδόσεις των μεταναστευτικών κοινοτήτων και την ίδια τη διαδρομή της ελληνοαμερικανικής Αριστεράς.

(περισσότερα…)

Η επιβεβαίωση του Σχεδίου Β-»Χάος» στον ΣΥΡΙΖΑ και στους θιασώτες της [εντός] ευρώ διαπραγμάτευσης

Απρίλιος 1, 2013

La crise de la zone euro inspire les humoristes

Πηγή: Το Μέτωπο

papoulis (1)Ενώ η κρίση στην ζώνη του ευρώ είναι σύμμετρη, οι οικονομίες είναι διαφορετικές. Οι λαοί της περιφέρειας, πληρώνουν πολύ πιο ακριβά το μάρμαρο της κρίσης από ότι οι λαοί της Γερμανίας και των δορυφορικών της χωρών. Η αποδιοργάνωση και η διάλυση της ελληνικής οικονομίας, το βαθύ έλλειμμα ανταγωνιστικότητάς της, το αναιμικό κοινωνικό της κράτος, που εξατμίζεται, το ότι μπήκε πρώτη στον έλεγχο της τρόικας, τα βασικά μακροοικονομικά της μεγέθη, αλλά και οι άλλοι απόλυτα αρνητικοί οικονομικοί και κοινωνικοί δείκτες, κάνουν την κρίση στην Ελλάδα να παίρνει την πιο οξεία και δραματική μορφή. Η βαθιά ύφεση όμως, καθιστά και πιο εύκολη, την εκτός ευρώ, δυνατότητα ανάκαμψης. Η συντριβή και φτωχοποίηση της μεσαίας τάξης, σε συνδυασμό με την ύπαρξη της πιο ισχυρής κομμουνιστογενής αριστεράς σε όλη την Γηραιά Ήπειρο, μετατρέπουν τον οικονομικά αδύναμο κρίκο και σε πολιτικοκοινωνικό αδύναμο κρίκο. Έτσι, όπως είναι τα πράγματα, δεν μπορούμε να περιμένουμε εμείς από τους άλλους μεσογειακούς λαούς, αλλά οι άλλοι μεσογειακοί λαοί περιμένουν από εμάς.

 του  Κώστα Παπουλή

Τον Δεκέμβρη του 2011, στην συνδιάσκεψή του, το Μ.Α.Α. διάλεξε την καθαρή θέση για το ευρώ και τις κρυστάλλινες κουβέντες για τα πράγματα, όπως εξελίσσονται στην «μνημονιακή»  Ελλάδα. Προσωρινά βρεθήκαμε λίγοι, και σε πολιτική «μοναξιά», αλλά αμέσως μετά, αρχίσαμε να ακουγόμαστε στην πολιτική ζωή, για να δικαιωθούμε πλήρως -δυστυχώς μέσα από την κυπριακή τραγωδία-.

Στην τοποθέτηση μου στην συνδιάσκεψη τότε, είχα πει (βλ: Γιατί το ευρώ είναι το κεντρικό ζήτημα, που παραθέτω στο τέλος του άρθρου, 4ο σημείο*):

«Ως γνωστόν, οι ελληνικές τράπεζες, επιβιώνουν χάριν στην ρευστότητα που τους παρέχει η ΕΚΤ, και τώρα τελευταία η κεντρική τράπεζα της Ελλάδας (μέσω του ειδικού μηχανισμού, που πάλι ελέγχεται από την ΕΚΤ). Πως θα διαπραγματευτείς με κάποιον που σε ελέγχει; Άλλωστε,  είναι σχεδόν βέβαιο, ότι από την στιγμή που θα προχωρήσει η χώρα σε στάση πληρωμών, έναντι του εξωτερικού χρέους, η ρευστότητα θα διακοπεί. Είναι σαν να έχουν διαμαρτυρηθεί οι επιταγές σου και εσύ να πηγαίνεις να ζητάς καινούργιο μπλοκ. Σε μια τέτοια περίπτωση, πρέπει να ανασυγκροτηθεί αμέσως η Κεντρική Τράπεζα της Ελλάδας, να εκδοθεί η νέα δραχμή, να εθνικοποιηθούν οι τράπεζες,  για να μην καταρρεύσει το τραπεζικό σύστημα. Αλλά ακόμη και στην απίθανη περίπτωση  που δεν διακοπεί αμέσως η ρευστότητα, για λόγους σταθερότητας του ευρώ, η Ελλάδα πάλι δεν μπορεί να βγει από την κρίση,  γιατί δεν διαθέτει μέσα οικονομικής πολιτικής.»

Η γενικόλογη αντιμνημονιακή θέση (ΣΥΡΙΖΑ, ΑΝ. ΕΛΛΗΝΕΣ), όπως εκφράστηκε στις τελευταίες εκλογές, δήλωνε ότι η έξοδος από το ευρώ δεν υφίσταται ως πιθανότητα, γιατί  οι ευρωπαϊκές συνθήκες, δεν επιτρέπουν την εκδίωξη ενός μέλους από την ζώνη του ευρώ. Όταν τους λέγαμε, ότι άμα η Ελλάδα δεν πειθαρχήσει, θα της κόψουν τη ρευστότητα για τις τράπεζες και θα φύγει άρον-άρον, με την «θέλησή» της, έκαναν ή τους κουφούς, ή έλεγαν ότι υιοθετούμε το δίλημμα του αντιπάλου. Όταν μάλιστα, ο Α. Αλαβάνος, περιέγραψε δημόσια την αλήθεια, πριν τις εκλογές, οι γνωστοί μηχανισμοί τον επικήρυξαν για άλλη μια φορά.

Τώρα όμως είναι τα δύσκολα, για την άλλη πλευρά που η πολιτική της «δοκιμάστηκε»   στην Κύπρο. Ιδίως, για τον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ, τον κύριο «εθνικό μας νόμισμα είναι το ευρώ». Έτσι, έχουν αρχίσει να ακούγονται απίθανα πράγματα. «Η επιστροφή στην δραχμή είναι εθνική αναδίπλωση», είναι η  επίσημη θέση. Αλήθεια, πότε θα μας απαντήσουν στο ερώτημα: τι είναι η ευρωζώνη; Τι είναι η Ε.Ε.; που η μη συμμετοχή σε αυτές, συνιστά οπισθοδρόμηση; Υπάρχει γερμανικός ιμπεριαλισμός, ή όχι; Δικαιούμαστε να πούμε όχι σε αυτόν;

Είναι σαφές, ότι η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ, όπως άλλωστε και του ΚΚΕ, ζουν σε μια εικονική πραγματικότητα γεμάτη ιδεοληψίες, όσον αφορά τα τεκταινόμενα στην ζώνη του ευρώ, τις σχέσεις των εθνών κλπ Για τον ΣΥΡΙΖΑ το πρόβλημα είναι μεγαλύτερο, γιατί ως κόμμα καιροσκοπικό, που φτιάχνει γραμμή από τις δημοσκοπήσεις, βρίσκεται για πρώτη φορά αντιμέτωπος με μια κοινή γνώμη που είναι υπέρ της δραχμής.

(περισσότερα…)

Εκδήλωση 3-4 Απρίλη 2013: »Καβάφης: Κρίση, Παρακμή, Ουτοπία, Αριστερά»

Απρίλιος 1, 2013

kabafhs3-web

Το Τμήμα Πολιτισμού του Μετώπου Αλληλεγγύης και Ανατροπής, με αφορμή τα 150 χρόνια από τη γέννηση του Καβάφη, σας καλεί στο αφιερωματικό διήμερο

«Καβάφης : Κρίση, Παρακμή, Ουτοπία, Αριστερά»

Την Τετάρτη 3 Απριλίου και την Πέμπτη 4 Απριλίου στις 8μμ

Στα γραφεία του Μετώπου, Σολωμού 13 (2ος όροφος), Εξάρχεια.

(περισσότερα…)

Απρίλης

Απρίλιος 1, 2013

ΑΠΡΙΛΗΣ