Φίλιππο Βιόλα:»Η κοινωνία της αφαίρεσης -Το σύστημα της αδιαφορίας και της αποξένωσης στην καθημερινή ζωή»

KOINWNIA-AFAIRESEIS-EX.indd

Tο βιβλίο του  Φίλιππο Βιόλα’Η κοινωνία της Αφαίρεσης -Το σύστημα της αδιαφορίας και της αποξένωσης στην καθημερινή ζωή» , κυκλοφόρησε  πρώτη φορά στην Ελλάδα το 1993 .Ήταν το έκτο βιβλίο της σειράς ‘’Κοινωνικές Επιστήμες’’ των εκδόσεων ‘’Στάχυ’’, μια σειρά που συνέβαλλε στον διάλογο και τον προβληματισμό γύρω από όλα τα επίκαιρα και ζωτικά ζητήματα της κοινωνίας της εποχής .

Το έργο του Βιόλα αρχικά ήταν μια σειρά σημειώσεων ,υπό μορφή βιβλίου, για το μάθημα της Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο  La Sapienza ,της Ρώμης όπου δίδασκε ο συγγραφέας. Η έκδοση αυτή των αρχών της δεκαετίας του ’80,γρήγορα εξαντλήθηκε γιατί το βιβλίο βρήκε ανταπόκριση σ’ ένα  κοινό πολύ ευρύτερο από το στενά Πανεπιστημιακό. Ήταν μια εποχή που χαρακτηριζόταν από το ερμητικό κλείσιμο των χώρων πολιτικού διαλόγου μετά την υποχώρηση των κινημάτων της προηγούμενης δεκαετίας.

Ο διάλογος γύρω από την προβληματική αυτού του βιβλίου συνεχίστηκε για χρόνια και ενώ το βιβλίο είχε εξαντληθεί οι ενδιαφερόμενοι αναπαρήγαγαν το κείμενο με διάφορους τρόπους , διανθίζοντάς το με σχόλια.

»Μου ασκήθηκε τόση πίεση για την επανέκδοση του κειμένου, που κατέληξα να ξεπεράσω τους δισταγμούς που είχα» σημειώνει ο συγγραφέας στον πρόλογο της ιταλικής έκδοσης του 1989.  Το νέο έργο που προέκυψε  με την συστηματοποίηση και αναδιάρθρωση του αρχικού κειμένου από τον  Φίλιππο Βιόλα  παρουσιάστηκε και στο ελληνικό κοινό από τις εκδόσεις Στάχυ το 1993.

Το βιβλίο κυκλοφορεί και μπορείτε να το βρείτε στο Βιβλιοπωλείο ΠΙΡΟΓΑ,  Σόλωνος 114, Αθήνα

Σας παρουσιάζουμε το δελτίου τύπου,τα περιεχόμενα καθώς και μια κριτική για το βιβλίο του Βιόλα, που γράφτηκε στο περιοδικό Ουτοπία τευχ.10,1994.

1.Δελτίου Τύπου

Ζούμε σε μια αφηρημένη κοινωνία, θεμελιωμένη πάνω σε ένα σύστημα αδιαφορίας για την ύπαρξή μας. Αφηρημένη, όχι με την έννοια μιας κοινωνίας μη πραγματικής, αλλά με την έννοια ότι αυτή η κοινωνία κάνει αφαίρεση από την κοινωνική πραγματικότητα, δεν λαμβάνει υπόψη το πώς ζουν πραγματικά τα συγκεκριμένα πρόσωπα.

Η κοινωνική αφαίρεση, αυτή η παγερή αδιαφορία για το πραγματικό Είναι των ανθρώπων, περιβάλλει την καθημερινή ζωή και επιχειρεί να ακυρώσει τα χαρακτηριστικά της προσωπικής και συλλογικής  ταυτότητας. Η υπαρξιακή διάσταση υποτάσσεται έτσι στους ρυθμούς της διαδικασίας της οργάνωσης και της παραγωγής.

Η συστηματική αδιαφορία για τις κοινωνικές και υπαρξιακές ιδιαιτερότητές μας μετασχηματίζεται σε απαίτηση να οριστεί η εργασιακή δραστηριότητα  και η κοινωνική ζωή με όρους κοινωνικής απροσδιοριστίας. Η αφηρημένη κοινωνία απαιτεί όλες οι εκφράσεις της κοινωνικής ζωής  να είναι απροσδιόριστες, δηλαδή στερημένες από οποιεσδήποτε αναφορές στις προσωπικές και συλλογικές ιδιαιτερότητες.

Αυτή η υπόθεση ανάγνωσης της καπιταλιστικής κοινωνίας εξετάζει – με τρόπο εύληπτο και για το μέσο, μη ειδικό αναγνώστη- όλες τις σφαίρες της κοινωνικής δυναμικής : το άτομο, το περιβάλλον, τις διαπροσωπικές σχέσεις, τα κοινωνικά αιτήματα, τις αξίες, το χρόνο, την καθημερινή ζωή, την εργασία, την εκπαίδευση. Με αυτή την έννοια , δεν πρόκειται για ένα ερμηνευτικό μοντέλο κατασκευασμένο θεωρησιακά, αλλά για μια πρόταση που γεννήθηκε ως εργαλείο  έρευνας- παρέμβασης και απευθύνεται σε όσους, αντιστεκόμενοι σε μια ισχυρή ιδεολογική πίεση , επιμένουν να κοιτάζουν την κοινωνική πραγματικότητα των συγκεκριμένων προσώπων.

 …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

2.ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Σημείωμα του έλληνα εκδότη………………………………………………………………………………………. 13

Εισαγωγή

Ορισμός της αφηρημένης κοινωνίας…………………………………………………………………………… 17

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΦΑΙΡΕΣΗΣ

Πρώτο κεφάλαιο

Το αφηρημένο άτομο………………………………………………………………………………………………… 23

1.1.  Το αφηρημένο άτομο ως καθαρή λειτουργία

της καπιταλιστικής αξιοποίησης………………………………………………………………………. 23

1.2.Αφηρημένο άτομο και συγκεκριμένο πρόσωπο……………………………………………… 24

1.3. Συγκεκριμένη ύπαρξη και κοινωνική αφαίρεση……………………………………………… 26

1.4. Ο διαχωρισμός ανάμεσα στο πρόσωπο

και τις ανθρώπινες ιδιότητες……………………………………………………………………………..   27

1.5.  Η αντιπαράθεση μεταξύ του ατόμου και των ιδιοτήτων του…………………………   28

1.6.  Η ανάγκη της υπαρξιακής επανενσωμάτωσης………………………………………………..   31

1.7. Από την υπαρξιακή δυσφορία στη φυγή

του τεχνητού κόσμου των ναρκωτικών…………………………………………………………… 33

Δεύτερο κεφάλαιο

Οι αφηρημένες κοινωνικές σχέσεις……………………………………………………………………………… 37

2.1.   Η αποϋποκειμενοποίηση των κοινωνικών σχέσεων………………………………………. 37

2.2.  Η αφηρημένη κοινωνικότητα……………………………………………………………………………. 39

2.3.  Η απομόνωση του προσωπικού μέσα στο ατομικό…………………………………………. 40

2.4.  Η δυσκαμψία των βαθιών διαπροσωπικών σχέσεων…………………………………….. 42 

Τρίτο κεφάλαιο

Ο αφηρημένος πλούτος……………………………………………………………………………………………….. 44

3.1.  Συγκεκριμένος πλούτος και αφηρημένος πλούτος………………………………………… 44

3.2.  Η προσταγή του χρήματος πάνω στον κοινωνικό πλούτο……………………………. 45

3.3. Η κοινωνική σύγκρουση μεταξύ της αξίας χρήσης

και της ανταλλακτικής αξίας…………………………………………………………… 46

Τέταρτο κεφάλαιο

Οι αφηρημένες αξίες…………………………………………………………………………49

4.1.  Το σύστημα αξιών στην αφηρημένη κοινωνία…………………………..49

4.2 Οι αφηρημένες αξίες ως ταξικές αξίες……………………………………………. 51

4.3.   Η ιεραρχία των αξιών στην αφηρημένη κοινωνία……………………. 52

4.4.  Ατομικές επιλογές και κοινωνική αφαίρεση…………………………… 53

4.5.  Η ασάφεια των αφηρημένων αξιών………………………………. 55

Πέμπτο κεφάλαιο

Ο αφηρημένος χρόνος………………………………………………………… 57

5.1.Υπαρξιακός χρόνος και αφηρημένος χρόνος………………………….57

5.2.Ο χρόνος ως χρόνος ζωής…………………………………………….59

Έκτο κεφάλαιο

Κοινωνική αφαίρεση και καθημερινή ζωή…………………………. 61

6.1. Καθημερινή ζωή και χρήση της εργατικής δύναμης……………………… 61

6.2.  Η ιδιοποίηση της κοινωνικής ζωής

από την πλευρά του κεφαλαίου………………………… 62

6.3. Ο διαχωρισμός μεταξύ εργασίας και ζωής……………………… 64

6.4. Καθημερινές ανάγκες και καπιταλιστική αξιοποίηση………….. 66

Έβδομο κεφάλαιο

Κοινωνική αφαίρεση και ποιότητα ζωής

μεταξύ φυσικού περιβάλλοντος και πυρηνικού κινδύνου………………………………………. 68

7.1. Καπιταλιστική οργάνωση της κοινωνίας και ποιότητα ζωής…………………….. 68

7.2. Κοινωνική αφαίρεση και φυσικό περιβάλλον…………………………………………………. 69

7.3. Κοινωνική αφαίρεση και πυρηνικός κίνδυνος……………………………………… 71

‘Όγδοο κεφάλαιο

Πολιτική αφαίρεση και κοινωνικά αιτήματα………………………………………….. 75

8.1.  Η αφαίρεση ως λειτουργία της πολιτικής………………………………………….. 75

8.2. Πολιτική αφαίρεση και κοινωνικές ανάγκες……………………………………  76

8.3.  Η αφαίρεση ως σύστημα παράκαμψης

των κοινωνικών αιτημάτων………………………………………….  77

8.4. Τα κοινωνικά αιτήματα ως προϊόντα της πολιτικής αφαίρεσης…………………..   79

Ένατο κεφάλαιο

Η κοινωνική αφαίρεση ως σύστημα………………………………………… 82

9.1. Η αφαίρεση ως σύστημα κοινωνικής αδιαφορίας…………………….   82

9.2. Η κοινωνική αφαίρεση ως σύστημα τυποποίησης………………………….. 82

9.3.  Η κοινωνική αφαίρεση ως σύστημα κυριαρχίας…………………………….85

9.4.  Σύστημα αφαίρεσης και κοινωνικές ανάγκες…………………………………86

9.5. Σύστημα αφαίρεσης και κοινωνικές επιθυμίες…………………………..88

9.6. Σύστημα αφαίρεσης και «ορατότητα» των κοινωνικών
αποστάσεων………………………………………….  91

Παράρτημα

Υλική αφαίρεση και κοινωνική αφαίρεση…………………………………………..95

Η υλική αφαίρεση…………………………………………………………………… 95

Η κοινωνική αφαίρεση………………………………………………………… 96

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ

Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΊΊΑΣ

Εισαγωγή

Από το σύστημα της αφαίρεσης στη διαδικασία της απροσδιοριστίας….103

Δέκατο κεφάλαιο

Η τεχνική απροσδιοριστία της εργασίας……………………………… 106

10.1.Η τεχνικά απροσδιόριστη εργασία…………………………………………106

10.2.  Η απροσδιοριστία στην εκπαίδευση

των δυνάμεων εργασίας………………………………………………….107

10.3.    Εκπαιδευτικό σύστημα και παραγωγικό σύστημα

στη διαδικασία απροσδιοριστίας…………………………………………. 109

10.4.  Η αποϋποκειμενοποίηση της εργασίας…………………………….112

10.5. Η αντικειμενοποίηση της εργασιακής διαδικασίας:

από τη μηχανοποίηση στην αυτοματοποίηση………………………………………. 113

Παράρτημα

Τεϊλορισμός και αποϋποκειμενοποίηση της εργασίας……………………… 117

Ενδέκατο κεφάλαιο

Η κοινωνική απροσδιοριστία της εργασίας………………………….122

11.1.  Η απροσδιοριστία της εργατικής δύναμης

στην αγορά της εργασίας……………………………………… 122

11.2.Η ευκαμψία της εργατικής δύναμης

ως υπαρξιακή απροσδιοριστία……………………………………….. 124

11.3.  Η απροσδιοριστία της αμοιβής…………………………………………. 128

11.4. Η απροσδιοριστία της εργασιακής υποχρέωσης…………………….. 132

11.5. Η απροσδιοριστία της σχέσης εργασίας……………………………….. 133

11.5.1. Η κοινωνική σημασία της «θέσης εργασίας»………………………….135

11.5.2.   Ο πειραματισμός της απροσδιοριστίας της απασχόλησης:

η διπλή αγορά της εργασίας……………………………..137

11.5.3.  Οι μορφές της ακανόνιστης εργασίας………………………….. 138

11.5.4.   Το σχίσμα ανάμεσα σε υποκείμενο και εργασιακή προσφορά ….143

11.5.5. Η θεσμοποίηση της αστάθειας της σχέσης εργασίας…………………145

11.6. Η απροσδιοριστία

στη διαδικασία μετασχηματισμού της εργασίας…………………………. 146

11.7.  Τεχνολογική ανανέωση και απροσδιοριστία της εργασίας……. 148

11.8.   Αποσταθεροποίηση του συστήματος των επαγγελμάτων

και κοινωνική αβεβαιότητα…………………………………..150

Δωδέκατο κεφάλαιο

Η άρνηση της ανθρώπινης εργασίας…………………………………152

12.1.  Άρνηση της ανθρώπινης εργασίας

και κοινωνική απροσδιοριστία……………………………………… 152

12.2. Οι μορφές της άρνησης της ανθρώπινης εργασίας……………….157

12.3.   Η άρνηση της ανθρώπινης εργασίας

ως σύστημα κοινωνικού αποκλεισμού………………………. 159

Δέκατο τρίτο κεφάλαιο

Η απροσδιοριστία της κοινωνικής ζωής…………………………..165

13.1. Κοινωνική ζωή και καπιταλιστική αξιοποίηση

στη διαδικασία απροσδιοριστίας………………………..165

13.2. Ο διαχωρισμός μεταξύ ατομικότητας και κοινωνικότητας…………….168

13.3.Η θεαματοποίηση της κοινωνικής ζωής………………………………170

13.4. Η απροσδιοριστία του κοινωνικού Είναι……………………………172

Δέκατο τέταρτο κεφάλαιο

Η κοινωνική ρύθμιση……………………………175

14.1. Απροσδιοριστία και ρύθμιση της κοινωνικής ζωής……………….. 175

14.2.  Ρύθμιση και κοινωνική ενσωμάτωση…………………………… 175

14.3. Οι μορφές της κοινωνικής ρύθμισης……………………………….176

14.3.1.Η εργασιακή ημέρα ως έδρα ρύθμισης της κοινωνικής ζωής…………. 177

14.3.2. Κοινωνική ρύθμιση και ηθική κανονιστική ρύθμιση…………….. 178

14.3.3.  Ηθικό σύστημα και κοινωνική ταυτότητα………………………………… 180

14.4.  Κοινωνική ρύθμιση και απαλλοτρίωση

του υπαρξιακού σχεδιασμού…………………………………181

Επίλογος

Η αμφισημία της αφηρημένης κοινωνίας……………………………183

Η δυναμική της αφηρημένης κοινωνίας……………………………. 183

Δύναμη και αδυναμία της αφηρημένης κοινωνίας……………………. 187

Απουσία και παρουσία της αφηρημένης κοινωνίας………………….. 189

Μεθοδολογικό Σχόλιο

Για τη θεωρητική διερεύνηση της κοινωνικής πραγματικότητας………… 192

Παράρτημα

Μια ιστορική φυσιογνωμία: Ο εργάτης-μάζα ανάμεσα

στην κοινωνική απροσδιοριστία και την πολιτική υποκειμενικότητα……………195

Η συμπύκνωση του κοινωνικού Είναι: Ο εργάτης μάζα……………………..195

Ο εργάτης-μάζα πριν το ’68: απροσδιόριστη εργατική δύναμη….195

Ο εργάτης-μάζα μετά το ’68: από απροσδιόριστη

εργατική δύναμη σε πολιτικό υποκείμενο…………………………………..197

Η απάντηση του κεφαλαίου στον εργάτη-μάζα: η αραίωση

του κοινωνικού Είναι………………………….199

Η διπλή σημασία του εργάτη-μάζα……………………….. 201

ΥΛΙΚΑ ΜΕΛΕΤΗΣ

ΑΦΗΡΗΜΕΝΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΣΤΉ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΜΑΡΞ

Πρώτο υλικό μελέτης

Από την αφηρημένη εργασία στην κοινωνική απροσδιοριστία………….. 207

Δεύτερο υλικό μελέτης

Η αντικειμενοποίηση της εργασίας……………………………… 213

Τρίτο υλικό μελέτης

Η αφηρημένη εργασία ως αντικειμενοποιημένη εργασία…………. 219

Αφηρημένη εργασία και αντικειμενοποιημένη εργασία

στον Μαρξ……………………………… 219

Κριτική ορισμένων ερμηνειών της μαρξικής έννοιας

της αφηρημένης εργασίας…………………………. 232

Επαναπροσδιορισμός της έννοιας της αφηρημένης εργασίας……….. 237

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

3Κριτική βιβλίου

Ουτοπία τευχ.10Από τη στήλη «Χρονικό του βιβλίου»

Γράφει ο Γιάννης Δ.Οικονόμου

Για το ζήτημα της αφηρημένης κοινωνικής εργασίας: Φίλιππο Βιόλα, «Η κοινωνία της αφαίρεσης: το σύστημα της αδιαφορίας και της αποξένωσης στην καθημερινή ζωή», Εκδόσεις Στάχυ 1993

Για να διαβάστε το άρθρο πατήστε εδώ viola_oytopia_10.pdf

 

ΥΓ. Το ελληνικό αναγνωστικό κοινό υποδέχτηκε το βιβλίο με ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Οι κριτικές ήταν ιδιαίτερα θετικές αλλά και εξόχως αρνητικές, αντανακλώντας τα ιδεολογικά ρεύματα της εποχής.Η κριτική που σας παρουσιάζουμε ανήκει στη δεύτερη κατηγορία κι αυτό γιατί είναι η μόνη που βρήκαμε στο διαδίκτυο. Καλοδεχούμενη κάθε επιπλέον πληροφορία που μας διαφεύγει

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

KOINWNIA-AFAIRESEIS-EX.indd 

 

 

 

 

 

 

 

 

Εκδόσεις Στάχυ, 1993

Σειρά :Κοινωνικές επιστήμες 6

Καλλιτεχνική επιμέλεια: Εύα Μελά

Μετάφραση:

Μίλτος Βασιλείου-Άννα Κόκκαλη

Advertisements
Explore posts in the same categories: Βιβλίο, Κοινωνιολογία

Ετικέτες: , , , ,

You can comment below, or link to this permanent URL from your own site.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: