Κωνσταντίνος Παρθένης: Η Ζωγραφική

9456_o_konstantinos_parthenis_self_portrait Κωνσταντίνος Παρθένης-Αυτοπροσωπογραφία,1899

Πηγή: Ουτοπία Νο 1, σελ 127-130

Αναδημοσίευση από το περ. Ανθρωπότης, Ζ, Μάιος 1920, σ. 65.

«Η τέχνη, η ανθρώπινη έκφρασις της ζωής, είναι η ίδια η ιστορία της Ανθρωπότητος, των δεινών της, των ευτυχιών της, των πόθων της, της παθητικής της προ­σπάθειας, ανάμεσα από τους αιώνες και τους πολιτισμούς, προς ένα ιδεώδες ακόμη μυστηριώδες υπό έποψιν ισορροπίας και αρμονίας».

Στην ατέλειωτη ποικιλία των εκδηλώσεων της τέχνης, διακρίνει κανείς όταν εμβαθύνει στην ιστορία της, μια βαθειά ενότητα μια πρωτεύουσα αρμονία.

Από τα χρόνια των πριμιτίφ έως το κατώφλι της αναγέννησης, από τα σπή­λαια τα γεμάτα σκιές όπου οι πρώτοι καλλιτέχναι σχεδιάζουν χαράζοντας την πέ­τρα, έως τους Καθεδρικούς Ναούς τους φωτισμένους από την φαντασμαγορίαν των υαλωμάτων των, υπό την παναρμόνια Ελλάδα όπου οι μαρμάρινοι θεοί χαμογε­λούν γαλήνια στο λευκό και απέραντο φως έως τις υπέργοκες Ινδίες όπου πλήθος από τέρατα βαρεία και μόλις σχεδιασμένα στο γρανίτη των ερημιών, πάντοτε όταν προσέχουμε ακούμε τις ίδιες συνηθισμένες φωνές να τραγουδούν το αιώνιον άσμα της συνεχίσεως της δημιουργικής προσπάθειας. Αρμονικό τραγούδι, υπέροχη και ουράνια χορωδία με τις πολυποίκιλες και ένθεες φωνές, μας κάνεις να ριγούμε από μια μυστική συγκίνηση και μας μαθαίνεις να σεβόμαστε το μυστήριο του Έργου όπου ο Καλλιτέχνης άντλησε την ανάγκη να μοιράση με τους άλλους τους παλμούς της ψυχής του.

Όπως η διαδοχή των κρίκων σχηματίζει την αλυσσίδα, ο Καλλιτέχνης σχημα­τισμένος από το παρελθόν και το παρόν εξασφαλίζει την συνέχειαν της παραδόσε­ως.

Η παράδοσις είναι η διαδοχή των συνηθειών της ζωής. Η ζωή στην τέχνη εδρεύει εις τις προσωπικότητες που διακρίνονται από το ότι κατέχουν το δώρο να μεταμορφώνουν τη φύση δια μέσου της ευαισθησίας των. Δεν υπάρχει αληθινή και αυθόρμητη παράδοση χωρίς δημιουργία και κατά συνέπεια ούτε στυλ χωρίς παρά­δοση.

Η ζωγραφική της εποχής μας διακρίνεται από τις πλέον πολυποίκιλες τάσεις, και όπως στις μεγάλες εποχές, η τέχνη σήμερα δεν γνωρίζει ποτέ διακοπή ενόσω το εφευρετικό πνεύμα δεν παύει να εκδηλώνεται. Και ενόσω αυτή ανανεώνεται στους τρόπους της εκφράσεως ελεύθερα.

Εποχή πλούσια σ’ εφευρέσεις! Χαραυγή ελευθερίας στην Τέχνη! Εν τούτοις η θέληση της αντιδράσεως εναντίον της απλής αντιγραφής φύσεως, του ακαδημαισμού ο οποίος ολοένα και περισσότερο απεμακρύνθη από τη φύση όσες φορές την εμιμήθη πιο δουλικά, ενώνει εκλεκτούς καλλιτέχνας σε μια και ίδια προσπάθεια: Την αναζήτηση της διακοσμητικής έννοιας, της ισορροπίας των αντικειμένων, της συμφωνίας των, των ανταποκρίσεων των και την αναζήτηση του μυστικού εκείνου που μόνο το προσεκτικό βλέμμα ανακαλύπτει σε οποιαδήποτε γωνία της φύσεως.Τους ενώνει επίσης εις το να αντιλαμβάνονται ότι η ζωγραφική είναι η μεταφορά των σκορπισμένων στοιχείων του απείρου σε μια λογική τάξη. Εις το να ζητούν από την τέχνη την επιβλητική ομορφιά των σχημάτων και των κινήσεων, να διερμηνεύ­ουν την μορφή, να τη πλάθουν, να τη συμμαζεύουν εις επίπεδα και μάζες ουσιώδεις και χαρακτηριστικές. Εις το να ζητούν από τη φαντασία να πολλαπλασιάζει εις το άπειρο τις διάφορες εναλλαγές εις ένα θέμα εκφραστικό και διακοσμητικό όπως όταν σύννεφα απλωνόμενα σ’ ένα μεγάλο ουρανό πολλαπλασιάζονται εις διάφορα αρχιτεκτονικά σχήματα. Εις το ν’ αποδώσουν τέλος εις τη φαντασία την κατ’ εξοχήν αυτή Βασίλισσα των ικανοτήτων του ζωγράφου τα δικαιώματα της.

Η ζωγραφική λοιπόν ζητεί να ξαναγυρίσει στην πρώτη της αποστολή τη δια­κοσμητική.

Εις το εμπρεσσιονιστικό χρώμα παίρνει το φως της, τη διαύγεια της και την ένταση της, το κάμνει ένα όργανο εκφράσεως, το καθιστά εφάμιλλο της γραμμής, υπακούοντας μαζί της εις τους ίδιους νόμους. Η πινελιά γίνεται κι αυτή σημαντικό στοιχείο. Ενώ στον ιμπρεσσιονισμό δίνει την αυταπάτη της ατμόσφαιρας όπου λού ζονται τα αντικείμενα σε μια ωρισμένη στιγμή, στην διακοσμητική ζωγραφική αντι­προσωπεύει τη θέληση της απλοποιήσεως που σκοπό έχει να φανέρωση τον τυπικό χαρακτήρα ενός τοπίου ή ενός προσώπου, ενός δένδρου ή ενός άνθους. Και ενώ συγ­χρόνως χρωματίζει, η πινελιά εντείνει τη μορφή και εκφράζει την κατασκευή.

Η διάνοια παίζει μεγάλον ρόλον εις παρόμοια έργα όπου ο καλλιτέχνης ελεύ­θερος και πειθαρχούμενος μαζί εκφράζει με τη σύνθεση την εσωτερική αλήθεια, αλλά μη συγχίζουμε την τακτοποίηση με τη σύνθεση. Η σύνθεση είναι η λογική έκφραση ενός εσωτερικού και προσωπικού ρυθμού ο οποίος προτού να προσδιορισθή είτε εις το μουσαμά είτε εις το μάρμαρο, προϋπήρξεν ως μουσική μέσα στην ψυχή του καλ­λιτέχνη.

Στις ημέρες μας καθώς σε όλες τις εποχές ο καλλιτέχνης ημπορεί κάλλιστα να δημιουργήσει έργο κλασσικό. Ας μην εξομοιώσουμε τη λέξη αυτή με ένα ιδεώδες που άγγιξαν οι μεγάλες εποχές της τέχνης, λ.χ. οι αρχαίοι Έλληνες, οι Ιταλοί της Αναγεν­νήσεως. Ας υποδεχθούμε καλύτερα τη λέξη αυτή του κλασικισμού ως συνώνυμη της αιώνιας λογικής εις οποιανδήποτε έκφραση της τέχνης. Ας μη πιστεύωμε σε μια και μόνη ομορφιά, αλλά εις πολυάριθμες ομορφιές όπως είναι οι όψεις της ζωής.

Ο αρχαϊκός Έλλην καλλιτέχνης παριστάνει γλυπτικώς ένα χιτώνα σχεδόν ως μια στήλη. Ο Σύριος καλλιτέχνης μια χαίτη αγριμιού με συνεχόμενα τρίγωνα. Για το Ρέμπραντ οι φόρμες είναι λευκές αστραπές επάνω σε σκοτεινές σκιές, ενώ ο νεώτε­ρος καλλιτέχνης μεταφράζει το ακτινοβόλισμα μιας φλόγας με κυκλωτικές γραμμές.

Ν’ αντικαθιστά κανείς ένα αντικείμενο μ’ ένα εκφραστικά, λογικό, και αρμο­νικό από γραμμές και χρώματα παιχνίδι, να ζωογονή ότι μοιάζει ξέψυχο, να κάνει την έκταση πιο πλατειά, το φως πιο εντατικό, να αντιμετωπίζη όχι μόνο τη φύση, αλ­λά να ερηνεύη όλες τις ιδέες που μας κυριεύουν, να σμίγη εις τον συνηθισμένον κό­σμο ένα κόσμο υπερφυσικό, στην ελεύθερη διάθεση μιας μυστικής φαντασίας είναι ο θρίαμβος της ζωγραφικής.

Πιο πολύ από την ποίηση, η ζωγραφική προσδιορίζει τα αντικείμενα με παρα­βολές και είναι η ίδια η ιδιότης της ζωγραφικής να μπορεί να δίνει ένα νέο ορισμό του κόσμου, όχι ν’ αναπαραγάγη αλλά να παριστάνει τ’ αντικείμενα με υποβλητικά κοσμήματα αναλόγως της συγκινήσεως.

Ο ζωγράφος είναι ο καλλιτέχνης ο οποίος μολονότι ακούοντας τις εξωτερι­κές φωνές που του υπαγορεύουν τον κόσμο, ακούει συγχρόνως τις εσωτερικές φω­νές οι οποίες τον παρασύρουν να τον εξυμνήση.

Τέχνη τέλεια που συνοψίζει όλες τις άλλες τέχνες και τις συμπληρώνει, η ζωγραφική είναι από όλα τα λυρικά μας τραγούδια εκείνο που βεβαιώνει πιο φανερά και περίλαμπρα τη δόξα του κόσμου.

Αναδημοσίευση από το περ. Ανθρωπότης, Ζ, Μάιος 1920, σ. 65.

Το άρθρο σε pdf oyt1Κ.Παρθένης

Advertisements
Explore posts in the same categories: Ζωγραφική, ΟΥΤΟΠΙΑ

Ετικέτες: , , ,

You can comment below, or link to this permanent URL from your own site.

One Comment στο “Κωνσταντίνος Παρθένης: Η Ζωγραφική”


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: