Αρχείο για Απρίλιος 23, 2013

»Εσύ; τι ακτίνα στροφής έχεις;»

Απρίλιος 23, 2013

tsabikos_2009_11_1ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΜΑΤΙΕΣ

«Δεν αρκεί λοιπόν μια ράμπα για να κάνεις ένα χώρο προσβάσιμο, πρέπει να έχεις στο μυαλό σου πώς θα προσφέρεις μια ποιοτική χωρική εμπειρία, ένα περιβάλλον που θα μπορεί να χρησιμοποιεί και να χαίρεται, που θα εκπληρώνει τα όνειρα και τις προσδοκίες του, ένας άνθρωπος και όχι ένα απρόσωπο αντικείμενο με μια συγκεκριμένη ακτίνα στροφής.» 

Του Τσαμπίκου Πετρά*

«Πριν από αρκετούς αιώνες ο ανθρώπινος πολιτισμός έστελνε τα ανάπηρα παιδιά στον Καιάδα. Πριν από μόλις 100 χρόνια τα έκρυβε μέσα στα σπίτια, για να αποφύγει το στιγματισμό από τον κοινωνικό περίγυρο.Η ανάπτυξη της ιατρικής και της τεχνολογίας τον τελευταίο αιώνα μας επιτρέπει να επιβιώνουμε με τον ένα ή τον άλλο τρόπο από πολέμους, ατυχήματα και ασθένειες. Και αν κάποτε ο ανθρώπινος πολιτισμός αναφερόταν στα άτομα με κάποια αναπηρία, σε «αυτούς», ως μεμονωμένα περιστατικά που δεν ανεχόταν και απέρριπτε ή στιγμάτιζε, σήμερα πρέπει να σκεφτούμε περισσότερο από ποτέ ότι «αυτοί» μπορεί να είναι οι συγγενείς μας, οι φίλοι μας, οι γονείς μας. «Αυτοί» ενδέχεται στο μέλλον να είμαστε ακόμα και «εμείς». Σήμερα λοιπόν, οφείλουμε να δημιουργήσουμε μια «κοινωνία για όλους [1] ».

Η διερεύνηση του ανθρώπινου μέτρου αποτελεί σημαντικό σημείο αναφοράς για την αρχιτεκτονική που ξεκινάει από τον άνθρωπο και κτίζει για αυτόν και συνδέεται αναπόφευκτα με το ανθρώπινο σώμα.

Στους νεώτερους χρόνους, κατά την περίοδο της αναγέννησης και της εγκαθίδρυσης της ορθολογιστικής σκέψης, ο Βιτρούβιος συσχετίζει τις αναλογίες των αρχαίων ελληνικών ναών με τις αναλογίες του ανθρώπινου σώματος .[2]

Η επιστημονική μελέτη του ανθρώπινου σώματος ως αντι-κείμενο δηλώνεται λίγο αργότερα μέσα από ένα νοητικό σχήμα μαθηματικών σχέσεων από το Leonardo Da Vinci. Ο Άνδρας του Βιτρουβίου τον οποίο μελέτησε και σχεδίασε ο Leonardo Da Vinci στον πίνακα «Canon of Proportions” [3] (μτφ. Κανόνας αναλογιών), ορίζει εκείνο το επιστημονικό εργαλείο που δύναται να ελέγξει και να καθορίσει το «ιδανικό» ανθρώπινο σώμα και ενδεχομένως τον ιδανικό άνθρωπο.

Η μεθοδική προσέγγιση των μετρικών στοιχείων και των υλικών διαστάσεων του ιδανικού σώματος αποτέλεσε επιπρόσθετα και ένα από τα βασικά εργαλεία που χρησιμοποίησαν οι αρχιτέκτονες για να αποδώσουν στα κτίρια τους το ανθρώπινο μέτρο.

(περισσότερα…)

Πρώτο βήμα, παραδοχή της ήττας

Απρίλιος 23, 2013

541414_10151636318726913_1613327311_n

Πηγή: pentanostimi.blogspot.gr/

Τα τελευταία τέσσερα χρόνια που κυλούν βασανιστικά για εκατομμύρια ανθρώπους σε αυτή τη χώρα καταναλώθηκε πολύ »μελάνι» και φαιά ουσία σε αναλύσεις κομμάτων,συλλογικοτήτων, αριστερών οικονομολόγων γιατί φτάσαμε ως εδώ και πώς θα βγούμε από το βαθύ πηγάδι που έχουμε πέσει.

Οι εκτιμήσεις και οι απόψεις ποικίλουν ανάλογα από τη σκοπιά που διαχειρίζεται τα θέματα ο καθένας. Αυτό που δεν λέγεται η τουλάχιστον δεν έχει δημοσιοποιηθεί με παρρησία ,είναι η ήττα του λαϊκού κινήματος και των πολιτικών που δεν μπόρεσαν να αντισταθούν η να συμβάλουν στην αναχαίτιση της επέλασης των βαρβάρων που ισοπέδωσε ο,τι είχε κατακτηθεί εδω και έναν αιώνα .

Αν δεν ξεκινήσεις από την παραδοχή μιας πραγματικότητας πώς θα την αντιμετωπίσεις; Εξ ου και η συνέχιση ίδιων πρακτικών, ακόμη και ίδιας φρασεολογίας που είχαν αντίκρισμα σε παλιότερες , προ Αρμαγεδδώνα, εποχές.

Δεν αναφέρομαι στις μηνιαίες λιτανείες -πορείες ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ ,τις οποίες ακολουθούν αριστερά κόμματα [συριζα] και συνδικαλιστικές παρατάξεις,ούτε στις υγειονομικά περίκλειστες συνάξεις του ΚΚΕ. Αναφέρομαι στην επαναστατική γυμναστική της ριζοσπαστικής εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς που δεν έχει ως αποτέλεσμα την μαζική προσέλευση του κόσμου κι όμως κάποιοι τη συνεχίζουν απτόητοι για την τιμή των όπλων.

Η διαπίστωση ότι οι εργαζόμενοι, πολύ δε περισσότερο οι άνεργοι δεν »ξεκουνιούνται» , δεν οργανώνονται, μένει πικρή διαπίστωση. Την περίπτωση να μην πείθουν αυτά που τους λένε, να μην βλέπουν αξιόπιστη πρόταση και προοπτική δεν φαίνεται να την εξετάζουν σοβαρά, αν κρίνει κανείς από διακηρύξεις, αναλύσεις, πρακτικές.

(περισσότερα…)

Δέσποινα Σπανού: Αλήθειες και ψέματα για το Δημόσιο

Απρίλιος 23, 2013

Σήμερα η ανάγκη για δημόσιες υπηρεσίες, δημόσια υγεία, παιδεία, πρόνοια είναι πιο επιτακτική από ποτέ, με δεδομένο, μάλιστα, ότι η συντριπτική πλειοψηφία του ελληνικού λαού έχει εξαθλιωθεί και δεν μπορεί να αντιμετωπίσει στοιχειώδεις ανάγκες. Μέχρι τώρα έχουν γίνει κινητοποιήσεις για υπεράσπιση δημοσίων υπηρεσιών από πολλές τοπικές κοινωνίες και μάλιστα πολύ δυναμικές και με μεγάλη συμμετοχή.Δεν έχει γίνει, όμως, μια συντονισμένη προσπάθεια από όλη την Ελλάδα με πρωτοβουλία των συνδικαλιστικών φορέων, με ενεργή συμμετοχή και τοπικών κοινωνιών αλλά και της Αριστεράς συνολικά για υπεράσπιση των κοινωνικών αγαθών.Θεωρώ ότι αυτό είναι καθήκον πρωταρχικής σημασίας σε μια κοινωνία που κυριολεκτικά λεηλατείται.

via Iskra

Από την αρχή της κρίσης το Δημόσιο και οι δημόσιοι υπάλληλοι στοχοποιήθηκαν από τις κυβερνήσεις απέναντι στην υπόλοιπη κοινωνία χαρακτηριζόμενοι ως αποκλειστικά υπεύθυνοι για τη δημοσιονομική κρίση και τα προβλήματα της χώρας.

Πρώτα σε αυτούς εφαρμόσθηκαν τα μέτρα για μειώσεις μισθών και σήμερα η συνολική μείωση εισοδήματος (κατά μέσο όρο) υπερβαίνει το 50%. Σήμερα, στοχοποιούνται για άλλη μια φορά για να υλοποιηθούν οι χιλιάδες απολύσεις, για τις οποίες είχαν δεσμευτεί οι κυβερνήσεις από το πρώτο μνημόνιο, παρουσιάζοντας μάλιστα τις απολύσεις ως απαραίτητη προϋπόθεση για την καταβολή της επόμενης δόσης.

Η προπαγάνδα που χρησιμοποιείται για πεισθεί η κοινή γνώμη και να αποκρύψουν τον πραγματικό στόχο είναι πραγματικά «μακιαβελικής» έμπνευσης:

* Οι δημόσιοι υπάλληλοι είναι πολλοί, παρουσιάζοντας μάλιστα απίστευτα νούμερα εντελώς αυθαίρετα (1.000.000 – 1.500.000 – 2.000.000). Τα αποτελέσματα της απογραφής, την οποία οι ίδιοι διεξήγαγαν ουδέποτε προβλήθηκαν.

Η αλήθεια είναι ότι με στοιχεία του ΥΠΕΣΔΔΑ, τον Οκτώβρη του 2012, οι μόνιμοι δημόσιοι υπάλληλοι (πολιτικοί, στρατιωτικοί, ένστολοι, ιερείς, αιρετοί κ.ά.) ήταν 570.000, εκ των οποίων το καθαρά πολιτικό προσωπικό, στο οποίο θα επιβληθούν τα μέτρα, δεν υπερβαίνει τους 400.000, δηλαδή κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (στοιχεία ΟΟΣΑ και Eurostat) και σαφώς είναι πολύ λίγοι (αν πραγματοποιηθεί ο στόχος για 150.000180.000 συνταξιοδοτήσεις και απολύσεις μέχρι το 2015) για να ανταποκριθούν έστω και στοιχειωδώς στις κοινωνικές ανάγκες.

(περισσότερα…)

Γ.Κατρούγκαλος: Απολύσεις και πατρωνεία στο δημόσιο τομέα-Το νέο ρουσφέτι,η μη απόλυση

Απρίλιος 23, 2013

Εφημ ΕΠΟΧΗ

Η λογική των νέων, καταστροφικών μέτρων για τη δημόσια διοίκηση αποτελεί τη συνισταμένη δύο διαφορετικών θεσμικών στρατηγικών: της νεοφιλελεύθερης συνταγής για δραστικό περιορισμό του κράτους και της πελατειακής πρακτικής του παλαιοκομματισμού. Όπως έχουν δείξει με ενάργεια οι μελέτες του Κωνσταντίνου Τσουκαλά, το πελατειακό σύστημα αποτελεί  στη χώρα μας διαχρονική  σταθερά τόσο των κομμάτων όσο και της διοίκησης. Αυτό το δομικό χαρακτηριστικό γνώρισε ιδιαίτερη έξαρση κατά την διάρκεια της μετεμφυλιακής περιόδου. Τότε, οι πολιτικές διώξεις εναντίον των ηττημένων πήραν τη μορφή συστηματικών εκκαθαρίσεων, που κατέληξαν στην απόλυση του ενός τρίτου σχεδόν των δημοσίων υπαλλήλων. Προκειμένου να καλυφθούν οι κενές θέσεις, αλλά και να εξαγοραστεί η πολιτική νομιμοφροσύνη πλατύτερων στρωμάτων με μία «θεσούλα», εφαρμόσθηκε ένα σχέδιο εκτεταμένων προσλήψεων σε όλο το δημόσιο τομέα. Σύμφωνα με ορισμένους υπολογισμούς το ποσοστό των εργαζομένων σε αυτόν έφτασε σχεδόν το 50% του εργατικού δυναμικού.

Αυτή η εντυπωσιακή επέκταση του κρατικού μηχανισμού δεν συνέπεσε, όπως συνέβη στις χώρες της Δυτικής Ευρώπης, με την επέκταση των δομών του κράτους πρόνοιας. Ο δημόσιος τομέας αναδιοργανώθηκε σύμφωνα με ένα διαφορετικό κοινωνικοπολιτικό στόχο: να οικοδομηθεί μια νέα κοινωνική συμμαχία ανάμεσα στην άρχουσα τάξη και τα μεσαία κοινωνικά στρώματα των πιστών δημοσίων υπαλλήλων. Οι πελατειακές σχέσεις παρέμειναν και μετά την μεταπολίτευση κεντρικό στοιχείο της πολιτικής νομιμοποίησης, με βασικό διαμεσολαβητή τους κυρίως το ΠΑΣΟΚ.

 Τούτο είχε ως αποτέλεσμα μία ιδιαίτερα στρεβλή ανάπτυξη της διοίκησης: υπανάπτυξη των δομών κράτους πρόνοιας  και υδροκεφαλισμός σε «ευγενείς υπηρεσίες» -λάφυρα για τους ημετέρους των κομμάτων του δικομματισμού. Παρά ταύτα, όμως, και αντίθετα με όσα ισχυρίζονται οι απολογητές των μνημονίων, ο ελληνικός δημόσιος τομέας δεν είναι στο σύνολο του υπερτροφικός, ούτε μεγαλύτερος από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

(περισσότερα…)

Το σπίτι μας

Απρίλιος 23, 2013

papaioannou_metanastes_2013_04_tramp

Πηγή:www.greekarchitects.gr/

Κοιτάζαμε έξω και όχι μέσα μας. Γιατί βλέπεις, δεν κατορθώσαμε να βασιστούμε ποτέ στις δικές μας δυνάμεις, να κτίσουμε το δικό μας «σπίτι».

Του Τάση Παπαϊωάννου

Παντού σήμερα απλώνεται η σκοτεινιά. Καθημερινά μας βομβαρδίζουν με απαισιοδοξία, παντού εγκαθιδρύουν το φόβο, τον πανικό, ψαλιδίζουν κάθε ίχνος ελπίδας για το αύριο. Προσπαθούν να μας πείσουν πως υπάρχει μόνον ένας δρόμος για την περιβόητη οικονομική ανάκαμψη, λες και η κρίση έχει μόνον οικονομική διάσταση ή είναι μόνο δικό μας αποκλειστικά πρόβλημα. Μας σπρώχνουν συστηματικά να κλειστούμε ακόμη περισσότερο στον εαυτό μας, στο Εγώ μας. Καθένας στο προσωπικό του κλουβί, απομονωμένος, αβοήθητος, εξαθλιωμένος, υποταγμένος.

Γιατί η γενιά μας, του Πολυτεχνείου και της Μεταπολίτευσης, είδε μετά από χρόνια τα όνειρά της να τσαλακώνονται, να θρυμματίζονται και να γίνονται σκόνη. Κι ας είχαμε πιστέψει σ’ ένα όραμα υψηλό και ωραίο, πως θ’ αλλάζαμε τάχατες τον κόσμο. Κοιτούσαμε μαγεμένοι την ουτοπία και ξεχαστήκαμε. Και υπήρξαν αρκετοί ανάμεσά μας που προδώσανε τα όνειρα και εκποιήσανε ότι πολυτιμότερο είχαμε. Το δίκιο μας.

Κοιτάζαμε έξω και όχι μέσα μας. Γιατί βλέπεις, δεν κατορθώσαμε να βασιστούμε ποτέ στις δικές μας δυνάμεις, να κτίσουμε το δικό μας «σπίτι». Αλληθωρίζαμε άλλοι προς τη Δύση και άλλοι προς την Ανατολή. Αναπαυτήκαμε στον εύκολο και ανέξοδο πλουτισμό, το πλαστικό χρήμα, στις αυταπάτες μας, μεθυσμένοι μέσα στη φαντασμαγορική και αστραφτερή φούσκα που άλλοι ετοίμασαν για μας. Ήσυχοι και ανυποψίαστοι από την πρόσκαιρη και κάλπικη ευδαιμονία μας. Γρήγορα αλλοτριωθήκαμε, συμβιβαστήκαμε, γεράσαμε, σβήσαμε.

(περισσότερα…)

Ολιβιέ Ζισουά:“Ήθελα να φέρω στο φως παρουσίες, να παλέψω ενάντια στη λήθη”

Απρίλιος 23, 2013

oll

Μια κινηματογραφική «κατάδυση» στο κολαστήριο της Μακρονήσου

Olivier-Zisoir-1a-150x150Γεννήθηκα στην Ελβετία, έναν μικρό φορολογικό παράδεισο. Η πρώτη μου ταινία, που αφορούσε το χρέος των χωρών του Νότου και τον ρόλο των ελβετικών τραπεζών, ξεκινούσε με τη φράση: «Γεννήθηκα στην Ελβετία, μια χώρα η οποία φιλοξενεί με μεγαλύτερη προθυμία τα χρήματα των ξένων παρά τους ίδιους τους ξένους»… Δεν μπορώ, από τη μικρή μου οπτική γωνία, παρά να διεκδικώ την ανακατάληψη του απορρυθμισμένου κόσμου της οικονομίας από την πολιτική, κάνοντας αγώνα ενάντια στη χρηματιστηριακή κερδοσκοπία και κατονομάζοντας τον εξαιρετικά επιζήμιο για την οικονομία ρόλο των φορολογικών παραδείσων… Όμως, προσωπικά είμαι εξαιρετικά θορυβημένος και από την άνοδο των αποτρόπαιων εθνικισμών που ξεπηδούν από την οικονομική κρίση. Έχουμε στ’ αλήθεια τόσο μικρή μνήμη;

συνέντευξη του Ολιβιέ Ζισουά στον Κώστα Τερζή

«Σαν πέτρινα λιοντάρια στη μπασιά της νύχτας» είναι ο τίτλος του ντοκιμαντέρ που γύρισε ένας Ελβετός, ο Ολιβιέ Ζισουά, για το «εθνικό αναμορφωτήριο» της Μακρονήσου, και το οποίο θα προβάλλεται από την ερχόμενη Πέμπτη σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη (στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος και στην αίθουσα «Παύλος Ζάννας» αντίστοιχα). Με τον τίτλο δανεισμένο από το ποίημα του Γιάννη Ρίτσου «Οι γερόντοι», η ταινία του Ζισουά αντιπαραθέτει την ποίηση που έγραψαν οι πολιτικοί κρατούμενοι της Μακρονήσου στο εθνικιστικό παραλήρημα της «αναμόρφωσης», όπως βγαίνει μέσα από το ουρλιαχτό των μεγαφώνων…

Ο «ανήσυχος» για τα σημάδια των καιρών Ελβετός κινηματογραφιστής φτιάχνει μια ταινία μνήμης ενάντια στη λήθη, αλλά και ένα έργο ηθικής αντίστασης για το σήμερα… Ο Γάλλος συμπαραγωγός της ταινίας μεσολάβησε ώστε ο Ζισουά να συνεργαστεί από ελληνικής πλευράς με την κινηματογραφική ομάδα του «Περίπλου» -σε μια «εξαιρετικά γόνιμη συνεργασία», όπως τονίζουν οι Έλληνες συνεργάτες του. Ιστορικός σύμβουλος της ταινίας ήταν ο «δικός μας» Στρατής Μπουρνάζος, των «Ενθεμάτων»(enthemata.wordpress.com/)

Κώστας Τερζής

μετάφραση: Σοφία Φραγκουλοπούλου 

Τι είναι αυτό που σας τράβηξε αρχικά, ως κινηματογραφιστή, στο συγκεκριμένο σχέδιο για τη Μακρόνησο; Και όταν τελειώσατε την ταινία τι είχε αλλάξει, τι «μάθατε» μέσα απ’ αυτήν;

Αποφάσισα να γυρίσω την ταινία, αφότου διάβασα τη συλλογή Πέτρινος Χρόνος του Γιάννη Ρίτσου (στη γαλλική μετάφραση του Pascal Neveu, από τις εκδόσεις Ypsilon, 2009]. Μέχρι τότε δεν είχα επισκεφτεί ποτέ την Ελλάδα. Η τραγωδία της Μακρονήσου και η δραματουργική δύναμη των ποιημάτων του Γιάννη Ρίτσου, τα οποία έγραψε ενόσω ήταν εξόριστος στο νησί, με συγκλόνισαν. Οπότε, ήταν για μένα σαν μια μεγάλη πόρτα που άνοιγε προς μια χώρα και μια ιστορία που δεν γνώριζα. Προκειμένου να γίνει μια τέτοια ταινία, χρειάστηκε διάβασμα, συζητήσεις με μεγάλο αριθμό Μακρονησιωτών και με ιστορικούς, και στη συνέχεια να γίνουν δραστικές επιλογές, την ευθύνη των οποίων φέρουμε πλήρως. Κατά κάποιο τρόπο, προστατεύτηκα πίσω από τους ποιητές, αφήνοντας τα ποιήματα να αντιπαρατεθούν με τα προπαγανδιστικά κείμενα. Όμως, έχω επίγνωση ότι αυτός ο λογοτεχνικός «Ψυχρός Πόλεμος» δεν πραγματεύεται παρά μόνο κάποιες από τις διαστάσεις της πραγματικότητας για τη Μακρόνησο.

(περισσότερα…)

Δημήτρης Κουσουρής: Οι θεσμοί εξουσίας της εαμικής επανάστασης,1942-1944

Απρίλιος 23, 2013

677BD9388D42ADA0E92048D6DB959FB4

Εκτός Γραμμής τευχ.32 σελ 46-48

Κλειδί για την ώσμωση των επαναστατικών πρωτοποριών με τη μαζική κίνηση των εργατικών και αγροτικών πληθυσμών σε εκείνες τις συνθήκες καθολικής κοινωνικής κρίσης υπήρξε η δυνατότητα των κομμουνιστών να αντιληφθούν εγκαίρως τη ρευστότητα των ταυτοτήτων και των σχέσεων πολιτικής εκπροσώπησης και να συγκροτήσουν τη νέα, εαμική πολιτική ταυτότητα στη βάση συγκεκριμένων συλλογικών πρακτικών του κινήματος.

Η ανάδυση και κυρίως η μαζικοποίηση των θεσμών της εαμικής εξουσίας ήταν προϊόν πολλαπλών ρωγμών στην ομαλή, ευθύγραμμη εξέλιξη του ιστορικού χρόνου. Σε αυτή την πολυεπίπεδη «διακοπή» της κανονικότητας εξάλλου οφείλεται και η πολλαπλότητα του εαμικού κινήματος η οποία, μολονότι αποτελεί πια κοινό τόπο, απέχει πολύ από το να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη στην καθ’ ημάς συζήτηση για την περίοδο, που συχνά επιμένει ακόμα να επιστρέφει στη λαθολογία της ηγεσίας ή στη μυθολογία του αντάρτικου. Προς αποφυγή λοιπόν των γνωστών κακοτοπιών και της εύκολης «ιδεολογικοποίησης», το κείμενο που ακολουθεί θα περιοριστεί στην παρουσίαση ενός συντόμου και κατ’ ανάγκη σχηματικού σχεδιάσματος της διαδικασίας ανάδυσης των μορφών λαϊκής εξουσίας στην Κατοχή.

Η στρατιωτική ήττα του Απριλίου 1941 δεν διέκοψε την κρατική συνέχεια και την οικονομική ζωή μόνο σε συμβολικό επίπεδο. Σε κάποιες από τις ζώνες της τριπλής Κατοχής εφαρμόστηκαν αμέσως πολιτικές αντικατάστασης των ελληνικών αρχών και εδαφικής προσάρτησης, ενώ ταυτοχρόνως ύστερα από έξι μήνες πολεμικών συγκρούσεων τα συγκοινωνιακά μέσα και δίκτυα της χώρας καταστράφηκαν σχεδόν ολοσχερώς. Όλα τούτα, σε συνδυασμό με τον από θάλασσας αποκλεισμό της χώρας από τον συμμαχικό στόλο, δεν άργησαν να οδηγήσουν στο λιμό. Οι 300.000 νεκροί του χειμώνα του 1941-1942 διέλυσαν τις ήδη εύθραυστες πολιτικές ταυτότητες και σχέσεις εκπροσώπησης του Μεσοπολέμου. Η πείνα στην αρχή χτύπησε κυρίως την Αθήνα και τα νησιά του Αιγαίου, με πρώτα θύματα φτωχούς εργαζόμενους και απόκληρους. Τούτο είχε αποτέλεσμα το κίνημα αντίστασης να μαζικοποιηθεί καταρχάς στις πόλεις, και δη στην πρωτεύουσα, κάτι που αποτέλεσε και τη σημαντικότερη ιδιαιτερότητα της ελληνικής εμπειρίας κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ωστόσο το φάσμα του μαζικού βιολογικού αφανισμού δεν απομακρύνθηκε. Επισιτιστικές κρίσεις ενέσκηψαν τα επόμενα χρόνια και σ’ άλλες περιοχές της χώρας, ανάλογα με τη συγκυρία, κινητοποιώντας αμέτρητα εναλλακτικά δίκτυα ανταλλαγής και διανομής και δημιουργώντας νέους ή ενεργοποιώντας παλαιούς πολιτισμικούς κώδικες και μηχανισμούς πολιτικής νομιμοποίησης.

Η ανάπτυξη των μορφών αντίστασης στην πείνα και στην τρομοκρατία του κατακτητή και των αρχών κατοχής δεν ήταν τυφλές «εξεγέρσεις της κοιλιάς», που υπαγόρευσαν διαφορετικές ατομικές στρατηγικές «ορθολογικής επιλογής» συμμάχων κι αντιπάλων στις νέες συνθήκες. Σε πείσμα μιας τέτοιας, ολοένα και πιο διαδεδομένης φιλελεύθερης ανάγνωσης της κατοχικής εμπειρίας, που ανάγει τις συλλογικές συμπεριφορές σε πρωτόγονα ερεθίσματα, η ανάπτυξη των μορφών λαϊκής αλληλεγγύης, διεκδίκησης και αυτοδιοίκησης αποτέλεσε ένα εξαιρετικά περίπλοκο σύμπλεγμα πρακτικών δράσης του λαού με από κοινού πειθαρχία και ξεκάθαρους στόχους, το οποίο απηχούσε έναν κώδικα «ηθικής οικονομίας» των φτωχών πληθυσμών της πόλης και της υπαίθρου, για να χρησιμοποιήσουμε τον όρο του Ε. P. Thompson.[1] Ασφαλώς, η έλλειψη τροφίμων, ο υπερπληθωρισμός κι η εξάπλωση της μαύρης αγοράς πυροδότησαν π.χ. επιδρομές σε μπακάλικα, εργοστάσια τροφίμων ή λεηλασίες κρατικών αποθηκών: Αυτές ωστόσο ήταν μορφές άμεσης συλλογικής δράσης που στηρίχτηκαν σε εδραιωμένες αντιλήψεις στο εσωτερικό κάθε επιμέρους κοινότητας ως προς το ποιες οικονομικές δραστηριότητες ήταν θεμιτές και ποιες όχι σε περίοδο επισιτιστικής κρίσης.

(περισσότερα…)