Archive for the ‘Αρχιτεκτονική’ category

Βιομηχανικό τοπίο του Αλιβερίου

18 Μαΐου, 2013

Πηγή: www.greekarchitects.gr  

« Την 10 Αυγούστου 1933 η αστυνομία χτύπησε άοπλους εργάτες των λιγνιτωρυχείων Αλιβερίου που διαμαρτυρήθηκαν με τις γυναίκες και τα παιδιά πλάι τους επειδή είχαν μείνει απλήρωτοι πέντε μήνες και πλέον ήταν αδύνατον να δουλέψουν νηστικοί μέσα στις στοές. Τραυματίστηκαν  γύρω στους είκοσι και ένας νεκρός». Εφημερίδα  Η  ΠΑΛΗ ΤΩΝ ΤΑΞΕΩΝ  της 12-8-1993.

Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνονται από την δημοσίευση μιας συνέντευξης του Αντρέα Εμπειρίκου στον  επίλογο του βιβλίου ΦΩΤΟΦΡΑΚΤΗΣ, ΟΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ Α.ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΥ, εκδόσεις ΑΓΡΑ,2001, στην οποία αναφέρει «…λίγο πρίν (από το 1934) είχαν λάβει χώρα απεργίες και βρέθηκα σε δύσκολη θέση. Γιατί αφ’ ενός δεν ήθελα  να  φανώ ασυνεπής στις ιδέες μου, αφ’ ετέρου δεν ήθελα να δυσαρεστήσω τον πατέρα μου, προς τον οποίο έτρεφα μεγάλη ευγνωμοσύνη…»

 Το εργοστάσιο της  ΔΕΗ στο μέσον του κόλπου με τη νέα μονάδα παραγωγής με φυσικό αέριο στο σημείο που φαίνεται η διαρροή ατμού. Στο βάθος η πόλη του Αλιβερίου 

Της Αναστασίας Πεπέ 

Γράφω πάνω στα χαλίκια της παραλίας πλάι στο εργοστάσιο της ΔΕΗ.

21 Μαίου 2012, του Αγίου Κων/νου εν πλω για Ερέτρια

Απέναντί μου ο νοτιάς συγκέντρωσε μια σειρά συννεφάκια ομίχλης κάτω από τις κορφές της Εύβοιας. Μόνη στο κατάστρωμα του πλοίου «Πρωτοπόρος ΙΙ» ταξιδεύω. Η στεριά γίνεται ένα με τη θάλασσα του νοτιά και νομίζεις ότι καπνίζει. Πίσω από  τον Ευβοϊκό Όλυμπο  πέρα μακριά διαγράφονται τα ψηλά άπαρτα βουνά της Δίρφης, τα χωριά της Κύμης με το Αιγαίο πέλαγος πίσω τους. Η θάλασσα του Ευβοικού γκρι.

Διαπλέοντας τον Ευβοικό μπροστά μου αρχίζουν να φαίνονται το λιμάνι και το Νησί των Ονείρων. Διάσπαρτα τα σπίτια της Ερέτριας. Τα εξοχικά παράνομα στους σκαμμένους λόφους. Ο αρχαιολογικός χώρος στο πλάι του Ολύμπου της Ερέτριας. Η Δίρφη με τις  ελαφριές καμπύλες της στο βάθος και  η Πλατιά-Κορφή σβήνοντας στη θάλασσα. Υπάρχει μια εσωτερική ένταση κατά μήκος της κορυφογραμμής της Πλατιά-Κορφής. Όπως κι ο Υμηττός είναι κι αυτή βουνό της   θάλασσας. Το εσωτερικό σημείο της έντασής της, το σημείο αλλαγής της κλίσης της, φαίνεται προς την πλευρά της Αμαρύνθου. Κάπου εκεί  είναι χτισμένο το παλιό γυναικείο μοναστήρι του Αι Νικόλα.(1)  Φυσάει. Κάπου-κάπου έρχονται οι σταγόνες του νοτιά.

Πεθαίνουν δέντρα
στο Νησί των Ονείρων
στην Ερέτρια.

 

22 Μαίου 2012 στη παραλία πλάι στο εργοστάσιο της ΔΕΗ

Γράφω πάνω στα χαλίκια της παραλίας πλάι στο εργοστάσιο της ΔΕΗ, δίπλα στο σκάφος που καλαφατίζει ο ξάδερφός μου, Γιώργος. Αραγμένο με κόντρες  στη παραλία το ξύλινο χειροποίητο σκάφος του στέκει ελεύθερο στον αέρα πλάι στους τεράστιους αγωγούς, αφημένους πάνω στα χαλίκια πριν συνδεθούν με τη τελευταία 5η μονάδα παραγωγής ενέργειας με φυσικό αέριο.

Είναι καθημερινή και απόλυτη ησυχία βασιλεύει στο τοπίο. Το παλιό εργοστάσιο με τις διπλές καμινάδες του πάνω στη θάλασσα και τις άλλες δύο πιο παλιές πλάι στους  βασικούς σκουριασμένους  όγκους του είναι σιωπηλό. Δύο νέοι, τεράστιοι αγωγοί στα χαλίκια καθώς γράφω. Άλλοι κατακόρυφοι αγωγοί έτοιμοι, συνδεδεμένοι με σκαλωσιές στο βάθος της οριοθετημένης με συρματόπλεγμα περιοχής της εταιρείας μεταλλικών κατασκευών ΜΕΤΚΑ, μπροστά μου. Ανάμεσά τους  ξεχωρίζω τα χαμηλά, ευθύγραμμα, μπετονένια, προκατασκευασμένα κτίρια του Υπουργείου Πολιτισμού! Μια κυρία ανοίγει την πόρτα και κατεβαίνει. Με βλέπει. Εφορία προκλασικών και κλασσικών αρχαιοτήτων ΙΑ΄ ΕΠΚΑ.

(περισσότερα…)

»Εσύ; τι ακτίνα στροφής έχεις;»

23 Απριλίου, 2013

tsabikos_2009_11_1ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΜΑΤΙΕΣ

«Δεν αρκεί λοιπόν μια ράμπα για να κάνεις ένα χώρο προσβάσιμο, πρέπει να έχεις στο μυαλό σου πώς θα προσφέρεις μια ποιοτική χωρική εμπειρία, ένα περιβάλλον που θα μπορεί να χρησιμοποιεί και να χαίρεται, που θα εκπληρώνει τα όνειρα και τις προσδοκίες του, ένας άνθρωπος και όχι ένα απρόσωπο αντικείμενο με μια συγκεκριμένη ακτίνα στροφής.» 

Του Τσαμπίκου Πετρά*

«Πριν από αρκετούς αιώνες ο ανθρώπινος πολιτισμός έστελνε τα ανάπηρα παιδιά στον Καιάδα. Πριν από μόλις 100 χρόνια τα έκρυβε μέσα στα σπίτια, για να αποφύγει το στιγματισμό από τον κοινωνικό περίγυρο.Η ανάπτυξη της ιατρικής και της τεχνολογίας τον τελευταίο αιώνα μας επιτρέπει να επιβιώνουμε με τον ένα ή τον άλλο τρόπο από πολέμους, ατυχήματα και ασθένειες. Και αν κάποτε ο ανθρώπινος πολιτισμός αναφερόταν στα άτομα με κάποια αναπηρία, σε «αυτούς», ως μεμονωμένα περιστατικά που δεν ανεχόταν και απέρριπτε ή στιγμάτιζε, σήμερα πρέπει να σκεφτούμε περισσότερο από ποτέ ότι «αυτοί» μπορεί να είναι οι συγγενείς μας, οι φίλοι μας, οι γονείς μας. «Αυτοί» ενδέχεται στο μέλλον να είμαστε ακόμα και «εμείς». Σήμερα λοιπόν, οφείλουμε να δημιουργήσουμε μια «κοινωνία για όλους [1] ».

Η διερεύνηση του ανθρώπινου μέτρου αποτελεί σημαντικό σημείο αναφοράς για την αρχιτεκτονική που ξεκινάει από τον άνθρωπο και κτίζει για αυτόν και συνδέεται αναπόφευκτα με το ανθρώπινο σώμα.

Στους νεώτερους χρόνους, κατά την περίοδο της αναγέννησης και της εγκαθίδρυσης της ορθολογιστικής σκέψης, ο Βιτρούβιος συσχετίζει τις αναλογίες των αρχαίων ελληνικών ναών με τις αναλογίες του ανθρώπινου σώματος .[2]

Η επιστημονική μελέτη του ανθρώπινου σώματος ως αντι-κείμενο δηλώνεται λίγο αργότερα μέσα από ένα νοητικό σχήμα μαθηματικών σχέσεων από το Leonardo Da Vinci. Ο Άνδρας του Βιτρουβίου τον οποίο μελέτησε και σχεδίασε ο Leonardo Da Vinci στον πίνακα «Canon of Proportions” [3] (μτφ. Κανόνας αναλογιών), ορίζει εκείνο το επιστημονικό εργαλείο που δύναται να ελέγξει και να καθορίσει το «ιδανικό» ανθρώπινο σώμα και ενδεχομένως τον ιδανικό άνθρωπο.

Η μεθοδική προσέγγιση των μετρικών στοιχείων και των υλικών διαστάσεων του ιδανικού σώματος αποτέλεσε επιπρόσθετα και ένα από τα βασικά εργαλεία που χρησιμοποίησαν οι αρχιτέκτονες για να αποδώσουν στα κτίρια τους το ανθρώπινο μέτρο.

(περισσότερα…)

Το σπίτι μας

23 Απριλίου, 2013

papaioannou_metanastes_2013_04_tramp

Πηγή:www.greekarchitects.gr/

Κοιτάζαμε έξω και όχι μέσα μας. Γιατί βλέπεις, δεν κατορθώσαμε να βασιστούμε ποτέ στις δικές μας δυνάμεις, να κτίσουμε το δικό μας «σπίτι».

Του Τάση Παπαϊωάννου

Παντού σήμερα απλώνεται η σκοτεινιά. Καθημερινά μας βομβαρδίζουν με απαισιοδοξία, παντού εγκαθιδρύουν το φόβο, τον πανικό, ψαλιδίζουν κάθε ίχνος ελπίδας για το αύριο. Προσπαθούν να μας πείσουν πως υπάρχει μόνον ένας δρόμος για την περιβόητη οικονομική ανάκαμψη, λες και η κρίση έχει μόνον οικονομική διάσταση ή είναι μόνο δικό μας αποκλειστικά πρόβλημα. Μας σπρώχνουν συστηματικά να κλειστούμε ακόμη περισσότερο στον εαυτό μας, στο Εγώ μας. Καθένας στο προσωπικό του κλουβί, απομονωμένος, αβοήθητος, εξαθλιωμένος, υποταγμένος.

Γιατί η γενιά μας, του Πολυτεχνείου και της Μεταπολίτευσης, είδε μετά από χρόνια τα όνειρά της να τσαλακώνονται, να θρυμματίζονται και να γίνονται σκόνη. Κι ας είχαμε πιστέψει σ’ ένα όραμα υψηλό και ωραίο, πως θ’ αλλάζαμε τάχατες τον κόσμο. Κοιτούσαμε μαγεμένοι την ουτοπία και ξεχαστήκαμε. Και υπήρξαν αρκετοί ανάμεσά μας που προδώσανε τα όνειρα και εκποιήσανε ότι πολυτιμότερο είχαμε. Το δίκιο μας.

Κοιτάζαμε έξω και όχι μέσα μας. Γιατί βλέπεις, δεν κατορθώσαμε να βασιστούμε ποτέ στις δικές μας δυνάμεις, να κτίσουμε το δικό μας «σπίτι». Αλληθωρίζαμε άλλοι προς τη Δύση και άλλοι προς την Ανατολή. Αναπαυτήκαμε στον εύκολο και ανέξοδο πλουτισμό, το πλαστικό χρήμα, στις αυταπάτες μας, μεθυσμένοι μέσα στη φαντασμαγορική και αστραφτερή φούσκα που άλλοι ετοίμασαν για μας. Ήσυχοι και ανυποψίαστοι από την πρόσκαιρη και κάλπικη ευδαιμονία μας. Γρήγορα αλλοτριωθήκαμε, συμβιβαστήκαμε, γεράσαμε, σβήσαμε.

(περισσότερα…)

Kazerne Dossin.Μουσείο και Κέντρο Τεκμηρίωσης για το Ολοκαύτωμα και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα

5 Απριλίου, 2013

 awg_architecter_2013_03_01

Την 1η Δεκεμβρίου 2012 εγκαινιάστηκε το νέο Μνημείο, Μουσείο και Κέντρο Τεκμηρίωσης για το Ολοκαύτωμα και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, στη θέση Dossin Barracks, στην πόλη Mechelen του Βελγίου.

awg_architecter_2013_03_02

Απόσπασμα άρθρου του αρχιτέκτονα Bob Van Reeth από το http://www.greekarchitects.gr/

Το μνημείο του Ολοκαυτώματος αποτίει φόρο τιμής στους Εβραίους θύματα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, που μεταφέρθηκαν από τους στρατώνες Dossin, 25, 267 σε στρατόπεδα συγκέντρωσης στη Γερμανία και την Πολωνία.

Στη δεκαετία του 1970 το κτίριο των στρατώνων κατατμήθηκε σε διαμερίσματα-κατοικίες. Σήμερα, στην ίδια περιοχή άνοιξε τις πύλες του το Μνημείο, Μουσείο και Κέντρο Τεκμηρίωσης για το Ολοκαύτωμα και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Ως επικεφαλής του αρχιτεκτονικού γραφείου AWG, ήμουν υπεύθυνος για τον σχεδιασμό του νέου μουσείου καθώς επίσης και για τον ανασχεδιασμό της ευρύτερης περιοχής.(…)

kazerne-dossin-is-afschuwelijkste-en-mooiste-plek-voor-somers-id3724780-1000x800-n

Για όσους από εσάς δεν γνωρίζετε την ιστορία του, στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ανάμεσα στο 1942 και 1945, περισσότεροι από 25.000 άνθρωποι μεταφέρθηκαν από το Dossin στο Auschwitz και στο Birkenau. Μόλις χίλιοι από αυτούς επέστρεψαν. Ήταν, στο μεγαλύτερο μέρος τους, Εβραίοι, ωστόσο αθίγγανοι και ομοφυλόφιλοι μοιράστηκαν την ίδια τύχη – γεγονός που συχνά παραλείπεται. Ο αριθμός αυτός είναι τεράστιος. Έφτασαν πεζοί ή σε φορτηγά αυτοκίνητα και αποχώρησαν σε τρένα τα ίχνη των οποίων βρίσκονται ακριβώς έξω από τους στρατώνες.

(περισσότερα…)

Αρχιτεκτονική δημιουργία με κοινωνική στόχευση και επίκεντρο τον συνάνθρωπο.

12 Μαρτίου, 2013

mitzalis_2013_03_01

Η πρόκληση ενός διαφορετικού τρόπου αρχιτεκτονικής δημιουργίας

Το Νέο Κέντρο Θεραπείας Χολέρας στην Αιτή της ομάδας MASS αποδεικνύει ότι μπορεί να υπάρξει αρχιτεκτονική δημιουργία με κοινωνική στόχευση και επίκεντρο τον συνάνθρωπο.

Ο σχεδιασμός ενσωματώνει μια σειρά στρατηγικών ελέγχου σε συνδυασμό με βιώσιμες τεχνολογίες κατασκευής. Οι εγκαταστάσεις θα είναι πλήρως αεριζόμενες και φωτιζόμενες με φυσικό τρόπο (…) και ένα σύστημα αποκάθαρσης ακατάλληλου νερού θα απολυμαίνει περισσότερα από 250.000 γαλόνια νερού ετησίως σπάζοντας τον κύκλο της χολέρας και αποτρέποντας την μόλυνση από τα λοιμώδη αποχετευτικά δίκτυα(…)

Το καινοτόμο αυτό σύστημα αποκάθαρσης ακατάλληλου νερού θα απολυμαίνει περισσότερα από 250.000 γαλόνια νερού ετησίως σπάζοντας τον κύκλο της χολέρας και αποτρέποντας την μόλυνση από τα λοιμώδη αποχετευτικά δίκτυα.

http://www.greekarchitects.gr/

 του Νικόλα Μιτζάλη

Η κοινωνική υπευθυνότητα της αρχιτεκτονικής φαίνεται να αγγίζει εν τέλει κάποια τεχνικά γραφεία που τον τελευταίο καιρό επικεντρώνουν τις δημιουργίες τους στην ανακούφιση πληθυσμών που κυριολεκτικά στερούνται τα πάντα. Η εταιρία Fantini είναι μια από αυτές που δραστηριοποιείται στην Αφρική (Burundi) με την κατασκευή υδραγωγείων και τη διασύνδεση ολόκληρων χωριών με καθαρό νερό, ενώ η MASS Design Group, με την οποία θα ασχοληθώ στο παρόν άρθρο, έχει υλοποιήσει ιδιαίτερα σημαντικά έργα στην Rwanda.

Το Νέο Κέντρο Θεραπείας Χολέρας στο Port-au-Prince της Αιτής, που εγκαινιάζεται εντός του τρέχοντος μήνα, έρχεται να προστεθεί στο υφιστάμενο Κέντρο Θεραπείας Χολέρας το οποίο στερείται θεμελιωδών εργαλείων και υπολείπεται βασικών συνθηκών αξιοπρεπούς περίθαλψης για τους προσβληθέντες. Οι τελευταίοι, μετά τους σεισμούς του Ιανουαρίου του 2010 και την επιδημία χολέρας που ακολούθησε -κυρίως διαμέσου μολυσμένης τροφής και νερού- έχουν ξεπεράσει τα 530.000 άτομα (εκ των οποίων τα 7.000 περίπου πέθαναν) σύμφωνα με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας. Αριθμοί που σοκάρουν καθώς με την κατάλληλη θεραπεία το ποσοστό εκείνων που καταλήγουν είναι μικρότερο του 1%, και καθιστούν την επιδημία αυτή την μεγαλύτερη παγκοσμίως, τουλάχιστον στην νεώτερη ιστορία.

(περισσότερα…)

Η Αριστερή Ιδεολογία στην Πολεοδομία στην Ελλάδα, από το 1960 ως το 1990.(Μέρος Β)

1 Φεβρουαρίου, 2013

Σας παρουσιάζουμε ένα απόσπασμα από το δεύτερο μέρος  του άρθρου »Η Αριστερή Ιδεολογία στην Πολεοδομία στην Ελλάδα, από το 1960 ως το 1990» του Γεωργίου Μ.Σαρηγιάννη.

Ολόκληρο το Μέρος Β :»Η αριστερή ιδεολογία στην Πολεοδομία στην «Άνοιξη του ’60» θα το βρείτε στο www.greekarchitects.gr/gr/home .

ΜΕΡΟΣ Β*.

Η αριστερή ιδεολογία στην Πολεοδομία στην «Άνοιξη του ’60»

(το απόσπασμα που επιλέξαμε)

.Μερικά παραδείγματα ιδεολογικά φορτισμένων πολεοδομικών σχεδίων και πραγματοποιήσεων

Άσπρα Σπίτια
Καμάρι Σαντορίνης
Οικισμοί ΟΕΚ

.Eνα παράδειγμα της ιδεολογικής διαπάλης στην Πολεοδομία, τα προσφυγικά, η Δραπετσώνα.

.Το Πνευματικό Κέντρο Αθηνών

.Συμπεράσματα για την αριστερή Ιδεολογία στην πολεοδομία στην «Άνοιξη του ’60»

Μερικά παραδείγματα ιδεολογικά φορτισμένων πολεοδομικών σχεδίων και πραγματοποιήσεων

Θα πρέπει να δούμε μερικά παραδείγματα της εποχής που μελετάμε, τα οποία είναι ιδεολογικά κρίσιμα και ιδιαίτερα φορτισμένα, και προκάλεσαν ή προκαλούν συζητήσεις στον ιδεολογικό τομέα. Αυτά είναι οι πολεοδομικές πραγματοποιήσεις, τα Άσπρα Σπίτια  του Δοξιάδη, ο οικισμός Καμάρι στη Σαντορίνη του Δεκαβάλλα και των συνεργατών του, οι οικισμοί του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας, και ιδιαίτερα η περίπτωση της Δραπετσώνας, και τα σχέδια για το Πνευματικό Κέντρο του Ι. Δεσποτόπουλου.

 Άσπρα Σπίτια

Οικισμός «Άσπρα Σπίτια» στην Αντίκυρα, 1961-65, Γραφείο Δοξιάδη. Το πολεοδομικό σχέδιο οργανώνει τον οικισμό σε γειτονιές, σύμφωνα με τη δοξιαδική θεωρία περί κοινοτήτων, διαχωρίζει τις κινήσεις πεζών-οχημάτων και είναι χαμηλής δόμησης. Έχει ως στόχο τη δημιουργία αστικού περιβάλλοντος σε ανθρώπινη κλίμακα (ο ίδιος ο Δοξιάδης είχε χαρακτηρίσει τον οικισμό ως εδραζόμενο στην αρχαία ελληνική πόλη). Όμως, τα κτήρια είναι διαχωρισμένα σε «ανωτέρου εισοδήματος», «μεσαίων εισοδημάτων» κλπ. και ο μετέπειτα ασφυκτικός «κανονισμός λειτουργίας» του οικισμού ελεγχόταν αυστηρά από την Εταιρεία, με αποτέλεσμα να μετατραπεί σε έναν ταξικό οικισμό (εργάτες, τεχνικοί, στελέχη κλπ.), όπως εκείνοι που είχε περιγράψει ο Ένγκελς πριν από έναν αιώνα.Μεταγενέστερες περιγραφές μιλάνε ακόμη και για διαφοροποίηση κατασκευής στις παραπάνω κατηγορίες, τα δε οικονομικά στοιχεία (συντήρηση, επισκευές κλπ.) βαρύνουν τους κατοίκους (ενοικιαστές πάντα) και όχι την Εταιρεία κλπ

(περισσότερα…)

Η Αριστερή Ιδεολογία στην Πολεοδομία στην Ελλάδα, από το 1960 ως το 1990. (Μέρος Α)

1 Φεβρουαρίου, 2013

SarigiannisA.2012.09.37 

Πηγή: Αρχιτεκτονικές  ματιές

Εισαγωγή-Η προϊστορία του Μεσοπολέμου και η ενδιάμεση φάση, Κατοχή και Εμφύλιος.

Του Γεωργίου Μ.Σαρηγιάννη

SarigiannisA_2012_09_36ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Μέρος Α
.Αντί για πρόλογο
.Η προϊστορία του Μεσοπολέμου
.Η ενδιάμεση φάση, Κατοχή και Εμφύλιος

Μέρος Β
.Η αριστερή ιδεολογία στην Πολεοδομία στην «Ανοιξη του ‘60»

Μέρος Γ
.Η αριστερή ιδεολογία στην Πολεοδομία στην Δικτατορία

Μέρος Δ
.Η αριστερή ιδεολογία στην Πολεοδομία στην Μεταπολίτευση

Συμπεράσματα

Αντί για πρόλογο

Το θέμα της αριστερής ιδεολογίας, είναι πάντα επίκαιρο, αλλά και στις τελευταίες δεκαετίες πολύ σύμπλοκο, απαραίτητο αλλά και δύσκολο να διευκρινιστεί, γι’ αυτό όμως και ελκυστικό. Στα άρθρα αυτά, γίνεται προσπάθεια να διερευνηθεί ποιά ιδεολογία υπήρχε και αναπτύχθηκε στην περιοχή της Πολεοδομίας, κυρίως μετά τον Εμφύλιο μέχρι και την Μεταπολίτευση. Υπάρχουν πολλές έρευνες για την Αριστερή Ιδεολογία που αναπτύχθηκε αλλά συνήθως οι αναλύσεις αφορούν κυρίως τον πολιτικό – θεωρητικό τομέα, και σε αρκετές περιπτώσεις την λογοτεχνία ή ακόμη και τις εικαστικές τέχνες, σε ένα γενικό όμως πάντα πλαίσιο, και οι περισσότερες ως «παράπλευρες» όψεις της γενικής Ιδεολογίας.

Στην Πολεοδομία, δεν υπήρξαν έρευνες  για την επικρατούσα αριστερή ιδεολογία, γενικά οι αριστεροί πολεοδόμοι ως προς τις αντιλήψεις μέχρι την δεκαετία του ’60 κινούνται ανάμεσα Ενγκελς και Le Corbusier, οι αριστεροί πολεοδόμοι που έδρασαν στην Ελλάδα τροφοδοτούνταν αφ’ ενός από την «Κατάσταση της Εργατικής Τάξης στην Αγγλία» και το «Ζήτημα της Κατοικίας» απαιτώντας γενικώς βελτίωση της ζωής των εργαζομένων στην πόλη, και αφ’ ετέρου από  τον χείμαρρο των αριστερής φρασεολογίας αλλά φασιστικής νοοτροπίας κειμένων του Le Corbusier,  πολύ περισσότερο πρώτον διότι έλληνες πολεοδόμοι, σημαντικά στελέχη της Αριστεράς, εργάστηκαν στο Γραφείο του και ενστερνίστηκαν τις θέσεις του, και δεύτερον διότι και οι σοβιετικοί πολεοδόμοι είχαν γενικά επίσης αποδεχτεί τις απόψεις του, όπως και οι δυτικοευρωπαίοι συνάδελφοί τους μετά τον Πόλεμο. Θέσεις όπως του Δεσποτόπουλου, καθαρά μαρξιστικές, δεν είχαν μελετηθεί, δεν είχαν αναλυθεί ή και ήταν και άγνωστες, παρ’ όλη την σχεδόν συνεχή παρουσία του στον ελληνικό χώρο, όπως επίσης δεν είχαν μελετηθεί οι θέσεις και τα επιτεύγματα των αρχιτεκτόνων και πολεοδόμων των Μεγάλων Συγκροτημάτων της Βιέννης και της Σχολής του Αμστερνταμ, οι οποίες κατά την γνώμη μου, αποτελούσαν πραγματικά μαρξιστικές απόψεις τόσο στην θεωρία όσο και στην εφαρμογή.

(περισσότερα…)

Τα κουτιά

28 Δεκεμβρίου, 2012

Tου Τάση Παπαϊωάννου*

Στο δώμα της απέναντι πολυκατοικίας, δίπλα σε κεραίες και ηλιακούς θερμοσίφωνες, απλωμένα τα ρούχα μιας μπουγάδας. Πολύχρωμα σημαιάκια κυματίζουν το ένα δίπλα στο άλλο. Μια γυναίκα σκουπίζει τη βεράντα του ρετιρέ, σκύβει, σηκώνεται, πάει παραπέρα, ξανασκύβει, χάνεται πίσω από το στηθαίο.

Λίγο πιο κάτω, στον 5ο όροφο, ένας άνδρας επιδιορθώνει μια καρέκλα στο στενό μπαλκόνι. Πάνω του μια σκισμένη τέντα ανεμίζει στον αέρα, σαν πολύπαθο λάβαρο. Ακριβώς από κάτω, στον 4ο, ένας άλλος ποτίζει τις λιγοστές γλάστρες. Δίπλα του ένα μεταλλικό γκρίζο ντουλάπι, ράφια, ένα σκαμνί, κάτι σωλήνες. Ο,τι δεν χωράει στο σπίτι βγαίνει στο μικρό μπαλκόνι.

Κάνουν τις δουλειές τους ο ένας πάνω από τον άλλο, χωρίς όμως ο ένας να βλέπει τον άλλο, χωρίς να μπορούν να ανταλλάξουν μια κουβέντα. Ζουν τόσο κοντά, αλλά και τόσο μακριά. Χωρισμένοι από πλάκες σε ανεξάρτητες οριζόντιες φέτες που η μια δεν έχει καμία επαφή με τις άλλες. Στοιβαγμένοι σε διαμερίσματα κουτιά. Μικρά κουτάκια, μέσα σε μεγαλύτερα, κι αυτά μέσα σ” άλλα και σ” άλλα. Το κουτί του 5ου, το κουτί του 3ου, το κουτί…

Σαν να βρίσκονται τοποθετημένα στα ράφια ενός φανταστικού σουπερμάρκετ, τακτοποιημένα ανά κατηγορίες, έτοιμα προς κατανάλωση. Ολη η πόλη ένα συνονθύλευμα κουτιών. Ζούμε κρεμασμένοι σε πλάκες που η μια επικάθεται πάνω στην άλλη και κάθε τόσο αναρριχώμαστε όλο και ψηλότερα. Μέσα εκεί, σε κάποιον όροφο, «ξετυλίγεται» η ζωή μας. Εγκλωβισμένοι για πάντα μέσα στην αποπνικτική ατμόσφαιρα των μικρών δωματίων, των σκοτεινών διαδρόμων, των στριφογυριστών κλιμακοστασίων.

Λεπτές επιδερμίδες οι εξωτερικοί τοίχοι, απομονώνουν το μέσα με το έξω χωρίς να μεσολαβεί κάποιος μεταβατικός ενδιάμεσος χώρος. Η επαφή με το ύπαιθρο γίνεται μέσα από τυποποιημένα επαναλαμβανόμενα ανοίγματα, ίδιου ύψους, ίδιου πλάτους, μικρές πανομοιότυπες τρύπες. Μοναδική οπτική επαφή το μπαλκόνι της απέναντι πολυκατοικίας, τα ρολά των παραθύρων, τα ξεθωριασμένα χρώματα των τοίχων, οι πλαστικές καρέκλες που χωράνε στριμωχτά η μια δίπλα στην άλλη. Γνωρίζουμε πιο πολύ τον απέναντι από τους ενοίκους της δικής μας πολυκατοικίας. Μ” αυτόν τουλάχιστον μπορούμε να ανταλλάξουμε ένα νεύμα, μια καλημέρα.

(περισσότερα…)

Χάραμα στο Νέο Δελχί

26 Απριλίου, 2012

«Το χτίσιμο» – Τάσης Παπαϊωάννου

11 Απριλίου, 2012

Από τους καραβομαραγκούς στους μάστορες των γεφυριών

»Πρέπει, λοιπόν, να αποδεσμευτούμε από το άγχος της άγονης πρωτοπορίας. Η ομορφιά τις περισσότερες φορές βρίσκεται δίπλα μας, αρκεί να μπορέσουμε να τη διακρίνουμε. Να δώσουμε υπόσταση στο αναγκαίο και στο κύριο! Να στοχεύσουμε σε αυτό που αντέχει και διαρκεί στον χρόνο, μένοντας μακριά από άκαρπους και ανούσιους φορμαλισμούς, τη φαντασμαγορία της στιγμής, δηλαδή, που χάνεται με την ίδια ευκολία που κάνει και την εμφάνισή της.»

Πηγή: Οικοδόμος blog

 Του Τάση Παπαϊωάννου, καθηγητή Αρχιτεκτονικής ΕΜΠ 

 Πολλές φορές κάθομαι και χαζεύω τα παλιά ξύλινα καΐκια των ψαράδων, έτσι που βρίσκονται δεμένα το ένα δίπλα στο άλλο στα λιμάνια των νησιών μας. Διαφορετικά σκαριά, ανάλογα με τον σκοπό που εξυπηρετούν, το είδος της πλεύσης τους, την ιστιοφορία τους, τον τρόπο κατασκευής τους.

Είναι η απαράμιλλη τέχνη του καραβομαραγκού, φαίνεται, που βρίσκεται αποτυπωμένη πάνω στο ξύλινο σκαρί, το οποίο μαγνητίζει το βλέμμα σου και σε καλεί να το παρατηρήσεις προσεκτικά. Προσπαθώ να διακρίνω τα μυστικά της κατασκευής του, να αποκωδικοποιήσω όσο μπορώ τη δομή της αρμονικής γραμμής του, τις εξαιρετικές καμπύλες των αχναριών σύμφωνα με τα οποία ναυπηγήθηκε («χτίσιμο» το λένε στη γλώσσα τους οι ξυλοναυπηγοί και όχι τυχαία βέβαια).  (περισσότερα…)

Εργατικές κατοικίες Καρλ Μαρξ Χοφ. Σχεδιάζοντας με την ιστορία.

2 Απριλίου, 2012

Το Καρλ Μαρξ Χοφ είναι ένα από τα πρώτα προγράμματα λαϊκής στέγης στην Ευρώπη, φρούριο της αυστρομαρξιστικής αριστεράς στην «Κόκκινη Βιέννη» και, αργότερα, πεδίο μάχης μεταξύ σοσιαλιστών και νεοφασιστών, τη δεκαετία του 1930.

          

 

Η Βιέννη,  από το 1919 ως το 1933 βρίσκεται στα χέρια του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος .Προσπαθώντας να υλοποιήσει ένα πρωτοπόρο πρόγραμμα λαικής στέγης  επέλεξε  για την οικοδόμηση των νέων εργατικών κατοικιών, έναν τύπο κατοικίας, που συναντάται συχνά στην ιστορία της αυστριακής πρωτεύουσας και ονομάζεται Χοφ ( κτίριο γύρω από αίθριο ).

Το διασημότερο ­Χοφ ,­ είναι το Καρλ Μαρξ  Χοφ, τη μελέτη του οποίου εκπονεί και υλοποιεί ο Καρλ Εν από το 1927 ως το 1930. Περιφερειακό σε σχέση προς το ιστορικό κέντρο, οργανώνεται γύρω από τρεις μεγάλους αίθριους χώρους και το συνολικό μήκος της όψης του υπερβαίνει το χιλιόμετρο. Δύο είναι  χώροι οργανωμένου πρασίνου και κατοικίας, ενώ ο τρίτος είναι μεγάλη πλατεία, ανοικτή στη μία πλευρά της προς τον σιδηροδρομικό σταθμό. (περισσότερα…)

Τεχνίτες και αρχιτέκτονες. Χθες και αύριο.

2 Απριλίου, 2012

Βιέννη: Σπίτι κρεμασμένο στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης- MUMOK .Του αυστριακού καλλιτέχνη Erwin Wurm

Στο video μπορείτε να παρακολουθήσετε την εγκατάσταση του σπιτιού στην οροφή του μουσείου (2006 ):http://www.youtube.com/watch?v=b8k5mmgOsO4&feature=player_embedded

Τεχνίτες, οι πολύτιμοι συνεργάτες του αρχιτέκτονα

»Το αρχιτεκτονικό σχέδιο βρίσκει τη δικαίωσή του όταν το λευκό καθαρό χαρτί της φωτοτυπίας αρχίζει να «βρωμίζει» μέσα στο γιαπί. Όταν πάνω του εμφανίζονται οι πρώτες «δαχτυλιές» του μάστορα που το κρατάει στα χέρια του και το μελετάει με προσοχή .Το «διαβάζει» λέμε -και όχι τυχαία- στη γλώσσα της οικοδομής.»

του Τάση Παπαϊωάννου ,καθηγητή Αρχιτεκτονικής ΕΜΠ

Η αρχιτεκτονική για να υπάρξει, εκτός από τον εργοδότη και τον αρχιτέκτονα, χρειάζεται ικανούς και καλούς μαστόρους. Αυτοί είναι που μετατρέπουν το σχέδιο σε υλοποιημένο έργο. Χωρίς αυτούς δεν μπορεί να υπάρξει τίποτε! Η συνεργασία του αρχιτέκτονα με τους τεχνίτες που αναλαμβάνουν την κατασκευή του κτηρίου, δεν μπορεί παρά να είναι αρμονική και πρώτα απ’ όλα να βασίζεται στον αλληλοσεβασμό και στην εκτίμηση του ενός για τη δουλειά του άλλου. Γιατί πάντα ο ένας μαθαίνει από τον άλλο!

 Αυτή τη χρονιά, αρκετοί από τους καλούς μαστόρους με τους οποίους συνεργαζόμασταν σταματάνε την εργασία τους λόγω συνταξιοδότησης. Οι σοβατζήδες, ο ξυλουργός, ο ηλεκτρολόγος, οι σιδεράδες. «Κουραστήκαμε πια» μου λέγανε συχνά. «Καιρός να ξεκουραστούμε κι εμείς λίγο». Γιατί είναι πράγματι δύσκολη η δουλειά στο γιαπί. Και σκληρή!

 Μια συνεργασία πολλών χρόνων τερματίζεται και μαζί είναι σαν να κλείνει μια σημαντική περίοδος της δουλειάς μου. Φεύγουν και αισθάνομαι ήδη το μεγάλο και δυσαναπλήρωτο κενό της απουσίας τους. Παράλληλα, όμως, αισθάνομαι και ένα μεγάλο χρέος! Να τους ευχαριστήσω δημόσια για όσα μαζί δημιουργήσαμε όλα αυτά τα χρόνια, για όσα έμαθα κοντά τους, για τον κόπο και το μόχθο τους, για την αγάπη και το μεράκι που είχαν για την τέχνη τους, για την εμπιστοσύνη και τη φιλία τους. (περισσότερα…)