Archive for the ‘Νίκος Σαραντάκος’ category

Μετακατακλυσμιαία μεζεδάκια

23 Φεβρουαρίου, 2013

kataklismos_mesa

Πηγή: sarant 

Τα σημερινά μεζεδάκια γράφονται μερικές ώρες μετά την πρωτοφανή νεροποντή που έπνιξε το Λεκανοπέδιο, οπότε εύλογα θα τα πούμε μετακατακλυσμιαία. Τις φράσεις τις σχετικές με τη δυνατή βροχή τις είχαμε συζητήσει πριν από κανα μήνα περίπου, και ως απόρροια εκείνου του πρώτου άρθρου είχα ανεβάσει κι ένα δεύτερο, ειδικά για τις φονικές πλημμύρες του 1961. Κάποιος ειδικός είπε ότι η χτεσινή βροχή ήταν η χειρότερη από το 1961, αλλά αυτό δεν το ξέρω -πάντως, δεν θυμάμαι να έχω ξαναδεί τέτοια ένταση. Προχωράμε όμως στη συγκομιδή της εβδομάδας.

220213151412_2282

Το πρώτο μεζεδάκι δεν μπορώ να το τεκμηριώσω γραπτώς, αλλά το άκουσα με τ’ αυτιά μου και μου το επισήμαναν και άλλοι. Σε δελτίο ειδήσεων του Σκάι αυτής της εβδομάδας, μετά την επίθεση στις Σκουριές, ο Τάσος Τέλλογλου, που κλήθηκε να αναλύσει τι συμβαίνει, εξήγησε ότι “οι αντιδράσεις για τα ορυχεία χρυσού στη Χαλκιδική οφείλονται στην προσδοκία των κατοίκων ότι θα πέσει η αξία των ακινήτων τους. Προσδοκία όμως, σύμφωνα με τα ελληνικά που ξέρουμε, και σύμφωνα με τα λεξικά, είναι η αναμονή με ελπίδα για κάτι θετικό (ορισμός από το ΛΚΝ, παρόμοια στον Μπαμπινιώτη). Λέτε οι κάτοικοι να ελπίζουν πως θα πέσει η αξία της περιουσίας τους; Τίποτα δεν αποκλείεται βέβαια, αλλά η λογική λέει πως μάλλον θα φοβούνται ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Μακάρι όμως να ήταν αυτό το μοναδικό φάουλ στην δήθεν αντικειμενική ανάλυση του κ. Τέλλογλου.

Και από τον Τ. Τέλλογλου στον Αλ. Παπαχελά, που νομίζω ότι συνεργάζονται κιόλας σε τηλεοπτικά και άλλα εγχειρήματα. Μας έχει συνηθίσει σε αγγλισμούς ο κ. Παπαχελάς, αλλά εδώ δεν πρόκειται γι’ αυτό, αλλά για σκέτη ασάφεια -διαβάστε και κρίνετε, από άρθρο της περασμένης εβδομάδαςΤον δικό τους ιστορικό ρόλο έπαιζαν βέβαια και τα συνδικάτα, τα οποία ήλεγχαν τα κόμματα και λειτουργούσαν ως πολιορκητικοί κριοί κάθε φορά που έπρεπε να πάρουμε μια κρίσιμη απόφαση. Κορυφαίο παράδειγμα, η τραγωδία της μεταρρύθμισης του ασφαλιστικού επί Σημίτη, η οποία τορπιλίσθηκε εκ των έσω. Και ρωτάω εγώ: ποιος έλεγχε ποιον; Τα συνδικάτα ασκούσαν έλεγχο πάνω στα κόμματα ή τα κόμματα πάνω στα συνδικάτα; Από τη δομή της φράσης (σκυλάκι δάγκωσε παιδάκι) φαίνεται πως τα συνδικάτα ασκούσαν έλεγχο πάνω στα κόμματα, όμως από τη γνώση που έχουμε για τα πράγματα και κυρίως για τον αρθρογράφο εικάζουμε πως ήθελε να γράψει ότι τα συνδικάτα βρίσκονταν υπό τον έλεγχο των κομμάτων. Να προσέξουμε ότι η γλώσσα, που δεν ανέχεται την ασάφεια, έχει μηχανισμούς για να φανερώνει το σωστό νόημα. Η φράση του κ. Παπαχελά, σε κανονικά ελληνικά, είναι: Τον δικό τους ιστορικό ρόλο έπαιξαν τα συνδικάτα, που ελέγχονταν από τα κόμματα… ή, με τη σοφή επανάληψη του προκλιτικού: τα συνδικάτα, που τα έλεγχαν τα κόμματα και λειτουργούσαν… Φαίνεται όμως ότι τύποι όπως το ήλεγχαν στομώνουν τη ζωντανή αίσθηση της γλώσσας.

(περισσότερα…)

Να παντρεύονται οι ομοφυλόφιλοι; – Νίκος Σαραντάκος

14 Φεβρουαρίου, 2013

 Πηγή:sarant 

Σήμερα είναι του Αγίου Βαλεντίνου, γιορτή των ερωτευμένων, όπως τουλάχιστον μάθαμε, εμείς οι παλιότεροι, στα τέλη των εβδομήντα, αν θυμάμαι καλά. Κοιτάζοντας τα περιεχόμενα του ιστολογίου βλέπω ότι ως τώρα δεν έχω αφιερώσει άρθρο στη γιορτή αυτή και ούτε τώρα έχω την πρόθεση να το κάνω, παρά μόνο έμμεσα, αφού δεν θα αναφερθώ στους ερωτευμένους και στον έρωτα αλλά στον γάμο -που θα μπορούσε να θεωρηθεί είτε ως επισημοποίησή του είτε ως η ταφόπλακά του, σύμφωνα με το γνωστό ρητό που λέει πως ο γάμος σκοτώνει τον έρωτα. Μόνο που δεν θα ασχοληθώ με τον γάμο γενικώς αλλά ειδικώς με ένα είδος γάμου που δεν έχει ακόμα θεσπιστεί στην Ελλάδα, τον γάμο ανάμεσα σε άτομα του ίδιου φύλου.

Το θέμα είναι επίκαιρο, αφού αυτές τις μέρες συζητιέται στη Γαλλία και στη Μεγάλη Βρετανία η αναγνώριση του γάμου των ομοφύλων. Στη Γαλλία, ήταν προεκλογική υπόσχεση της σοσιαλιστικής κυβέρνησης, και τώρα υλοποιείται, αφού προχτές εγκρίθηκε το σχέδιο νόμου από τη Βουλή. Η κεντροδεξιά αντιπολίτευση ακολούθησε παρελκυστική πολιτική: κατέθεσε 4999 τροπολογίες με αποτέλεσμα η συζήτηση σε πρώτη ανάγνωση να διαρκέσει 109 ώρες, αλλά αυτό απλώς καθυστέρησε την τελική ψηφοφορία, χωρίς να επηρεάσει πολύ το αποτέλεσμα (329 ψήφοι υπέρ και 229 κατά). Προηγήθηκαν μεγάλες διαδηλώσεις, τόσο των αντίθετων με το νομοσχέδιο, όσο και των υποστηρικτών του: οι αντίθετοι κινητοποίησαν συνολικά περισσότερο κόσμο, αλλά η τελευταία διαδήλωση των υποστηρικτών ήταν μεγαλύτερη. Υπέρ του νόμου ήταν και οι δημοσκοπήσεις.

Στη Γαλλία είχε ήδη θεσπιστεί το 1999, από την αριστερή κυβέρνηση Ζοσπέν, ο θεσμός του συμφώνου συμβίωσης (PACS), το οποίο ήταν ανοιχτό και σε ομόφυλα και σε ετερόφυλα ζευγάρια, αλλά, ενώ σε όλα τα άλλα θέματα πλησίαζε τον γάμο, δεν έδινε δικαίωμα σε υιοθεσία (ή τεκνοθεσία, αν επιμένετε πολύ –το έχουμε ξανασυζητήσει). Το σύμφωνο αυτό δεν ήταν γάμος, βέβαια. Το 2004 ο Νοέλ Μαμέρ, δήμαρχος της πόλης Μπεγκλ κοντά στο Μπορντό (σήμερα είναι και βουλευτής των Πρασίνων), πάντρεψε ένα ζευγάρι ομοφυλόφιλων ανδρών, εκμεταλλευόμενος την ασαφή διατύπωση του Αστικού Κώδικα, αλλά ο γάμος στη συνέχεια ακυρώθηκε (Κάτι ανάλογο είχε γίνει, αν θυμάστε, στην Τήλο το 2008 από τον πρωτοπόρο δήμαρχο του νησιού, τον αξέχαστο Τάσο Αλιφέρη).

(περισσότερα…)

Ποιος θέλει να δει τον Πάπα; – Νίκος Σαραντάκος

12 Φεβρουαρίου, 2013

951F91F2DBCAF03321D5C0A7DFCD1A9C 

Πηγή: sarant 

Η είδηση της παραίτησης του Πάπα Βενέδικτου ΙΣΤ’, ο οποίος εκτίμησε ότι δεν έχει πια τις δυνάμεις να ασκεί τα καθήκοντά του, πλησιάζει άλλωστε τα 86, προκάλεσε μεγάλη έκπληξη, μια και είναι γεγονός σχεδόν πρωτοφανές. Κατά τη γνώμη μου, αυτή η θαρραλέα παραδοχή της ανθρώπινης αδυναμίας αξίζει έπαινο και σεβασμό, αλλά κάποιοι πιστοί Χριστιανοί που πιστευουν ότι ο Πάπας ανέβηκε στον θρόνο με τη θέληση του Θεού θα περίμεναν ίσως να τον εγκαταλείψει μόνο όταν τον πάρει ο Θεός κοντά του. (Το ίδιο άλλωστε πιστεύουν και κάποιοι φανατικοί μοναρχικοί, οι οποίοι δεν καλοβλέπουν τις παραιτήσεις εστεμμένων, όπως του Μεγάλου Δούκα Ιωάννη του Λουξεμβούργου ή της Βεατρίκης της Ολλανδίας). Εμείς όμως εδώ δεν θεολογούμε αλλά λεξιλογούμε κι έτσι θα αφιερώσω το σημερινό άρθρο σε μερικά γλωσσικά και ιστορικά που μπορεί κανείς να τα θεωρήσει σχετικά με την είδηση της παραίτησης.

Είπα πιο πάνω ότι η παραίτηση του Βενέδικτου είναι κάτι *σχεδόν* πρωτοφανές, επειδή έχει ξανασυμβεί, αλλά στο μακρινό παρελθόν. Ο προηγούμενος πάπας που παραιτήθηκε από το θρόνο ήταν ο Γρηγόριος ΙΒ’ το 1415, πριν από 598 χρόνια. Μάλιστα, ο Γρηγόριος δεν παραιτήθηκε με τη θέλησή του. Προκειμένου να γεφυρωθεί το σχίσμα του καθολικισμού, τόσο ο Γρηγόριος ΙΒ΄ της Ρώμης όσο και ο αντίπαπας Βενέδικτος ΙΓ΄της Αβινιόν παραιτήθηκαν ή εξαναγκάστηκαν σε παραίτηση. Ο προηγούμενος πάπας που εγκατέλειψε με δική του πρωτοβουλία τον θρόνο, χωρίς έξωθεν πιέσεις, ήταν ο Σελεστίνος Ε’, το 1294, πριν από 719 χρόνια. Ο Σελεστίνος είχε ανακηρυχθεί Πάπας περίπου παρά τη θέλησή του, και παραιτήθηκε ύστερα από 5 μόνο μήνες στο αξίωμα. Ο διάδοχός του, ο Βονιφάτιος, δεν τον άφησε σε ησυχία, αλλά τον έκλεισε σε ένα ανήλιαγο μπουντρούμι όπου πέθανε μερικούς μηνες αργότερα, ίσως δολοφονημένος. Αργότερα ο Σελεστίνος αγιοποιήθηκε, αλλά ο Δάντης, που θεώρησε φυγομαχία την παραίτηση, τον έστειλε στα περίχωρα της Κόλασης, αφού τον εμφανίζει (χωρίς να τον κατονομάζει) στο έργο του. Αλλά και μετά τον Σελεστίνο Ε’ κανείς άλλος πάπας δεν πήρε αυτό το όνομα, που μάλλον είναι ένδειξη αποδοκιμασίας. Φαντάζομαι όμως ο Βενέδικτος τα ήξερε αυτά πριν πάρει την απόφασή του -και άλλωστε στην εποχή μας δεν υπάρχουν μεγάλοι ποιητές.

(περισσότερα…)

Τα κεφάλια (του Γιώργου Ιωάννου)

3 Φεβρουαρίου, 2013

screenshot_9_971

Πηγή:sarant

Κάτι άλλο είχα σκοπό να ανεβάσω σήμερα, κάτι μικρό κι ανάλαφρο, γιατί το μεγάλο που σχεδίαζα δεν το προλαβαίνω, ύστερα όμως είδα τις φωτοσοπημένες φωτογραφίες των συλληφθέντων για τη ληστεία στο Βελβεντό, που έδωσε στη δημοσιότητα η αστυνομία, με φανερά τα σημάδια του ξυλοδαρμού. Και βλέπω πως δεν ήμουν ο μόνος που σκέφτηκε το ίδιο πράγμα.

Οπότε, ανεβάζω ένα μικρό αλλά όχι ανάλαφρο διήγημα, του αγαπημένου μου Γιώργου Ιωάννου, από τη συλλογή “Η σαρκοφάγος” (1971).

Τα κεφάλια

Μπαίνοντας εκείνο το βράδυ στο δικηγορικό γραφείο του φίλου μου, με χτύπησε μια πολύ βαριά βρώμα. Μέσα, ένας γεροδεμένος μα μεγαλούτσικος στα χρόνια χωρικός κουβέντιαζε ζωηρά μαζί του για κάποια μάλλον κτηματική υπόθεση. Έμοιαζε παλιός πελάτης.

Κάθισα στον προθάλαμο κι άνοιξα την εφημερίδα. Όμως η ανεξήγητη βρώμα ήταν ανυπόφορη. Κοίταξα το ταβάνι, τους τοίχους, μήπως είχε σπάσει καμιά σωλήνα  απ’ αυτές που κατεβάζουν τις βρωμιές, μα δε φαινόταν τίποτε. Όλα λευκά και πεντακάθαρα. Έφτασα στο σημείο να φέρω στη μύτη μου ακόμα και την εφημερίδα, που ήταν ν’ ανοίγει η καρδιά σου, σωστός μπαχτσές: μάχες, τουφεκισμοί, συλλήψεις, προδοσίες, αποκηρύξεις και φυσικά μπόλικες δηλώσεις πολιτικών αρχηγών. Ένα νέο, πάντως μας αφορούσε ιδιαίτερα: μες στη βδομάδα θα περνούσαν απ’ τους κεντρικούς δρόμους μας τους αιχμάλωτους αντάρτες, που λίγες μέρες πριν είχαν βομβαρδίσει την πόλη μας με κανόνι. Προαναγγέλλονταν άγρια αποδοκιμασία.

Καθώς διάβαζα αυτά, τέλειωσε μέσα η ακρόαση κι ο χωρικός βγαίνοντας σήκωσε απ’ τη μισοσκότεινη γωνιά ένα μικρό σακί που είχε εκεί αφημένο. Βρωμοκόπησε ο τόπος. Εδώ λοιπόν ήταν η πηγή της βρωμιάς. Ο φίλος δε βαστάχτηκε, τον ρώτησε για το περιεχόμενο. Κι αυτός με το φυσικότερο ύφος μας είπε: «είναι τα κεφάλια δυο συγχωριανών μου. Τα πηγαίνω στο χωριό να τα στήσουμε στην πλατεία. Θα περάσει όλο το χωριό να τα δει και να τα φτύσει. Θα σας τα έδειχνα, μα είναι τυλιγμένα σε εφημερίδες».

(περισσότερα…)

Πονάει κεφάλι, κλείνει ΕΚΕΒΙ

14 Ιανουαρίου, 2013

Πονάει κεφάλι, κλείνει ΕΚΕΒΙ Κτίριο, Amsterdam West ( με κεραμικά βιβλία)

Πηγή:Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Η παροιμία βέβαια, δεν είναι έτσι -αλλά ταιριάζει νομίζω η παράφρασή της σαν σχόλιο για την απόφαση του αρμόδιου αναπλ. υπουργού κ. Τζαβάρα να κλείσει το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου (ΕΚΕΒΙ) λίγες μέρες αφότου είχε ζητήσει την παραίτηση του Διοικητικού Συμβουλίου του για δεοντολογικό σφάλμα. Το θέμα εκείνο δεν το είχαμε συζητήσει στο ιστολόγιο, οπότε ίσως δεν είναι άσκοπο να το ξαναθυμίσουμε.

Το ΕΚΕΒΙ, ανάμεσα στα άλλα, ήταν υπεύθυνο για το πρόγραμμα Φιλαναγνωσίας [τι φριχτή λέξη!] για τα σχολεία, δηλαδή για την αγορά παιδικών βιβλίων και τη διανομή τους σε δημοτικά σχολεία της χώρας, με χρηματοδότηση (ή συγχρηματοδότηση;) από την ΕΕ. Ορίστηκε από το ΕΚΕΒΙ μια (άμισθη) επιτροπή που διάλεξε 498 παιδικά βιβλία από 219 συγγραφείς και 56 εκδοτικούς οίκους, έχοντας βάλει όριο τα 6 βιβλία ανά συγγραφέα. Υπήρξαν διαμαρτυρίες από εκδότες που θεώρησαν ότι αδικήθηκαν, ότι δηλαδή λίγα δικά τους βιβλία εγκρίθηκαν και ότι κάποιοι άλλοι εκδοτικοί οίκοι ευνοήθηκαν. Μετά την παρουσίαση του καταλόγου των βιβλίων, σε άρθρο της στο Βήμα η Λώρη Κέζα μίλησε για σκάνδαλο, αφού δύο από τα μέλη της επιτροπής, οι συγγραφείς Μάνος Κοντολέων και Βαγγέλης Ηλιόπουλος, ενέκριναν και δικά τους βιβλία, καθώς και βιβλία συγγενών τους, ενώ η μερίδα του λέοντος των βιβλίων που εγκρίθηκαν (το 25%) έχει εκδοθεί από έναν εκδοτικό οίκο, τον Πατάκη, με τον οποίο συνεργάζονται και οι παραπάνω συγγραφείς. Μάλιστα, αναρωτήθηκε πώς δεν έχει ακόμα υπάρξει αντίδραση του αρμόδιου αναπλ. υπουργού σε αυτή την εξόφθαλμη περίπτωση σύγκρουσης συμφερόντων.

Η ερώτηση της κ. Κέζα δεν άργησε να απαντηθεί: την αμέσως επόμενη μέρα, ο κ. Τζαβάρας ζήτησε την παραίτηση της διευθύντριας και του Δ.Σ. του ΕΚΕΒΙ. (Είναι μια περίπτωση όπου δικαιολογημένα θα μπορούσα να γράψω “παραίτησε την διευθύντρια”). Η κ. Κατρίν Βελισσάρη, η παραιτημένη διευθύντρια, απάντησε στον υπουργό, όπως και το ΔΣ του ΕΚΕΒΙ, ενώ πνευματικά σωματεία, όπως η Εταιρεία Συγγραφέων, ή η Ένωση Ελληνικού Βιβλίου, επέκριναν τον υπουργό. Πάντως, ο Σύνδεσμος Εκδοτών Βιβλίου Αθηνών ζήτησε την κατάργηση του ΕΚΕΒΙ με τη σημερινή του μορφή. Όλα αυτά, πριν από τις γιορτές. Και αμέσως μετά την εορταστική ανάπαυλα, ανακοινώθηκε η απόφαση του κ. Τζαβάρα να δρομολογήσει το κλείσιμο του ΕΚΕΒΙ διότι έφτασε σε σημείο “που δεν επιτύγχανε το στόχο του”.

(περισσότερα…)

Το μεταπολεμικό κήρυγμα (Ν. Λαπαθιώτης)

6 Ιανουαρίου, 2013

lapa-pazzi

Πηγή:sarant 

Μεθαύριο, στις 8 Ιανουαρίου, συμπληρώνονται 69 χρόνια από την αυτοκτονία του ποιητή Ναπολέοντα Λαπαθιώτη. Μια και έχω ασχοληθεί αρκετά με το έργο του, συνηθίζω κάθε χρόνο τέτοιες μέρες να τιμώ τη μνήμη του δημοσιεύοντας κάποιο δυσεύρετο ή και εντελώς αθησαύριστο κείμενό του, ποίημα ή πεζό. Έτσι θα γίνει και φέτος, με τη διαφορά ότι το άρθρο θα το δημοσιεύσω σήμερα Κυριακή (τη μέρα που το ιστολόγιο συνήθως φιλοξενεί φιλολογικό θέμα). Και με τη δεύτερη διαφορά ότι δεν θα δημοσιεύσω, όπως συνήθως, λογοτεχνικό κείμενο του Λαπαθιώτη, αλλά ένα από τα λιγοστά πολιτικάάρθρα του. Η φιλόλογος κ. Κατερίνα Σχοινά, που μελετάει τη λογοτεχνία του μεσοπολέμου και τον Λαπαθιώτη, στο άρθρο της “Ο αριστερός Λαπαθιώτης της πεζής ποίησης“, που δημοσιεύτηκε την περασμένη Κυριακή στις Αναγνώσεις της Αυγής, έκανε λόγο για το πολιτικό αυτό άρθρο του Λαπαθιώτη, οπότε σκέφτηκα να το παρουσιάσω εδώ, γιατί νομίζω πως δεν έχει ξαναδημοσιευτεί ποτέ. Βέβαια, ο τίτλος σήμερα είναι λίγο παραπλανητικός, αφού ο Λαπαθιώτης λέγοντας “μεταπολεμικό” αναφέρεται στον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο.

Το άρθρο του Λαπαθιώτη δημοσιεύτηκε στο περιοδικό “Πολιτικά φύλλα” τον Απρίλιο του 1931. Τα Πολιτικά Φύλλα ήταν ένα αξιόλογο αριστερό πολιτικό περιοδικό, που το εξέδιδε ο σοσιαλιστής Ι.Π.Μελάς, το οποίο είχε και φιλολογική ύλη και ξεχώριζε και εικαστικά -είχε τον περίεργο υπότιτλο “Μηνιαία εικονογραφημένη έκδοσις ελέγχου και κριτικής πολιτικής πρωτοπορίας”. Κάποτε θα το παρουσιάσω εκτενέστερα. Από τις στήλες του είχε κάνει ο Β. Βαρίκας τη γνωστή αρνητική κριτική του στη Στροφή του Σεφέρη όταν είχε πρωτοεκδοθεί.  Κάποιο εξώφυλλό του το είχε κάνει ο νεαρότατος τότε χαράκτης Τάσσος. Βέβαια, τα Π.Φ. δεν μακροημέρευσαν, έκλεισαν ύστερα από έναν περίπου χρόνο ζωής.

(περισσότερα…)

Και πάλι για τα κάλαντα και τις καλένδες

28 Δεκεμβρίου, 2012

Πηγή:sarant 

Ξαναδημοσιεύω ένα παλιότερο άρθρο μου, που είχε αρχικά δημοσιευτεί τέτοιες μέρες πριν από τρία χρόνια, έχοντας ενσωματώσει κάποια από τα σχόλια.

Τη Δευτέρα οι δρόμοι θα γεμίσουν πιτσιρίκια που θα λένε τα πρωτοχρονιάτικα κάλαντα, οπότε ταιριάζει να μιλήσουμε σήμερα λιγάκι για την ιστορία όχι του εθίμου (έχουν γράψει τόσοι και τόσοι γι’ αυτό) αλλά της λέξης, της λέξης «κάλαντα».

Στην αρχή της αλυσίδας βρίσκουμε τις ρωμαϊκές νεομηνίες, που τις έλεγαν calendae, καλένδες (υπάρχει και γραφή με k, kalendae, παρόλο που το γράμμα k είχε εκπέσει τότε). Η λέξη calendae, σύμφωνα με το ετυμολογικό λεξικό Μπαμπινιώτη, προέρχεται από τη λατινική φράση calo luna novella, δηλαδή «ανακηρύσσω τη νέα σελήνη», με την οποία ο αρχιερέας του Καπιτωλίου ανάγγελλε τη νεομηνία. Αυτά τα λέει ο Μπαμπινιώτης, όμως τη φράση αυτή δεν τη βρήκα πουθενά στο Διαδίκτυο, οπότε έχω επιφυλάξεις. Πριν από τρία χρόνια είχε γραφτεί στο Βήμα ότι η φράση ήταν calo Juno novella, που επιφανειακά βγάζει περισσότερο νόημα, αλλά φοβάμαι μήπως είναι παρανάγνωση κι αυτό. Όπως είχε σχολιάσει ο φίλτατος π2 στην αρχική δημοσίευση, πρόκειται για διπλή παρανάγνωση, δηλαδή οι περισσότεροι δέχονται πως η φράση ήταν calo Juno Covella, όπου Juno ήταν το ρωμαϊκό ισοδύναμο της Ήρας.

Το Covella μάλλον προέρχεται από το covus, παλαιότερη μορφή του cavus (“κούφιο”). Το κρίσιμο χωρίο είναι του Βάρρωνα (De lingua latina 6.27): Primi dies mensium nominati kalendae, quod his diebus calantur eius mensis nonae a pontificibus, quintanae an septimanae sint futurae, in Capitolio in curia Calabra sic dicto quinquies ‘kalo Iuno Covella’, septies dicto ‘kalo Iuno Covella’ (Οι πρώτες ημέρες του μήνα ονομάζονται Kalendae, επειδή τις ημέρες αυτές ανακοινώνονται [calantur] από τους ιερείς στην Αίθουσα των Ανακοινώσεων του Καπιτωλίνου οι Νώννες, εάν δηλαδή θα πέσουν στις πέντε ή στις επτά του μηνός, με τον ακόλουθο τρόπο: Ήρα Λειψή, σε καλώ την πέμπτη ημέρα ή Ήρα Λειψή, σε καλώ την έβδομη ημέρα). Προσέξτε και πάλι τη γραφή με k.

Ούτως ή άλλως, στην αρχή έχουμε το ρήμα calo, που είναι συγγενικό με το δικό μας το «καλώ» (και όχι δάνειο), αν και δεν έχω πρόχειρο τον Ερνού-Μεγιέ (το ετυμολογικό της λατινικής) κι έτσι κρατάω μιαν επιφύλαξη. Πάντως, από το calo προέκυψαν οι calendae και από εκεί και τα σημερινά calendar, calendrier, το δικό μας καλεντάρι κτλ.

(περισσότερα…)