Posted tagged ‘Θεωρία’

Για την Έννοια του Κομμουνισμού στον Μαρξ – Βασίλης Μηνακάκης

16 Μαρτίου, 2013

AndAndAndCreativeKarlMarxRibbon2

 via aristeroblog.gr

Πλευρές της συζήτησης για την έννοια του Κομμουνισμού στον Μαρξ

Ένα από τα πιο γνωστά χωρία των Μαρξ-Ένγκελς για τον κομμουνισμό περιέχεται στη Γερμανική Ιδεολογία, και είναι το ακόλουθο: «Ο κομμουνισμός δεν είναι για μας μια κατάσταση πραγμάτων που πρέπει να εγκαθιδρυθεί, ένα ιδεώδες που σ” αυτό θα πρέπει να προσαρμοστεί η πραγματικότητα. Ονομάζουμε κομμουνισμό την πραγματική κίνηση που καταργεί τη σημερινή κατάσταση πραγμάτων. Οι όροι αυτής της κίνησης προκύπτουν από τις προϋποθέσεις που τώρα υπάρχουν» (Κ. Μαρξ-Φρ. Ένγκελς, Γερμανική Ιδεολογία, τόμ. Α, Gutenberg, Αθήνα 1979, σσ. 81-82).

Η άποψη αυτή για τον κομμουνισμό έχει υποστεί πολλαπλό βιασμό στα περίπου 170 χρόνια που μεσολάβησαν από τη συγγραφή της Γερμανικής Ιδεολογίας (1845-46).

Ο «ορθόδοξος» δογματικός μαρξισμός -στη σοβιετική ή δυτικοευρωπαϊκή εκδοχή του- την αποσιώπησε, την κράτησε σε ένα «μαρξιστικό Κωσταλέξι», προφανώς γιατί ενοχλούσε την «πορεία σοσιαλιστικής οικοδόμησης» στον ανύπαρκτο σοσιαλισμό αλλά και την πολιτική πρακτική των ΚΚ της Δύσης.

Ο ρεφορμισμός κάθε είδους, από την άλλη, ασέλγησε πάνω της, τη διαπόμπευσε με άλλον τρόπο: προβάλλοντάς την ως δικαιολογητική βάση του εξελικτικού-μεταρρυθμιστικού δρόμου, του κινηματισμού, του οικονομισμού, ως «μαρξιστική» ομπρέλα για την άρνηση του επαναστατικού δρόμου και της επανάστασης.

AndAndAndCreativeKarlMarxCoins01

Οι κύριες μορφές του «ορθόδοξου» βιασμού

Το κύριο στον «ορθόδοξο» μαρξισμό ήταν και είναι η αποσιώπηση αυτής της κομβικής θέσης. Παραλλαγή της τακτικής αυτής είναι η κοπτοραπτική: από το χωρίο, αναφέρεται επιλεκτικά «τι είναι ο κομμουνισμός» («πραγματική κίνηση που καταργεί τη σημερινή κατάσταση πραγμάτων»), αλλά αποκόβεται το «τι δεν είναι» («δεν είναι μια κατάσταση πραγμάτων που πρέπει να εγκαθιδρυθεί, ένα ιδεώδες που σ” αυτό θα πρέπει να προσαρμοστεί η πραγματικότητα»).

Δεύτερη μορφή «βιασμού» είναι η υποτίμηση και η περιφρόνηση. «Είναι λάθος», λένε, «απ” όλο το μαρξικό έργο να απομονώνεται αυτό το χωρίο. Δεν πρέπει κανείς να αυτονομεί ή να υπερτιμά μια διατύπωση που δεν απηχεί τη μαρξική αντίληψη για τον κομμουνισμό». Ουδέν ψευδέστερο. Δεν πρόκειται για επιμέρους διατύπωση, αλλά για κόκκινη κλωστή που διατρέχει όλη τη μαρξική αντίληψη για τον κομμουνισμό. Βεβαίως οι Μαρξ-Ένγκελς κατέθεσαν έναν πλούτο θέσεων για τον κομμουνισμό, όχι σε ένα μα σε πολλά έργα τους. Δεν συμπύκνωσαν βέβαια την αντίληψή τους για τον κομμουνισμό -το ίδιο έκαναν και για άλλα θέματα- σε ένα ενιαίο, δίκην εγχειριδίου, κείμενο, όπως συνηθίζει ο «ορθόδοξος» δογματικός μαρξισμός, πολύ περισσότερο δεν τη συμπύκνωσαν σε έναν ορισμό (προφανώς ούτε σε αυτόν της Γερμανικής Ιδεολογίας)· κι αυτό δίνει τη δυνατότητα στον «ορθόδοξο» μαρξισμό να προβάλει το επιχείρημα περί μεμονωμένης διατύπωσης. Αλλά το μαρξικό έργο, χωρίς -επισημαίνεται και πάλι αυτό- να εξαντλεί τον πλούτο του σ’ αυτή την έκφραση, δεν αφήνει περιθώρια να την αντιμετωπίζει κανείς ως δευτερεύουσα πλευρά της αντίληψης των Μαρξ και Ένγκελς για τον κομμουνισμό. Σταχυολογούμε μερικά από τα πάμπολλα τεκμήρια που μπορεί κανείς να προσκομίσει.

(περισσότερα…)

Βασίλης Δρουκόπουλος:Οι αφαιρετικές ιδιότητες ενός «πολλαπλασιαστή»

31 Ιανουαρίου, 2013

468328-dollar-1353374012-670-640x480 

 Αναγνώσεις όψεων δημοσιονομικής πολιτικής

Πηγή: leftlab.gr

«Αν ο διπρόσωπος θεός Ιανός ήταν οικονομολόγος θα είχε σίγουρα προσληφθεί και θα δούλευε για το ΔΝΤ» (Pettifor, 2013)

Ι

Πολύ συχνά οικονομικές έννοιες και θεωρίες ανασύρονται, με διάφορες αφορμές, από τις φαρέτρες των οικονομολόγων και εκτοξεύονται σε εαυτούς και αλλήλους. Οι αψιμαχίες, άλλοτε ήπιες και άλλοτε οξείες, δίνουν και παίρνουν, διαρκούν για κάποιο διάστημα και μετά καταλαγιάζουν. Μερικές φορές υπάρχουν νικητές και ηττημένοι κι’ άλλοτε όχι. Αλλά πάλι σε μερικές περιπτώσεις οι ηττημένοι εξακολουθούν να κάνουν ότι δεν έχουν καταλάβει ότι έχουν χάσει και συνεχίζουν να προβάλλουν τις ιδέες τους προσποιούμενοι ότι τίποτε δεν έχει αλλάξει. Μάλλον από κάπου αλλού πρέπει να αντλούν τη δυνατή επιμονή τους μιας και η στάση τους δεν μπορεί να αποδοθεί σε γεροντικό πείσμα.

Όλη αυτή η διαδικασία συνήθως παραμένει εγκλεισμένη στα περιχαρακωμένα όρια της «οικονομικής επιστήμης». Υπάρχουν όμως και στιγμές όταν η προβολή του προβλήματος και η ανταλλαγή των επιχειρημάτων διαρρέει προς τα έξω και κυκλοφορεί σ’ έναν ευρύτερο χώρο. Αυτό συμβαίνει βέβαια ιδίως όταν οι διαφωνίες έχουν διαφορετικές επιπτώσεις που σε ορισμένες χρονικές περιόδους έχουν καταστεί επίκαιρες και σημαντικές. Επίσης, αν οι διαφωνίες έχουν προέλθει μέσα από τα σπλάχνα της ίδιας, ή συγγενικής, θεωρητικής σχολής και ιδεολογίας, τότε αυτές μπορεί να προξενήσουν μεγαλύτερη απορία και να αποκτήσουν ακόμα εντονότερο ενδιαφέρον και διάχυση. Μια από αυτές τις σχετικά σπάνιες περιπτώσεις είναι και η διαμάχη για τον «πολλαπλασιαστή». Αλλά για τι ακριβώς πρόκειται;

Αποκλείοντας πιο περίτεχνους τεχνικούς ορισμούς ας υπενθυμιστεί ότι η έννοια του πολλαπλασιαστή -κεϋνσιανής προέλευσης- αναφέρεται στα αποτελέσματα που προκαλούνται στο παραγόμενο προϊόν (και εισόδημα) από τις μεταβολές στα δημοσιονομικά μεγέθη (σε καθένα ξεχωριστά ή στο σύνολό τους δηλ. στο δημοσιονομικό ισοζύγιο) μιας χώρας ή μιας ομάδας κρατών[1]. Πιο συγκεκριμένα, με ποικίλες στατιστικές, οικονομετρικές και αναλυτικές μεθόδους είναι δυνατό να εκτιμηθούν οι άμεσες επιπτώσεις μιας π.χ. αύξησης/μείωσης των δημόσιων επενδύσεων, των αμοιβών των δημόσιων υπαλλήλων ή της άμεσης φορολογίας και ταυτόχρονα οι δευτερογενείς τους επιδράσεις.

Ειδικότερα, και πάλι χάριν παραδείγματος, μπορεί να τεθεί το ερώτημα: θα είναι μεγαλύτερη ή μικρότερη η αύξηση του παραγόμενου προϊόντος από τη συγκεκριμένη αύξηση των δημόσιων επενδύσεων (δηλ. ο πολλαπλασιαστής θα είναι μεγαλύτερος ή μικρότερος από τη μονάδα;), σε πόσο διάστημα και πώς δικαιολογείται ένα τέτοιο αποτέλεσμα; Ή υπάρχει και η περίπτωση η αύξηση των δημόσιων επενδύσεων να έχει μηδενικό αποτέλεσμα ή ακόμα και να επιφέρει μια μείωση του παραγόμενου προϊόντος; Ακόμα, μια συγκεκριμένη αύξηση των δημόσιων επενδύσεων θα έχει ισόποσο αποτέλεσμα, με αντίθετο πρόσημο, με την ίδια μείωση τους, δηλ. θα υπάρξει συμμετρικότητα; Επίσης, αν ταυτόχρονα επέλθουν ποσοτικές αλλαγές σε πολλές δημοσιονομικές κατηγορίες τότε η συνολική μεταβολή στο πλεόνασμα/έλλειμμα τι επιπτώσεις θα έχει στο προϊόν (εισόδημα); Και βέβαια, ποια θα είναι τα παρεπόμενα αποτελέσματα όλης αυτής της διαδικασίας, π.χ. οι συνέπειες στην απασχόληση κ.α.;

(περισσότερα…)

Δυνάμεις του κομμουνισμού – Daniel Bensaid

20 Δεκεμβρίου, 2012

Αρθρο από το τεύχος 100 του περιοδικού ΟΥΤΟΠΙΑ

via aristeroblog.gr

Μετάφραση: Τάσος Μπέτζελος

Σε ένα άρθρο του 1843 για «τις προόδους της κοινωνικής μεταρρύθμισης στην ηπειρωτική Ευρώπη», ο νεαρός Ένγκελς (μόλις είκοσι ετών) περιέγραφε τον κομμουνισμό ως «αναγκαία κατάληξη που συνάγεται αναγκαία από τις γενικές συνθήκες του σύγχρονου πολιτισμού». Εν ολίγοις, πρόκειται για έναν κομμουνι­σμό νοούμενο με όρους λογικής, καρπό της επανάστασης του 1830, όπου οι ερ­γάτες «επέστρεψαν στις ζωντανές πηγές και στη μελέτη της μεγάλης επανάστα­σης και ιδιοποιήθηκαν με σφρίγος τον κομμουνισμό του Μπαμπέφ».

Για τον νεαρό Μαρξ, από την άλλη, αυτός ο κομμουνισμός ήταν απλώς μια «δογματική αφαίρεση», μια «πρωτότυπη εκδήλωση της αρχής του ανθρωπι­σμού». Το νεοεμφανιζόμενο προλεταριάτο είχε «πέσει στα χέρια των δογματι­κών της χειραφέτησης του», των «σοσιαλιστικών σεχτών» και των συγκεχυμέ­νων πνευμάτων που «φαντασιοκοπούν ως ανθρωπιστές» για τη «χιλιοστή επέ­τειο της οικουμενικής αδελφοσύνης» ως «φαντασιακής κατάργησης των ταξι­κών σχέσεων». Πριν από το 1848, αυτός ο φαντασματικός κομμουνισμός, χωρίς ακριβές πρόγραμμα, στοιχειώνει την ατμόσφαιρα της εποχής με τις «ακατέργα­στες» μορφές των εξισωτικών σεχτών ή των ικάριων ονειροπολήσεων.

Ήδη, η υπέρβαση του αφηρημένου αθεϊσμού συνεπαγόταν ωστόσο έναν νέο κοινωνικό υλισμό που δεν ήταν άλλος από τον κομμουνισμό: «Όπως ακριβώς ο αθεϊσμός, ως άρνηση του Θεού, είναι η ανάπτυξη του θεωρητικού ανθρωπισμού, ομοίως ο κομμουνισμός, ως άρνηση της ιδιωτικής ιδιοκτησίας, είναι η διεκδίκη­ση της πραγματικής ανθρώπινης ζωής». Μακριά από κάθε χυδαίο αντικληρικα­λισμό, αυτός ο κομμουνισμός ήταν «η ανάπτυξη ενός πρακτικού ανθρωπισμού», για τον οποίο ζητούμενο δεν ήταν μόνο να αντιπαλέψει τη θρησκευτική αλλο­τρίωση, αλλά την πραγματική κοινωνική αλλοτρίωση και εξαθλίωση που γεν­νούν την ανάγκη της θρησκείας.

Από την ιδρυτική εμπειρία του 1848 μέχρι την εμπειρία της Κομμούνας, η «πραγματική κίνηση» που τείνει στην κατάργηση της κατεστημένης τάξης πραγ­μάτων απέκτησε μορφή και δύναμη, διαλύοντας τις «δογματικές φαντασιοπλη-ξίες» και περιγελώντας το «ύφος χρησμού της επιστημονικής βεβαιότητας». Με άλλα λόγια, ο κομμουνισμός, που ήταν αρχικά μια πνευματική κατάσταση ή ένας «φιλοσοφικός κομμουνισμός», έβρισκε την πολιτική μορφή του. Σε ένα τέταρτο του αιώνα μεταμορφώθηκε: από τους τρόπους φιλοσοφικής και ουτοπικής εμ­φάνισης του στην επιτέλους ευρεθείσα πολιτική μορφή της χειραφέτησης.

(περισσότερα…)

RMF: Δύο κείμενα του Alexis Stenfors για το σκάνδαλο LIBOR

20 Οκτωβρίου, 2012

Πηγή:http://costaslapavitsas.blogspot.gr/

 Δύο νέα κείμενα από το RMF σχετικά με το σκάνδαλο LIBOR. Πρόκειται για εξαιρετικά πρωτοπόρα ανάλυση που θα διαβαστεί πολύ και ίσως έχει και αντίκτυπο στους ρυθμιστικούς μηχανισμούς των αγορών παραγώγων.

  για το RMF, Alexis Stenfors

LIBOR as a Keynesian Beauty Contest: A Process of Endogenous Deception

This paper uses the Keynesian Beauty Contest as a theoretical framework to analyse the LIBOR fixing mechanism. The ‘true’ money market rate can be seen as a fundamental value, or focal point, towards which the LIBOR should aim…

LIBOR Games: Means, Opportunities and Incentives to Deceive

This paper adopts a game-theoretical approach to analyse the LIBOR fixing mechanism. Several non-zero-sum LIBOR Games are modelled and then solved using a standard Bayes Nash solution…

(περισσότερα…)

Βιβλίο:»Ο Νεοφιλελευθερισμός από τις απαρχές του μέχρι σήμερα»-Ερίκ Τουσέν

18 Οκτωβρίου, 2012

 

Μια ξεχωριστή μονογραφία, που «μιλάει» στη μεγάλη πλειοψηφία του κόσμου της εργασίας, σε όλους όσοι πλήττονται από τη σημερινή αδυσώπητη κρίση.

http://www.toposbooks.gr/

Ο Ερίκ Τουσέν*, με ιδιαίτερη ποιότητα και γλαφυρότητα, προσφέρει μια ιστορική επισκόπηση και ανάλυση του νεοφιλελευθερισμού και ταυτόχρονα κάνει την πολυπλοκότητα της κρίσης κατανοητή στο ευρύ κοινό. Παρουσιάζει συνοπτικά τις αιτίες αλλά και τον τρόπο με τον οποίο ο νεοφιλελευθερισμός έγινε η ηγεμονική ιδεολογία του σύγχρονου καπιταλισμού. Αναλύει τα βασικά λάθη, τις ασυνέπειες, τις ταχυδακτυλουργίες και τους παραλογισμούς βασικών δογμάτων της νεοφιλελεύθερης ιδεολογίας, τα αδιέξοδα που έχει σωρεύσει η εφαρμογή τους, αλλά και τους λόγους για τους οποίους, παρά την προφανή αποτυχία αυτών των δογμάτων, αυτά εξακολουθούν να κυριαρχούν στους ηγεμονικούς κύκλους και στα κέντρα λήψης αποφάσεων.

Ο Νεοφιλελευθερισμός από τις απαρχές του μέχρι σήμερα

1η έκδοση: Οκτώβριος 2012

(περισσότερα…)

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ:Μία δύσκολη και άνιση ιστορική σχέση – Ευτύχης Μπιτσάκης

26 Σεπτεμβρίου, 2012

εφημ ΠΡΙΝ, 5/5/1991

via Η Κόκκινη Σημαία

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ: ΜΙΑ ΔΥΣΚΟΛΗ ΚΑΙ ΑΝΙΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΣΧΕΣΗ

Στο προηγούμενο σημείωμα (ΠΡΙΝ, 28.4.91) προσπάθησα να δείξω ότι ο ε­μπειρισμός ήταν συνέπεια της έλλειψης εσωκομματικής δημοκρατίας στο ΚΚΕ και ταυτόχρονα αίτιο της δεξιάς πολιτι­κής και του σημερινού εκφυλισμού. Πράγματι, η δράση του ΚΚΕ κινήθηκε, τουλάχιστον μετά το 1974, σε δυο μη τε­μνόμενα επίπεδα: στο εμπειρικό, των «καθηκόντων» και της καθημερινής πράξης, και σ’ ένα επίπεδο επαναστατικοφανούς γενικολογίας που περνιόταν για θεωρία, Η απουσία στρατηγικής και η ευκαιριακή πολιτική ήταν συνέπειες αλλά και παράγοντες στρέβλωσης και εκφυλισμού της θεωρίας.

1.Ψευδοέννοιες στη θέση της πολιτικής θεωρίας

Πράγματι, ποια είναι η θεωρητική πα­ραγωγή του ΚΚΕ μετά το 1974; (Εννοώ την επίσημη παραγωγή, όχι συνολικά των Ελλήνων -μαρξιστών). Στο χώρο της γνωσιοθεωρίας, της οικονομίας, της ι­στορίας, της πολιτικής θεωρίας πρακτι­κά τίποτα εκτός από μερικά θνησιγενή απολογητικά του οπορτουνισμού, για τα οποία κανείς δεν ενδιαφέρεται πλέον, κα­θώς και την εξίσου θνησιγενή απόπειρα για συγγραφή απολογητικής «ιστορίας» του ΚΚΕ. Η θεωρητική προσφορά της κα­θοδήγησης του ΚΚΕ μετά το 1974 συνί­σταται σε δυο δάνειες έννοιες: αλλαγή και πραγματική αλλαγή.

Δεν είναι τυχαίο ότι το ταξικό περιε­χόμενο αυτών των «εννοιών» δεν προσδιορίστηκε ποτέ. Γιατί; Επειδή δεν πρόκειται για έννοιες αλλά για ψευδοέννοιες, οι οποίες ούτε είχαν, ούτε μπορούσαν να αποκτήσουν θεωρητικό περιεχόμενο; Η πιο πρόσφατη παραγωγή περιλαμβάνει ε­πίσης δύο ψευδοέννοιες: τη νέου τύπον α­νάπτυξη και την εναλλακτική πρόταση. Η μοίρα και των νέων ευρημάτων είναι προκαθορισμένη: θα λειτουργήσουν και αυτές ως ιδεολογική επικάλυψη της α­πουσίας πολιτικής σκέψης και μιας πρα­κτικής ενσωμάτωσης και προσαρμογής στους κανόνες λειτουργίας του αστικού κοινοβουλευτισμού.

Ανάγκη λοιπόν να ερευνήσουμε από την αρχή τις σχέσεις θεωρίας και πράξης, τις σχέσεις θεωρίας και πολιτικής, για να προσδιορίσουμε το στίγμα της σημερινής πορείας της αριστεράς.

(περισσότερα…)

Κάποιος(οι) σχεδιάζει(ουν) τη διάσπαση των συνδικάτων;

24 Σεπτεμβρίου, 2012

  Πηγή: Εργατικός Αγώνας, 24 Σεπτέμβριος 2012

Πρόσφατα «αλιεύσαμε» στη διαδικτυακή «θάλασσα» ένα κείμενο του Αντώνη Δραγανίγου–στελέχους του ΝΑΡ– με τον τίτλο» Ο Λένιν και οι Διεθνείς για τα συνδικάτα». Το κείμενο αυτό είχε γραφτεί στην εφημερίδα ΠΡΙΝ στις 15/11/09, αλλά είναι αλήθεια ότι μας έκανε εντύπωση η επαναδημοσίευσή του σε ιστοσελίδα, αυτή την πολύ κρίσιμη περίοδο.

Το κείμενο υποτίθεται ότι πραγματεύεται την άποψη του Λένιν και της Κομμουνιστικής Διεθνούς (εφεξής ΚΔ) σχετικά με την ενότητα του εργατικού κινήματος. Ο Αντώνης Δραγανίγος (ΑΔ) υποστηρίζει, ανάμεσα στα άλλα, ότι: α) το έργο του Λένιν «Ο “Αριστερισμός” παιδική αρρώστια του κομμουνισμού» κακοποιήθηκε από το ρεφορμισμό και χρησιμοποιήθηκε για να καλύψει τη συμβιβαστική του πολιτική, β) ο «Αριστερισμός» γράφτηκε σε ιδιαίτερες συνθήκες υπονοώντας ότι σήμερα δεν έχει εφαρμογή, γ) η ΚΔ δε θεωρούσε πολιτικό ατόπημα τη διάσπαση των συνδικάτων και ότι αυτή (η διάσπαση) δεν είναι θέση αρχής, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο να εφαρμοστεί σήμερα στο εργατικό κίνημα.

Για να υποστηρίξει τα παραπάνω, παραθέτει αποσπάσματα από το έργο του Λένιν και από τα ντοκουμέντα της ΚΔ και χωρίς να το λέει ευθέως, αφήνει να εννοηθεί ότι σήμερα στο εργατικό κίνημα πρέπει να μας καθοδηγήσει ο «επαναστατικός» προσανατολισμός της διάσπασης που πάνω-κάτω είναι λενινιστική τακτική.

Στο παρόν σημείωμα θα απαντήσουμε στις απόψεις του ΑΔ, αλλά θα θέσουμε και ορισμένα γενικότερα ζητήματα για το εργατικό κίνημα.

I. ΓΙΑ ΟΡΙΣΜΕΝΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ

Το ελάττωμα του εκλεκτικισμού και της κατακρεούργησης των κειμένων των κλασικών δεν είναι τωρινό φαινόμενο. Πρόκειται για μια γάγγραινα της οποίας φορείς είναι αρκετοί πολιτικοί χώροι και για μερικούς φαίνεται ότι η ασθένεια αυτή είναι ανίατη.

Κατά την ταπεινή μας άποψη η χρήση των κειμένων των κλασικών πρέπει να γίνεται υπό τις εξής προϋποθέσεις: α) να μην ακρωτηριάζονται τα κείμενα ώστε πάση θυσία να δικαιωθεί μια δογματική άποψη που νομίζουμε ότι είναι επαναστατική, β) να εξετάζουμε το ιστορικό πλαίσιο μέσα στο οποίο γράφτηκε το κείμενο και να ερμηνεύουμε γιατί έχει το συγκεκριμένο περιεχόμενο και τη συγκεκριμένη μορφή, γ) να βλέπουμε τυχόν αλλαγές στη σκέψη των κλασικών και να εξηγούμε το γιατί υπήρξαν, δ) να δούμε τη σκέψη των κλασικών σε συνάρτηση με την πράξη, δηλαδή να δούμε αν ο προσανατολισμός που έδωσαν σε εκείνο ή ετούτο το ζήτημα είχε πρακτικό αντίκρισμα –θετικό ή αρνητικό– μέσα στο επαναστατικό και εργατικό κίνημα.

Αν αυτές τις παραμέτρους δεν τις πάρουμε υπόψη τότε δεν παρουσιάζουμε τη σκέψη των κλασικών αλλά της καρικατούρας τους. Τους παραμορφώνουμε, τους κάνουμε αγνώριστους, μεταλλάσουμε το Μαρξισμό από επιστήμη σε ψευδοεπιστήμη.

(περισσότερα…)

Guardian: Μετά τον Καπιταλισμό (video)

29 Αυγούστου, 2012

Η εφημερίδα Guardian, εγκαινίασε πρόσφατα μία σειρά video-animation, με τίτλο ‘’ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟ’’. Πρόκειται για μια ενδιαφέρουσα σειρά που μπορείτε να παρακολουθήσετε παρακάτω , από το σαιτ της Guardian , γιατί δεν έχουμε άλλη τεχνική δυνατότητα.

Πηγή:http://www.guardian.co.uk/commentisfree/series

About this series

After Capitalism is a collaboration between Comment is free and the BA graphic design moving image course lead by senior lecturer Esteban Gitton at Central Saint Martins, University of the Arts. Students on the course have animated six written pieces imaging a world after capitalism. The work is part of their degree

St Martins project: Jayati Ghosh - videoVideo (3min 16sec), 28 Aug 2012:

Economist Jayati Ghosh has seven dreams for an ideal society, which would root out inequality but preserve cultural differences. Animation by students Thomas Shannon, Will Hazell and Kateryna Kyslitska

// 241 comments

St Martins project: George Monbiot redux - videoVideo (3min 19sec), 23 Aug 2012:

Columnist George Monbiot argues that a world after capitalism is not a communist state but an advanced form of social democracy. Animation by Yann Ponns, Alban Connell, Moet Suzuki and Mohamed Ali

313 comments

St Martins project: My post-capitalist utopia - videoVideo (4min 27sec), 21 Aug 2012:

Author Rebecca Walker outlines a utopian vision of a world after capitalism. Her words are animated by students John Christian Ferner Apalnes and Jo Baaklini

366 comments

St Martins: Costas - videoVideo (4min 22sec), 16 Aug 2012:

Economics professor Costas Lapavitsas argues that a world after capitalism would see money and credit move from being instruments that reinforce inequality into being tools for genuine public service

257 comments

St Martins project: Aguirre Lenneskog Gloppe - videoVideo (4min 40sec), 14 Aug 2012:

Marxist sociologist John Holloway argues that a world after capitalism is already being imagined in struggles around the world. Students from Central Saint Martins college provide an animated accompaniment

451 comments

Πηγή: Κεφαλονίτικα Νέα 

 Κώστας Λαπαβίτσας: «Μετά τον καπιταλισμό: Μεταμορφώστε το χρήμα και την πίστωση σε μέσα που υπηρετούν τους ανθρώπους»

To video με τον Κώστα Λαπαβίτσα, το αλιεύσαμε σε γιουτουμπάκι από τα Κεφαλονίτικα Νέα: http://www.kefalonitikanea.gr/2012/08/video-guardian.html

Η φιλοσοφία της πράξης και η Ρόζα Λούξεμπουργκ-Μίκαελ Λεβί

13 Αυγούστου, 2012

Πηγή: www.rednotebook.gr

Mετάφραση: Έλλη Σιαπκίδου

από το  International Viewpoint

Στην παρουσίαση των «Θέσεων του Μαρξ για τον Φόιερμπαχ» (1845), που δημοσίευσε μετά το θάνατό του, ο Ένγκελς περιέγραψε το έργο σαν «το πρώτο κείμενο στο οποίο φυτεύθηκε ο λαμπρός σπόρος μιας νέας τάξης πραγμάτων». Όντως, σε αυτό το σύντομο κείμενο, ο Μαρξ ξεπερνά με τη μέθοδο της διαλεκτικής –το περίφημο Aufhebung: άρνηση/διατήρηση/ανάταση– τους προϋπάρχοντες υλισμό και ιδεαλισμό και διαμορφώνει μια νέα θεωρία, την οποία περιγράφει ως τη φιλοσοφία της πράξης. Ενώ οι Γάλλοι υλιστές του 18ου αιώνα επέμεναν στην αναγκαιότητα της αλλαγής των υλικών συνθηκών για να αλλάξουν οι άνθρωποι, οι γερμανοί ιδεαλιστές ισχυρίζονταν ότι η κοινωνία μπορούσε να αλλάξει μέσω της δημιουργίας μιας νέας συνείδησης στα υποκείμενα.

Σε αντίθεση με αυτές τις δύο μονομερείς αντιλήψεις, οι οποίες οδήγησαν σε αδιέξοδο –και στην αναζήτηση για έναν «Μεγάλο Δάσκαλο» ή Ανώτατο Σωτήρα– ο Μαρξ δηλώνει στην Θέση ΙΙΙ: «Η σύμπτωση των συνθηκών που αλλάζουν και της ανθρώπινης δραστηριότητας ή αυτο-αλλαγής [Selbstveränderung], μπορεί να γίνει αντιληπτή και λογικά κατανοητή μόνο ως επαναστατική πρακτική». [1] Με άλλα λόγια: στην επαναστατική πρακτική, στη συλλογική δράση χειραφέτησης, το ιστορικό υποκείμενο – οι υποταγμένες μάζες – μετασχηματίζει ταυτόχρονα τόσο τις υλικές συνθήκες όσο και την ίδια τη συνείδηση του. Ο Μαρξ επανέρχεται σε αυτά τα προβλήματα στη «Γερμανική Ιδεολογία» (1846), γράφοντας: «η επανάσταση είναι απαραίτητη, λοιπόν, όχι μόνο επειδή η άρχουσα τάξη δε μπορεί να εκθρονιστεί με άλλο τρόπο, αλλά και επειδή η τάξη που θα την καθαιρέσει, μόνο με μια επανάσταση μπορεί να καταφέρει να ξεφορτωθεί την πίσσα τόσων ετών και να θεμελιώσει την κοινωνία από την αρχή». [2]

Αυτό σημαίνει ότι η επαναστατική χειραφέτηση είναι η μόνη δυνατή μορφή απελευθέρωσης: μόνο μέσω της δικής τους πράξης, μέσω της εμπειρίας τους στη δράση, μπορούν οι υποταγμένες μάζες να αλλάξουν τη συνείδηση τους, την ίδια στιγμή που υποτάσσουν την εξουσία του κεφαλαίου. Είναι γεγονός ότι σε μετέπειτα κείμενα – για παράδειγμα, τον περίφημο Πρόλογο στην «Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας» του 1857 – βρίσκουμε μια περισσότερο ντετερμινιστική εκδοχή, που θεωρεί την επανάσταση ως την αναπόφευκτη έκβαση της αντίφασης μεταξύ των δυνάμεων και των σχέσεων παραγωγής. Παρόλα αυτά, όπως βεβαιώνουν τα κύρια πολιτικά γραπτά [του Μαρξ], η αρχή της αυτο-χειραφέτησης των εργατών συνέχισε να εμπνέει τη σκέψη και τη δράση του.

Ο Αντόνιο Γκράμσι είναι αυτός που χρησιμοποιεί πρώτη φορά την έκφραση «φιλοσοφία της πράξης» αναφερόμενος στον Μαρξισμό, στα «Γράμματα από τη Φυλακή» την δεκαετία του 1930. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι αποτελούσε απλά ένα τέχνασμα για να παραπλανήσει τους φασίστες δεσμοφύλακες, οι οποίοι θα αντιδρούσαν σε αναφορές στον Μαρξ. Αυτό όμως δεν εξηγεί γιατί ο Γκράμσι επέλεξε αυτή την έκφραση αντί κάποιας άλλης, όπως π.χ. την «ορθολογική διαλεκτική» ή την «κριτική φιλοσοφία». Μάλιστα με αυτήν την έκφραση, ορίζει με σαφήνεια αυτό που διαφοροποιεί τον μαρξισμό ως κοσμοθεωρία, παίρνοντας απόσταση από τις θετικιστικές και εξελικτικές αναγνώσεις του ιστορικού υλισμού.

(περισσότερα…)

Περιοδικό: »Μαρξιστική Σκέψη»

19 Ιουλίου, 2012

6ος τόμος Μαρξιστική ΣκέψηΚυκλοφόρησε ο 6ος τόμος της Μαρξιστικής Σκέψης.

Ο τόμος περιλαμβάνει κείμενα για την επικαιρότητα, το περιβάλλον, τη συνέχεια του αφιερώματος του τόμου 5 στο φασισμό και ένα εκτενές αφιέρωμα στον Μαρξ και τον Γκράμσι.

Οι εκλογές της 6ης Μάη και της 17ης Ιούνη προκάλεσαν θεμελιώδεις ανακατατάξεις, που θα επιδρούν για χρόνια στην πολιτική και κοινωνική ζωή της χώρας μας. Για πρώτη φορά στην μεταπολεμική ελληνική πολιτική ιστορία έγινε ορατό το ενδεχόμενο μιας κυβέρνησης της αριστεράς. Θέλοντας να δώσει μια πρώτη αποτίμηση των συνεπειών τους και των προοπτικών που ανοίγονται, η ΜαρξιστικήΣκέψη περιλαμβάνει δυο συνεντεύξεις που παραχώρησαν στο περιοδικό η Σοφία Σακοράφα και ο Γιάννης Δραγασάκης. Ο αναγνώστης θα βρει ακόμη κείμενα για το ενιαίο μέτωπο (Μ. Καράτζης), την ΑΟΖ (Γ. Τόλιος) και τη δήλωση της 4ης Διεθνούς για το αποτέλεσμα των εκλογών της 6ης Μάη.

Η ΜαρξιστικήΣκέψη, προβλεπτικά και αποτυπώνοντας τη γενική ανησυχία των ακτιβιστών στο χώρο της ριζοσπαστικής αριστεράς για την επικίνδυνη άνοδο του νεοναζισμού και της ακροδεξιάς, στη χώρα μας και διεθνώς, αφιέρωσε το προηγούμενο τεύχος της στο θέμα του φασισμού. Η επιτυχία της Χρυσής Αυγής στις 6 Μάη και η διατήρηση των δυνάμεών της στις 17 Ιούνη μας υποχρεώνει να επανέλθουμε στο θέμα, για να ασχοληθούμε με μερικές πτυχές του που δεν είχαν καλυφθεί πλήρως. Είναι σαφές ότι ο αγώνας ενάντια στο νεοναζισμό και την ακροδεξιά θα αποτελεί εφεξής μια από τις προτεραιότητες του κινήματος και ότι η ιδεολογική διάστασή του δεν μπορεί να υποτιμηθεί. Ο αναγνώστης θα βρει ένα σημαντικό κείμενο του Ένγκελς για τον αντισημιτισμό και αναλύσεις των Α. Τόλιου, Ε. Φίσερ, Ντ. Γκερέν, Α. Μέρσον, Ε. Μπλοχ, Δ. Αστερίου και Χ. Κεφαλή.

Ταυτόχρονα, η όξυνση της κρίσης, η οποία προσφέρει αξιόλογες ριζοσπαστικές και επαναστατικές δυνατότητες αλλά και σηματοδοτεί μεγάλους κινδύνους μελλοντικών αντιδραστικών εκτροπών, δημιουργεί μια έκδηλη ανάγκη για θετική θεμελίωση μιας αποτελεσματικής μαρξιστικής στρατηγικής. Το αφιέρωμα στον Μαρξ και τον Γκράμσι φιλοδοξεί να δώσει ορισμένες αφορμές και ώθηση σε αυτή την κατεύθυνση, προσεγγίζοντας την πάντα επίκαιρη θεωρητική κληρονομιά του μαρξισμού στην ενότητα και την εξέλιξή της. Παρουσιάζονται κείμενα για τον Μαρξ των Α. Χρύση, Χ. Κεφαλή, Τ. Μαστρογιαννόπουλου, Χ. Χάιντμαν, Α. Μπλούντεν, Γ. Τόλιου, Μ. Σκούφογλου, Σ. Σέγιερς, Γ. Χίρσφελντ και για τον Γκράμσι, των Π. Τόμας, Θ. Καμπαγιάννη, Τ. Μπράουν, Ντ. Γιακόποβιτς και Μ. Τόμας.

(περισσότερα…)

Τελικά, είναι εφτά τα φωνήεντα;-Νίκος Σαραντάκος

12 Ιουλίου, 2012

 Πηγή:sarant 

Ένας καινούργιος γλωσσικός μύθος διαδίδεται στο ελληνικό Διαδίκτυο τα τελευταία δύο εικοσιτετράωρα με την ταχύτητα πυρκαγιάς σε ξερόχορτα. Όπως φαίνεται,  από σκοτεινούς κύκλους εξυφαίνεται ένα ακόμα σχέδιο με στόχο την αλλοίωση της ελληνικής γλώσσας, ή τουλάχιστον έτσι «αποκαλύπτει» σε ένα άρθρο που έχει τίτλο «Η ελληνική γλώσσα πρέπει να μείνει ανέπαφη», το οποίο έσπευσαν να αναδημοσιεύσουν ένα σωρό ιστολόγια, πολλά από αυτά πολυσύχναστα. Όχημα της υποτιθέμενης αλλοίωσης είναι το καινούργιο βιβλίο γραμματικής της 5ης και 6ης Δημοτικού, που μπορείτε να το δείτε εδώ.

Ολόκληρο το άρθρο το διαβάζετε σε κάποιο από αυτά τα ιστολόγια, π.χ. εδώ, ενώ υπάρχει και μορφή του σε pdf, επαυξημένη με σχολιασμένες σελίδες του βιβλίου, αναρτημένη στον ιστότοπο του Συλλόγου Εκπαιδευτικών Ανατολικής Αττικής «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Η ανάρτηση σε εκείνο τον ιστότοπο εξηγείται διότι το άρθρο δυστυχώς γράφτηκε από δασκάλα, μέλος του συλλόγου, που εργάζεται σε δημοτικό σχολείο της Ραφήνας. Βέβαια, το Διοικητικό συμβούλιο του συλλόγου κράτησε κάποιες αποστάσεις από το άρθρο, και διευκρίνισε ότι η τελευταία παράγραφος, ότι δήθεν ο σύλλογος Αλ. Δελμούζος οργανώνει ψηφοφορία για να αποσυρθεί το βιβλίο «της κυρίας Διαμαντοπούλου» έχει προστεθεί εκ των υστέρων και δεν περιέχεται στο αρχικό, γνήσιο άρθρο.

Θα παραθέσω μερικά αποσπάσματα του άρθρου και θα τα σχολιάσω, αλλά πρώτα να σταθώ στην υποβολιμαία προσθήκη για το «βιβλίο της κυρίας Διαμαντοπούλου». Είναι λάθος, και είναι άδικο για τους συγγραφείς, να ταυτίζονται τα βιβλία τους με έναν συγκεκριμένο υπουργό· άλλωστε, η διαδικασία συγγραφής σχολικών βιβλίων είναι τόσο μακροχρόνια που τις περισσότερες φορές άλλος υπουργός εγκρίνει τη συγγραφή του βιβλίου και άλλος βλέπει το βιβλίο να κυκλοφορεί στα σχολεία -κάτι τέτοιο είχε συμβεί και με το βιβλίο Ιστορίας της 6ης Δημοτικού. Οι υπουργοί έρχονται και παρέρχονται.

Λοιπόν, το άρθρο ξεκινάει ως εξής:

 Με μεγάλη μας έκπληξη διαπιστώσαμε πως πρόσφατα (Νοέμβριος 2011) διανεμήθηκε προς διδασκαλία, στα δημοτικά σχολεία της χώρας μας ένα καινούργιο βιβλίο γραμματικής, για την Ε΄ και ΣΤ΄ τάξη, αντικαθιστώντας την μέχρι τώρα ισχύουσα γραμματική του Μανώλη Τριανταφυλλίδη, η οποία εδιδάσκετο πλέον των 30 χρόνων.
Σύμφωνα με την καινούργια γραμματική που… συντάχθηκε από τους: κ. Ειρήνη Φιλιππάκη – Warburton, κ. Μιχάλη Γεωργιαφέντη, κ. Γεώργιο Κοτζόγλου και την κ. Μαργαρίτα Λουκά και εκδόθηκε από τον Οργανισμό Εκδόσεως Διδακτικών Βιβλίων, με την ευθύνη του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, ανακαλύπτουμε πως:

τα φωνήεντα της Ελληνικής Γλώσσας είναι 5 (πέντε)!!!

Τα: α, ε, ι, ο, και το ου. Καθώς και ότι τα φωνήεντα η, υ, ω έχουν καταργηθεί!!!

Και τα σύμφωνα από 17, έμειναν μόνον τα 15!!! Τα ξ και ψ δεν υπάρχουν πλέον!!!

Σημειωτέον, πως στα φωνήεντα συγκαταλέγεται και ο δίφθογγος «ου», καθώς και στα σύμφωνα συμπεριλαμβάνονται τα δίψηφα σύμφωνα ντ, μπ, γκ!.

Αυτή είναι η βασικότερη ένσταση της συντάκτριας για το νέο βιβλίο γραμματικής. Και συνεχίζει:

Με την προγενέστερη Γραμματική του Μαν. Τριανταφυλλίδη, γαλουχήθηκαν γενιές Ελλήνων, που μάθανε να ομιλούνε την Ελληνική Γλώσσα. Αλλά και αλλοδαποί που γεννήθηκαν, έζησαν και σπούδασαν σε ελληνικά σχολεία, και πέτυχαν στα ελληνικά πανεπιστήμια είχαν γαλουχηθεί με την ίδια γραμματική χωρίς να δυσκολευτούν!… Εφ’ όσον οι συνθήκες δεν έχουν αλλάξει, ποιόν λόγο εξυπηρετεί η αλλαγή της κλασσικής γραμματικής σε «φωνητική» γραμματική;
Η γλώσσα μας, η αρχαιότερη όλων των λαών, τις τελευταίες δεκαετίες έχει υποστεί αλλεπάλληλους βιασμούς από τους εκάστοτε υπευθύνους, οι οποίοι εντελώς ανεύθυνα λειτουργώντας ωσάν γλωσσοπλάστες, αποφάσιζαν για την «εκλαΐκευση» της, και ταυτόχρονα την καταστροφή της!

(περισσότερα…)

Ο Nτέιβιντ Χάρβεϋ και η πολιτική οικονομία του δημόσιου χώρου της Αθήνας

7 Ιουλίου, 2012

Ο Nτέιβιντ Χάρβεϋ βρέθηκε τις προηγούμενες μέρες στην Αθήνα και έδωσε τρεις πολύ επιτυχημένες ομιλίες. Την τρίτη από αυτές, με τίτλο «Οι πολιτικές επιπτώσεις της καπιταλιστικής κρίσης: Ο νεοφιλελευθερισμός ενάντια στη δημοκρατία» (που συνδιοργάνωσαν το Ινστιτούτο «Νίκος Πουλαντζάς», το RedNotebook και τα «Ενθέματα» στο κηπάκι της Τσαμαδού 10, μπορείτε να την παρακολουθήσετε στο http://enthemata.wordpress.com/harvey_video/ ‎).Με την ευκαιρία αυτή, δημοσιεύουμε ένα σχετικό κείμενο του Γιώργου Βελεγράκη*.

 Από τα «EΝΘΕΜΑΤΑ»

Ένα από τα λιγότερο γνωστά, αλλά πολύ σημαντικά κατά τη γνώμη μου «χωρικά έργα» του Χάρβεϋ είναι το κείμενο Η πολιτική οικονομία του δημόσιου χώρου (The political economy of public space) που εκδόθηκε το 2006 στις ΗΠΑ ως μέρος του συλλογικού έργου Οι πολιτικές του δημόσιου χώρου (The politics of public space) υπό την επιμέλεια των Neil Smith και Setha Low.[1] Το κείμενο διερευνά τη σχέση μεταξύ της φυσικής υπόστασης του αστικού δημόσιου χώρου και των πολιτικών αυτού που νοείται ως δημόσια σφαίρα. Η δημόσια σφαίρα για τον Χάρβεϋ, όπως και για το σύνολο των ριζοσπαστών γεωγράφων, δεν είναι καθολική και αχωρική, ώστε στο πλαίσιό της να τελείται απρόσκοπτα ο δημόσιος δημοκρατικός διάλογος της αστικής δημοκρατίας, αλλά, αντίθετα, υπόκειται στις συγκεκριμένες γεωγραφικές και ιστορικές δεσμεύσεις του φυσικού χώρου. Γι’ αυτό ο σχεδιασμός και η φυσική υλικότητα της χωρικής οργάνωσης δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως δευτερεύον ζήτημα ή εκτός θέματος. Οι διάφορες γεωγραφίες του χώρου (και ειδικά στην πόλη ο σχεδιασμένος και οργανωμένος δημόσιος χώρος) είναι αυτές που επιβεβαιώνουν, αναιρούν ή αλλάζουν τις κοινωνικές και πολιτικές σχέσεις της δημόσιας σφαίρας. Συνεπώς, είναι εύλογα τα ερωτήματα πώς ο φυσικός σχεδιασμός του δημόσιου χώρου της πόλης αντιστοιχεί σε πιο αυταρχικές ή πιο δημοκρατικές μορφές διακυβέρνησης[2] και πώς σχετίζεται με τη δυνατότητα πολιτικής κινητοποίησης.

Ο Χάρβεϋ, μελετώντας την εμβληματική προσπάθεια αναδόμησης του Παρισιού από τον Οσμάν τις δεκαετίες του 1850 και του 1860, αναδεικνύει τη σχέση της οργάνωσης του δημόσιου χώρου με τις μεγάλες κοινωνικοοικονομικές αλλαγές εκείνης της περιόδου. Οι νέες τεράστιες λεωφόροι και τα εμπορικά κέντρα που τότε ξεφυτρώνουν, συνδέονται και υπηρετούν την ανάδειξη της μεσαίας τάξης, τον ευρύτερο χωρικό διαμοιρασμό του πληθυσμού με ταξικά κριτήρια και τη διακυβέρνηση μέσω της εικόνας του μεγαλείου και της νέας καπιταλιστικής αφθονίας.

To Παρίσι εισέρχεται στην κατά Χομπσμπάουμ «εποχή του κεφαλαίου». Τα έργα ανοικοδόμησής του ήταν μεγάλες δημόσιες δαπάνες, σχεδιασμένες για να αναζωογονήσουν την οικονομία και, μέσω κυρίως της εξασφάλισης του ιδιωτικού κέρδους και την εκμετάλλευση της αστικής γης. Δημιουργείται μια νέα φαντασιακή αναπαράσταση για την πόλη: η πόλη του θεάματος (νέα μπαρ, καφέ, καμπαρέ και θέατρα), του ιμπεριαλιστικού μεγαλείου της Γαλλίας (στις μεγάλες λεωφόρους πραγματοποιούνται δημοτικές τελετές, στρατιωτικές παρελάσεις, «αριστοκρατικοί» γάμοι) και του κατά Μπένγιαμιν «προσκυνήματος του φετιχισμού του εμπορεύματος»[3] (νέα μεγάλα εμπορικά κέντρα).

Από την άλλη, μετά την εξέγερση του Ιουνίου του 1848 και τον σφαγιασμό των εξεγερμένων, η νέα κρατική διακυβέρνηση σχεδιάζει τη πόλη έτσι ώστε να διευκολύνεται η καταστολή των μελλοντικών εξεγέρσεων, να αποκλείονται εύκολα όσοι εν δυνάμει διαταράσσουν την αστική νομιμότητα και να προστατεύεται η ιδιωτική περιουσία των αστών. Οι νέες τεράστιες λεωφόροι επιτρέπουν την εύκολη είσοδο του στρατού στην πόλη, κάτι ιδιαίτερα δύσκολο στην προγενέστερη εποχή με τα στενά και δαιδαλώδη σοκάκια. Βέβαια, αυτή η συνθήκη δεν εξασφαλίζεται πλήρως. Καθώς οι παραγωγικές δραστηριότητες και η εργατική τάξη εξωθούνται στα προάστια, δημιουργούνται και οι συνθήκες για την ταξική πόλωση μεταξύ των συνοικιών των πλουσίων και αυτών των λαϊκών τάξεων και οδηγούν στο ξέσπασμα της Κομμούνας το 1871. Σε αυτή τη διαδικασία, ο δημόσιος χώρος των λαϊκών συνοικιών ως χώρος κοινωνικοποίησης και αμφισβήτησης της εξουσίας παίζει καταλυτικό ρόλο.

(περισσότερα…)

Η ποινικοποίηση της σκέψης στη σύγχρονη αστική δημοκρατία-Δημήτρης Καλτσώνης

6 Ιουλίου, 2012

Οι αστικές δημοκρατίες, ιδίως αυτές της Δυτικής Ευρώπης μετά το 1945 προβάλλουν με έμφαση το επιχείρημα ότι στα κράτη αυτά δεν επιτρέπεται η δίωξη των ιδεών. Ακόμη περισσότερο υποστηρίζεται ότι οι σκέψεις, τα φρονήματα βρίσκονται ολοκληρωτικά εκτός πεδίου του ποινικού δικαίου(1).

Δημοσιεύθηκε στο περ. Ουτοπία, τευχ. 81

Μορφές ποινικοποίησης των ιδεών

Η πραγματικότητα όμως διαψεύδει την απολυτότητα του συγκεκριμένου ισχυρισμού. Η ιστορία των αστικών δημοκρατιών βρίθει αντίθετων παραδειγμάτων. Η κάμψη της διακηρυσσόμενης αρχής ότι δεν διώκονται ιδέες και φρονήματα αλλά μόνο πράξεις παρατηρείται ήδη από την επικράτηση των καπιταλιστικών σχέσεων ως κατάλοιπο της φεουδαρχίας και στη συνέχεια ως μέσο καταπολέμησης της ανερχόμενης εργατικής τάξης και του κινήματός της. Ενίοτε, η απομάκρυνση από την εξαγγελλόμενη θεωρητική αρχή αξιοποιήθηκε και για την επίλυση των ενδοαστικών διαφορών και συγκρούσεων.

Ο στόχος της ποινικοποίησης των ιδεών, του φρονήματος, ήταν και είναι, φυσικά, ο περιορισμός της διακίνησης και της εμβέλειας των ανατρεπτικών ιδεών, εκείνων που μετατρεπόμενες σε υλική δύναμη αμφισβητούν, λιγότερο ή περισσότερο, το υπάρχον κοινωνικο-οικονομικό και πολιτικό σύστημα. Η παρεμπόδιση των ανατρεπτικών ιδεών έρχεται να επιτείνει τα κάθε είδους εμπόδια, οικονομικά, πολιτικά, νομικά, που θέτει το αστικό κράτος και το νομικό σύστημα στις δραστηριότητες της εργατικής τάξης και των άλλων λαϊκών στρωμάτων. 

Η προσπάθεια περιορισμού της διάδοσης των ανατρεπτικών ιδεών λαμβάνει τρεις κυρίως μορφές. Η πρώτη είναι η πλέον δραστική και επιφέρει την ίδια την κατάλυση της αστικής δημοκρατίας και την αλλαγή της μορφής του κράτους. Η πλειονότητα των αστικών κρατών του πλανήτη δεν έχει αστικοδημοκρατική μορφή.

Η δεύτερη και η τρίτη μορφή περιορισμού της διάδοσης των ανατρεπτικών ιδεών αναπτύσσονται στο πλαίσιο της αστικής δημοκρατίας. Η δεύτερη, συγκεκριμένα, συνίσταται στην ποινική καταστολή και στη χρήση διοικητικών και άλλων περιορισμών. Η ποινική καταστολή μπορεί να παίρνει τη μορφή ποινικοποίησης συγκεκριμένων ιδεολογιών και κομμάτων τα οποία αναφέρονται συγκεκριμένα στους σχετικούς νόμους, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν διώκονται και οι ιδέες και τα κόμματα που έχουν ή θεωρείται πως έχουν συναφή ιδεολογία και πολιτική.

Στις ΗΠΑ, στη Γαλλία, στη Βρετανία και αλλού κατά καιρούς ψηφίστηκαν διάφοροι νόμοι που ποινικοποιούσαν την ύπαρξη ή τη δράση ορισμένων πολιτικών κομμάτων. Κυρίως όμως, στο βαθμό που ισχυροποιούνταν το κομμουνιστικό κίνημα, εμφανίστηκαν οι διάφοροι αντικομμουνιστικοί νόμοι(2). Οι πλέον γνωστές περιπτώσεις είναι εκείνες του αντισοσιαλιστικού νόμου του Βίσμαρκ στη Γερμανία, της αντικομμουνιστικής νομοθεσίας στις ΗΠΑ(3) αμέσως μετά τη λήξη του β’ παγκοσμίου πολέμου, της αντικομμουνιστικής νομοθεσίας στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας που έθεσε εκτός νόμου το Κομμουνιστικό Κόμμα Γερμανίας το 1956.

Συναφής είναι και η απαγόρευση στη Γερμανία, σε όσους είναι φορείς κομμουνιστικών ή άλλων ριζοσπαστικών ιδεών, να εργάζονται στο δημόσιο τομέα(4). Πρέπει να σημειωθεί, ότι, σε σχέση με το προσωπικό που εργάζεται στον κρατικό μηχανισμό και ιδίως σε σχέση με τις στελεχικές θέσεις ευθύνης, είναι διαρκής η μέριμνα ακόμη και των πλέον δημοκρατικών αστικών κρατών να εξασφαλίζουν την ιδεολογική συνοχή του κράτους, είτε με άμεσο τρόπο όπως στη Γερμανία είτε με έμμεσο και, κάποτε, με τρόπους που κινούνται εκτός νομιμότητας.

Στο ίδιο πνεύμα της αντικομμουνιστικής νομοθεσίας, στη χώρα μας, ο Α.Ν. 509/1947 «Περί μέτρων Ασφαλείας του κράτους, του πολιτεύματος, του κοινωνικού καθεστώτος και προστασίας των ελευθεριών των πολιτών» όριζε στο άρθρο 1 ότι «Το Κομμουνιστικόν Κόμμα Ελλάδος, το Εθνικόν Απελευθερωτικόν Μέτωπον (ΕΑΜ)… διαλύονται. Το άρθρο 2 του νόμου καθόριζε ότι «όστις επιδιώκει την εφαρμογήν ιδεών εχουσών ως έκδηλον σκοπόν την δια βιαίων μέσων ανατροπήν του πολιτεύματος του κρατούντος κοινωνικού συστήματος ή την απόσπασιν μέρους ή όλου της επικρατείας ή ενεργεί υπέρ της εφαρμογής αυτών προσηλυτισμόν, τιμωρείται εάν μεν είναι αρχηγός ή οδηγός δια της ποινής των προσκαίρων δεσμών, εις ιδίως δε βαρείας περιπτώσεις δια της ποινής των ισοβίων δεσμών ή του θανάτου, εάν δε είναι απλούς συστασιώτης δια ποινής φυλακίσεως, εις ιδίως δε βαρείας περιπτώσεις δια της ποινής ειρκτής ή των προσκαίρων δεσμών»(5). Ο νόμος αυτός καταργήθηκε το 1974 με το άρθρο 3 του ν.δ. 59/1974.

(περισσότερα…)

Από το βιβλίο του Βασίλη Λιόση-»Ιμπεριαλισμός και εξάρτηση»(κεφ.Δ10.α- κεφ.Δ10β.)

4 Ιουλίου, 2012

 Το βιβλίο του Βασίλη Λιόση ‘’Ιμπεριαλισμός και εξάρτηση ‘’,που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις ΚΨΜ , ανοίγει μια συζήτηση και θέτει ερωτήματα που έρχονται ξανά στην επιφάνεια στο φόντο της καπιταλιστικής κρίσης.

 Ποιο είναι το περιεχόμενο της έννοιας του ιμπεριαλισμού και της εξάρτησης; Πώς αντιμετωπίστηκαν αυτές οι έννοιες από τους κλασικούς του μαρξισμού; Πώς επηρεάζει η νοηματοδότηση αυτών των εννοιών την τακτική και τη στρατηγική του επαναστατικού κινήματος;

Πώς το εθνικό συνδέεται με το διεθνικό, το εθνικό με το ταξικό, η μεταρρύθμιση με την επανάσταση; Πώς προσδιορίζεται η έννοια του πατριωτισμού στη σύγχρονη εποχή και τι περιεχόμενο πρέπει να έχει η συγκρότηση ενός κοινωνικού και πολιτικού Μετώπου στη σημερινή δύσκολη, για το λαό, κατάσταση; Ερωτήματα σαν τα παραπάνω είναι κρίσιμα για τη σημερινή συγκυρία.

Οι θεωρητικές διαμάχες δεν αποτελούν ακαδημαϊκό ζήτημα μόνο για ειδήμονες. Οι ιδέες μπορούν και πρέπει να μετατρέπονται σε υλική δύναμη και από αυτήν την άποψη, η κατανόηση, η απόρριψη ή η υιοθέτησή τους είναι μείζονος σημασίας για την πορεία του συνδικαλιστικού, του εργατικού, του νεολαιίστικου και του λαϊκού κινήματος.

 

Για να συμβάλουμε  στη συζήτηση και να προσεγγίσουμε τη σκέψη του Βασίλη Λιόση ,δημοσιεύουμε σήμερα δύο υποκεφάλαια, από το Τέταρτο Κεφάλαιο του βιβλίου με τίτλο: Πώς εκφράστηκε και εκφράζεται η εξάρτηση στην Ελλάδα

 Κεφάλαιο Δ10α.

Η στρατηγική του γερμανικού ιμπεριαλισμού όπως αυτή χαράχθηκε από το 19ο αιώνα

 Ηγεμονικό ρόλο στην εξαγωγή της κρίσης στους ασθενέστερους καπιταλιστικούς κρίκους για την Ευρώπη, παίζει το γερμανικό κεφάλαιο στο οποίο και θα επικεντρώσουμε. Πρώτα από όλα πρέπει να διευκρινίσουμε ότι το γερμανικό κεφάλαιο τα τελευταία εκατόν είκοσι, περίπου, χρόνια έχει ως στρατηγική επιδίωξη την κυριαρχία του, τουλάχιστον στην Ευρώπη. Αυτό δεν οφείλεται σε κάποια βιολογική προδιάθεση της γερμανικής φυλής, λογική που συχνά χρησιμοποιείται για να ερμηνεύσει αυτήν τη στρατηγική, αλλά στη δύναμη του γερμανικού κεφαλαίου καθώς και σε άλλους ιστορικούς παράγοντες.

Το 1879 ο Φρίντριχ Φάμπρι (θεωρητικός της γερμανικής αποικιοκρατίας) διαπιστώνει ότι η ραγδαία πληθυσμιακή αύξηση στη Γερμανία προκαλεί κοινωνική κρίση και καθιστά αδήριτη την ανάγκη για μια αποικιακή πολιτική. Αυτή η τελευταία είναι παράγοντας εθνικής συσπείρωσης. Πέρα, όμως, από το ιδεολογικό στοιχείο που θέτει ο Φάμπρι, δεν κρύβει ότι τα ελατήρια που ωθούν στην αποικιακή πολιτική έχουν υλική βάση: «[…] Όταν ένα κράτος κατέχει δικές του αποικίες, τα προϊόντα που εισάγονται απ’ αυτές στην μητρόπολη ή στο παγκόσμιο εμπόριο, καταλογίζονται στο ενεργητικό του οικονομικού ισοζυγίου του, ενώ εκείνα τα προϊόντα, που προέρχονται από τις ξένες αποικίες, είναι καταχωρητέα στο παθητικό του. κι όταν οι μετανάστες κατευθύνονται στις αποικίες του κράτους τους, τότε το κράτος διατηρεί το πιο πολύτιμο εθνικό δυναμικό, που σε αντίθετη περίπτωση θα διαγραφόταν από το οικονομικό ισοζύγιο και θα μεταφερόταν ως κέρδος στον λογαριασμό ενός άλλου κράτους. Εκτός αυτού, ένα κράτος με αποικίες προάγει τη δική του παραγωγή, το δικό του εμπόριο και ναυσιπλοΐα, διότι από τις συναλλαγές με τις αποικίες αποκτάται, όπως είναι φυσικό, ένα σημαντικό ανταγωνιστικό προβάδισμα έναντι των άλλων κρατών […]»[1]. Πέντε χρόνια αργότερα, ο καγκελάριος Μπίσμαρκ ακολουθεί μια παρόμοια λογική[2].

Το 1887 ο Heinrich von Treitschke (Γερμανός εθνικιστής ιστορικός και πολιτικός συγγραφέας κατά τη διάρκεια της γερμανικής αυτοκρατορίας) έλεγε: «όλα τα μεγάλα έθνη […] επιθυμούν να αφήσουν το στίγμα τους στα βάρβαρα εδάφη […[ όσοι δε συμμετέχουν σε τούτη την κούρσα θα παίξουν ένα αξιοθρήνητο ρόλο στο μέλλον. Ο αποικισμός έγινε ένα ζωτικής σημασίας θέμα για τα μεγάλα έθνη»[3].

(περισσότερα…)

Όταν το χρήμα αγοράζει τα πάντα-Μαριάννα Τζιαντζή

3 Ιουλίου, 2012

Post image for Τρία εκατ. Κινέζοι παρακολούθησαν διαλέξεις για τη δημοκρατία

 Πηγή: aristeroblog 

Όταν λέμε ότι «πωλούνται όλα», εννοούμε όλα. Με αυτές τις επτά λέξεις μπορούμε να περιγράψουμε το Τι δεν μπορεί να αγοράσει το χρήμα (WhatMoney Can’t Buy) του πολιτικού φιλοσόφου Μάικλ Σαντέλ, μια μελέτη για τα «ηθικά όρια των αγορών», που φαίνεται ότι θα γίνει ένα από πιο πολυσυζητημένα βιβλία της χρονιάς. Μόνο που ο καθηγητής του Χάρβαρντ υποστηρίζει ότι δεν θα έπρεπε να είναι όλα για πούλημα, ότι υπάρχουν πράγματα που θα έπρεπε να βρίσκονται εκτός αγοράς ώστε να μην ξεχαρβαλωθεί εντελώς η ανθρώπινη κοινωνία.

 Με νηφάλιο τόνο, χωρίς ακαδημαϊκή υπεροψία αλλά και χωρίς ρηχή καταγγελτική διάθεση, ο Σαντέλ μοιάζει να περιγράφει τις τελευταίες μέρες της παγκόσμιας καπιταλιστικής Πομπηίας, παροτρύνοντας τους αναγνώστες του όχι να οργανωθούν και να εξεγερθούν, όπως ίσως θα έκανε ο Νόαμ Τσόμσκι ή κάποιος άλλος διάσημος ακτιβιστής θεωρητικός, αλλά να σκεφτούν, να στοχαστούν, να αλλάξουν. Και ίσως, αλλάζοντας οι ίδιοι, μπορέσουν να αλλάξουν και τον κόσμο γύρω τους. Το βιβλίο του Σαντέλ είναι πολύτιμο γιατί δεν απευθύνεται στους ήδη πεισμένους, αλλά μπορεί να κλονίσει αυτούς που θεωρούν ότι έτσι είναι η ζωή, έτσι είναι το σύστημα και, αν το δούμε διαφορετικά, κινδυνεύουμε να γίνουμε γραφικοί.

 O 59χρονος Αμερικανός καθηγητής είναι ένα είδος ροκ σταρ στον ακαδημαϊκό χώρο, αφού κατά τις παραδόσεις του στο Χάρβαρντ, όπου διδάσκει πολιτική φιλοσοφία εδώ και 30 χρόνια, παρατηρείται το αδιαχώρητο. Μάλιστα, το μάθημά του με θέμα «Δικαιοσύνη» έχει αναρτηθεί στο Διαδίκτυο και οι επισκέπτες του ανέρχονται σε εκατομμύρια. Στην Ελλάδα κυκλοφόρησε πέρυσι η μελέτη του Δικαιοσύνη. Τι είναι το σωστό; (μετάφρ. Αλέξανδρος Κιουπκιόλης, εκδ. Πόλις), που έκανε μέσα σε λίγους μήνες τρεις εκδόσεις, κάτι όχι πολύ συνηθισμένο για θεωρητικά βιβλία. Πρόσφατα ο Σαντέλ έκανε μια παγκόσμια περιοδεία-μαμούθ για την προώθηση του νέου βιβλίου του, στη διάρκεια της οποίας έδωσε διαλέξεις και συνεντεύξεις και προσείλκυσε την προσοχή των ΜΜΕ.

 Στην Ελλάδα της κρίσης, με τις αχαλίνωτες ιδιωτικοποιήσεις προ των πυλών, με τα δημόσια νοσοκομεία και σχολεία σε κατάσταση διάλυσης, η σκέψη του Σαντέλ μπορεί να αποδειχτεί ιδιαίτερα χρήσιμη, καθώς μας υπενθυμίζει αφενός την έννοια της «κοινής» δημόσιας σφαίρας και αφετέρου της «κόκκινης γραμμής» για τα αγαθά και τις αξίες που θα έπρεπε να βρίσκονται έξω από τον έλεγχο της αγοράς.

(περισσότερα…)

Για το Γκράμσι, τη μαρξιστική σκέψη και την αριστερή στρατηγική-Peter Thomas

24 Ιουνίου, 2012

Ο Peter Thomas είναι ένας από τους πιο σημαντικούς στοχαστές της νέας γενιάς μαρξιστών στον αγγλοσαξονικό χώρο. Μέλος της συντακτικής επιτροπής του περιοδικού Historical Materialism, έχει ασχοληθεί ιδιαίτερα με το έργο του Γκράμσι. Στο βιβλίο του The Gramscian Moment. Philosophy, Hegemony and Marxism (Brill 2009 / Haymarket 2011), προσφέρει μια καινοτόμα ανάγνωση του Γκράμσι. Αυτή απέχει από την παραδοσιακή ανάγνωση του Γκράμσι ως ενός στοχαστή του εποικοδομήματος. Αντίθετα, για τον Thomas το έργο του Γκράμσι και η αναμέτρηση του με την έννοια της ηγεμονίας είναι μια προσπάθεια για μια καινοτόμα θεώρηση του κράτους και της πολιτικής, τόσο στην αστική εκδοχή όσο και στην προλεταριακή.

(περισσότερα…)

Charles Robert Darwin (1809 – 1882)

24 Μαρτίου, 2012