Posted tagged ‘Κόσμος’

Μιχάλης Ψύλος: Ο κόσμος μπροστά στο 1848 ή μήπως στο 1905;

Ιουνίου 19, 2013

931213_553892714662040_1377881330_n

εφημ ΠΡΙΝ 

Η εξέγερση στην Τουρκία καλά κρατεί. Έστω και αν ξεκίνησε αυθόρμητα για οικολογικά θέματα, από τη στιγμή που η κυβέρνηση Ερντογάν άσκησε κτηνώδη βία κατά των διαδηλωτών, στο επίκεντρο βρέθηκαν η βαρβαρότητα της αστυνομίας  αλλά και οι τεράστιες κοινωνικές ανισότητες. Την ίδια ώρα, η ακολουθούμενη σε όλη την ΕΕ πολιτική λιτότητας προκαλεί πλέον μαζικές αντιδράσεις εκ μέρους των πολιτών σχεδόν όλων των κρατών-μελών. Έστω και αν σε επίπεδο κοινωνικών αγώνων ο βαθμός αντίδρασης δεν είναι ακόμα σε υψηλά επίπεδα, εκλογικά το πολιτικό σκηνικό στην Ευρώπη σείεται, σε όσες ευρωπαϊκές χώρες έγιναν εκλογές τα τελευταία τρία χρόνια.

»Μεγάλες διαδηλώσεις θα οργανωθούν, η καθεστηκυία τάξη θα απολέσει τη νομιμοποίησή της και θα ξεσπάσει επανάσταση » προειδοποιεί στο νέο του βιβλίο ο Γάλλος οικονομολόγος Ζακ Αταλί, που φυσικά δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως …ακρο-αριστερός.

»Υπάρχουν όλες οι ενδείξεις ότι το παγκόσμιο εξεγερτικό κύμα του 2011 είναι ακόμα ζωντανό» λέει  ο καθηγητής κοινωνιολογίας στο πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϋ στην Καλιφόρνια , Σίχαν Τουγκάλ. Στην Ευρώπη επικρατεί ατμόσφαιρα Μεσοπολέμου. Θυμίζει κάτι από τη δεκαετία του 1930. Από τη μια η φοβερή οικονομική κρίση και από την άλλη να αναζητούνται όλο και πιο αυταρχικές λύσεις στη διακυβέρνηση των ευρωπαϊκών χωρών. »Τι θα προκύψει από το νέο παγκόσμιο κύμα;» διερωτάται ο Αμερικανός καθηγητής. »Είμαστε μπροστά στο 1848 ή στο 1905; Μήπως θα πρέπει να περιμένουμε δεκαετίες για μια επανάσταση ή το σημερινό κύμα θα είναι προάγγελος για »κάτι» για να έρθει πολύ σύντομα, ίσως ένα δεύτερο 1917;»

Κάποιοι μπορεί να αναρωτηθούν γιατί να θέλουμε ένα δεύτερο 1917, με δεδομένο ότι οι ελπίδες που επενδύθηκαν τότε ήταν υπερβολικές. Το 1917  έδειξε σε όλο τον κόσμο ότι οι λαϊκές τάξεις μπορούν να οργανωθούν και να λαμβάνουν αποφάσεις που επηρεάζουν τη μοίρα των χωρών τους και ολόκληρου του κόσμου. Επιπλέον, ολόκληρη η καπιταλιστική Δύση αναγκάστηκε να αναδιοργανώσει τις πολιτικές και οικονομικές δομές της για να ενσωματώσει τις λαϊκές φωνές και τα αιτήματα από το φόβο του ολοκληρωτικού αφανισμού της αστικής τάξης.»

Το ευρωπαϊκό κύμα του 1848 μπορεί να μην οδήγησε σε δημοκρατικά καθεστώτα, αλλά έπεισε την εργατική τάξη και τα μεσαία στρώματα στην Ευρώπη ότι ήταν δυνατό να επιτευχθεί ένας πιο δημοκρατικός και κοινωνικός κόσμος. Έβαλε την κοινωνικοποίηση στην ημερήσια διάταξη. Πολύ περισσότερο, οι ήττες των μαζικών εξεγέρσεων του 1848 δίδαξαν την ανάγκη ύπαρξης ηγεσιών και οργάνωσης για την επίτευξη των στόχων.

Το κύμα του 1905 είναι γνωστό και για τις ήττες αλλά και τις νίκες του. Βοήθησε με την εμπειρία που αποκτήθηκε στη συγκρότηση των πιο μαζικών, ανεξάρτητων δημοκρατικών οργανώσεων (εργατικών, αγροτικών και στρατιωτικών συμβουλίων) που είχε δει μέχρι τότε η παγκόσμια ιστορία. Χωρίς το 1905 δεν θα υπήρχε 1917.

(περισσότερα…)

Advertisements

Ο Ρόμπερτ Ουίλσον με δικά του λόγια

Ιουνίου 10, 2013

getxscFile

Ρόμπερτ ΟυίλσονΠριν από χρόνια σε τοκ σόου στο Λονδίνο ρώτησαν την Τζέσι Νόρμαν ποια είναι η αγαπημένη της ηχοληψία. Κι αυτή είπε: “I have a dream”. Λέω κι εγώ μαζί της, ναι, μπορούμε».

 Eφημερίδα των Συντακτών

Μόνος του στη σκηνή, με τη βοήθεια διαφανειών κι ενός πίνακα όπου σχεδίαζε, μας ταξίδεψε στη διαδικασία της δουλειάς του. Eξήγησε -πολύ αναλυτικά- αυτά που τον επηρέασαν στο έργο του. Αναφέρθηκε στις μεγάλες του επιτυχίες, από το «Βλέμμα του κωφού» μέχρι το «Einstein on the beach». Μίλησε για τα ιδιαίτερα, αλλά χαρισματικά παιδιά, που τον ενέπνευσαν. Αλλά και για τη γιαγιά του, που την κουβάλησε στο Παρίσι από το Τέξας για να λέει πάνω στη σκηνή για τα… χάπια της.

Της Εφης Μαρίνου

Ο 71χρονος σκηνοθέτης και εικαστικός Ρόμπερτ Ουίλσον «έπαιξε» την περασμένη εβδομάδα στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών -εκεί φιλοξενείται και η έκθεσή του έως τις 7 Ιουλίου- αλλά όχι με τα φώτα, τις σκιές και τα σχήματα. Τουλάχιστον όχι άμεσα. Εμεινε όμως κάμποσα λεπτά ακίνητος μπροστά στο αναλόγιο πριν ξεκινήσει να μιλά, κυρίως, για το βουβό έργο της νιότης του, τις πρώτες παραστάσεις. Αυτές που έκανε όχι με επαγγελματίες ηθοποιούς αλλά με παιδιά, ηλικιωμένους, άρρωστους. Αλλά και τις μεταγενέστερες. Εργα που διακρίνονται για την αυστηρή φόρμα, τις αργές κινήσεις, τις ακραίες κλίμακες στον χώρο και τον χρόνο.

* Ο χορός σαν αποκάλυψη: «Μου άρεσε η συμπεριφορά κάποιων χορευτών κυρίως προς τον εαυτό τους παρά προς το κοινό. Που δεν έκαναν κάτι για να το προσελκύσουν. Εβλεπα τη δομή χώρου-χρόνου. Μια αυτόνομη αρχιτεκτονική, απελευθερωμένη από ψυχολογικά φορτία».

* Υιοθεσία: Πριν από πολλά χρόνια περπατούσε στο Νιου Τζέρσι όταν είδε αστυνομικό να κυνηγάει ένα 13χρονο παιδί και να ετοιμάζεται να το κτυπήσει με κλομπ. Επενέβη. Το παιδί ήταν κουφό, αλλά όλοι νόμιζαν ότι είναι καθυστερημένο. Ο 27χρονος λευκός Ουίλσον κατάφερε να υιοθετήσει το μαύρο αγόρι. Το 1967 έγινε πατέρας τού Ρέιμοντ. Η ζωή και των δύο άλλαξε.

* «Το βλέμμα του κωφού». «Προσπαθώντας να επικοινωνήσω με τον Ρέιμοντ κατέφυγα σε ειδικούς. Εκείνος σχεδίαζε, ζωγράφιζε ό,τι φανταζόταν, παρατηρούσε, ονειρευόταν. Συγκέντρωσα αυτό το υλικό και το 1970 δημιούργησα μια 7ωρη παράσταση. Την παρουσιάσαμε στο λοφτ μου στη Ν. Υόρκη. Επαιξαν φίλοι, άνθρωποι από φτωχές γειτονιές του Χάρλεμ. Κι αργότερα στη Γαλλία, για δυόμισι μήνες, όπου συμμετείχαν και Γάλλοι, ηλικιωμένοι ή με άνοια. Ετσι ξεκίνησε η καριέρα μου. Μου πρότειναν σκηνοθεσίες. “Μα εγώ δεν ξέρω τίποτα για θέατρο, μη σας πω δεν μ’ αρέσει κιόλας” έλεγα».

(περισσότερα…)

Μετά την «Κινδία», γεννάται τώρα και η «Κιρμανία»…

Ιουνίου 2, 2013

Της Ζέζας Ζήκου

από την ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Η Ιστορία ξεκινά από την αρχή. Αναδύεται ο ρόλος του Νέου Ηγεμόνα στα Ευρωπαϊκά, εκεί όπου οι μίνι – «Δυνάμεις», τύπου Γερμανίας, τα έχουν κάνει μπάχαλο με την ελληνική και την κυπριακή οικονομική διάσωση και τον ευρωπαϊκό Νότο. Το να έχει ο «δανειστής των πάντων» λόγο στην αυριανή συστημική ηρεμία της συρρικνούμενης, αλλά ακόμη σημαντικής Ευρώπης, όντως έχει νόημα. Και αυτό κάνει η Γερμανία που «θρέφει» απροκάλυπτα τις φιλοδοξίες της Kίνας. Μετά την «Κινδία» (συνεργασία της Κίνας με την Ινδία), γεννάται τώρα και η «Κιρμανία», μια ισχυρή στρατηγική συνεργασία ανάμεσα στην Κίνα και στη Γερμανία που δεν έχει προηγούμενο. Αυτό είναι το συμπέρασμα Γερμανών σχολιαστών μετά την επίσκεψη του πρωθυπουργού της Κίνας, Λι Κετσιάνγκ, στο Βερολίνο την περασμένη εβδομάδα.

Πολύς λόγος έγινε, την τελευταία δεκαπενταετία, για την αλλόκοτη, συμβιωτική σχέση Αμερικής – Κίνας. Τώρα, όμως, διαπιστώνουμε τα ορατά σημάδια σταδιακής αποσύμπλεξης των δύο γιγάντων και τη νέα συμβιωτική σχέση που επωάζεται, αυτή τη φορά, μεταξύ Γερμανίας και Κίνας. Αλλά η θερμή αυτή σχέση Πεκίνου – Βερολίνου ανησυχεί την Ευρώπη και τις ΗΠΑ.

«Εχουμε άψογες σχέσεις. Οταν τα made in China θα είναι εφάμιλλα με τα made in Germany, το ζευγάρι μας θα είναι ονειρεμένο». Τα λόγια του Κινέζου πρωθυπουργού, μετά τη συνάντησή του με την Αγκελα Μέρκελ στο Βερολίνο, δεν θα μπορούσαν να είναι πιο θερμά και πιο σαφή. Στην Ευρώπη, κανείς ηγέτης δεν έχει για τους Κινέζους τη σημασία που έχει η κ. Μέρκελ. Κυρίως, επειδή η Γερμανία της Μέρκελ έχει ρόλο-κλειδί στο γεωπολιτικό και γεωστρατηγικό όραμά τους. Το Πεκίνο μαθαίνει από το Βερολίνο όχι μόνο πώς να ασκεί έναν ηγετικό ρόλο σε μια ήπειρο, αλλά και πώς να οικοδομεί ειδικές σχέσεις με τους ανταγωνιστές του.

Για τις διμερείς οικονομικές σχέσεις, τόνισαν, τόσο η «ισχυρότερη γυναίκα του κόσμου» όσο και ο Κινέζος πρωθυπουργός βρίσκονται σε εξαιρετικό σημείο. Η επίσκεψη ολοκληρώθηκε με 17 συμφωνίες, μεταξύ των οποίων η κατασκευή ακόμη ενός εργοστασίου της Volkswagen και η δημιουργία δύο κοινοπραξιών με τον χημικό κολοσσό Basf. Η εταιρεία αυτή, μάλιστα, δεν διστάζει να επενδύσει στην επαρχία Σιντζιάνγκ, που άλλες δυτικές επιχειρήσεις θεωρούν υψηλού κινδύνου. Κι αυτό δεν είναι όλο: το Βερολίνο επιβεβαίωσε τη ριζική του διαφωνία με την πρόταση των Βρυξελλών να επιβληθούν κυρώσεις εναντίον των Κινέζων παραγωγών φωτοβολταϊκών. «Εμείς προτιμάμε τη συνεργασία», λένε οι Γερμανοί, αγνοώντας τις καταγγελίες της Κομισιόν ότι οι Κινέζοι κάνουν «ντάμπινγκ» τιμών.

(περισσότερα…)

Πέτρος Παπακωνσταντίνου: Η ώρα της αλήθειας ήρθε για το σουηδικό μοντέλο

Ιουνίου 2, 2013

Κοινωνικό κράτος και μεταναστευτική πολιτική δοκιμάζονται στις συνθήκες της κρίσης

εφημ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Πρώτα ήρθε το Παρίσι, τον Οκτώβριο του 2005, ύστερα το Λονδίνο, τον Αύγουστο του 2011, και τώρα η Στοκχόλμη. Και στις τρεις περιπτώσεις, αλυσιδωτές, βίαιες ταραχές στα εργατικά προάστια των κοσμοπολίτικων μεγαλουπόλεων, με πρωταγωνιστές εφήβους, πρώτης ή δεύτερης γενιάς μετανάστες, ράγισαν τη βιτρίνα της «ανοιχτής, πολυπολιτισμικής κοινωνίας». Αυτή τη φορά το σοκ ήταν ακόμη μεγαλύτερο, καθώς προερχόταν από τη χώρα η οποία μέχρι πρόσφατα δίκαια υπερηφανευόταν για το πιο προχωρημένο κοινωνικό κράτος και την πιο γενναιόδωρη πολιτική ασύλου στη Δύση. Στον αμείλικτο καθρέφτη της πραγματικότητας, το περίφημο «Folkhemmet», το σουηδικό Σπίτι των Λαών, δεν φαντάζει πια σαν το πιο όμορφο του κόσμου.

Το φαινόμενο μοιάζει να επαναλαμβάνεται με μαθηματική κανονικότητα. Στο Παρίσι, ρόλο πυροκροτητή έπαιξε ο θάνατος του 15χρονου Μπουνά Τραορέ και του 17χρονου Ζιέντ Μπενά, παιδιών μεταναστών από την Αφρική, στη διάρκεια αστυνομικής καταδίωξης στο υποβαθμισμένο προάστιο Κλισί-σου-Μπουά. Τις βρετανικές ταραχές πυροδότησε ο θανάσιμος πυροβολισμός του 29χρονου μαύρου Μαρκ Ντάγκαν από αστυνομικούς, οι οποίοι τον καταδίωκαν στο Τότεναμ του βορείου Λονδίνου. Οσο για τη Σουηδία, την αφορμή έδωσε ο θάνατος του 69χρονου Λενίνε Ρέλβας-Μάρτινς, Πορτογάλου μετανάστη με ψυχολογικά προβλήματα, ο οποίος πυροβολήθηκε από αστυνομικούς μέσα στο διαμέρισμά του, στο Χάσμπι, προάστιο της Στοκχόλμης, το οποίο κατοικείται σε ποσοστό 80% από μετανάστες.

Πίσω από κάθε αφορμή, κρύβονται πολλές αιτίες. Η απώλεια μιας ζωής από τον υπερβάλλοντα ζήλο κάποιων αστυνομικών οργάνων έπαιξε και στις τρεις περιπτώσεις τον ρόλο του σπινθήρα, μόνο γιατί κάτω από την απατηλή επιφάνεια της κοινωνικής γαλήνης είχε συσσωρευτεί πολύ «μπαρούτι». Ενα αστικό υποπρολεταριάτο νέων ανθρώπων, συνήθως ξενικής προέλευσης, χωρίς δουλειά, χωρίς σπουδές και χωρίς μέλλον, αντιμέτωπο με καθημερινούς, κάποτε ταπεινωτικούς ελέγχους από τις αστυνομικές αρχές, δεν χρειαζόταν παρά μια τυχαία σπίθα για να εκραγεί. Στο Χάσμπι, το 20% των νέων δεν πηγαίνει ούτε στη δουλειά ούτε στο σχολείο. Σε ολόκληρη τη Σουηδία, οι μετανάστες αντιστοιχούν στο 15% του πληθυσμού, αλλά εκπροσωπούν το 35% των ανέργων. Προτού εκδηλωθεί το πρόσφατο «τσουνάμι» των βίαιων ταραχών, είχαν αρχίσει να πληθαίνουν οι σποραδικές μικροεξεγέρσεις νέων στη Στοκχόλμη, το Γκέτεμποργκ και το Μάλμε. Το καζάνι έβραζε από καιρό…

(περισσότερα…)

Πέτρος Παπακωνσταντίνου: Η απροσδόκητη αντοχή του καθεστώτος Άσαντ

Μαΐου 27, 2013

asant

Αντεπίθεση του κυβερνητικού στρατού, ενώ η Συρία απειλείται άμεσα με διχοτόμηση

εφημ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

papakon_pΤο περασμένο καλοκαίρι, η γερμανική υπηρεσία πληροφοριών, BND, παρέδιδε σε κυβερνητικούς αξιωματούχους έκθεση για τη συριακή κρίση, η οποία εκτιμούσε ότι το καθεστώς Ασαντ θα έπεφτε το αργότερο στις αρχές του 2013. Λιγότερο από ένα χρόνο αργότερα, ο επικεφαλής της υπηρεσίας, Γκέρχαρντ Σίντλερ, έχει αλλάξει γνώμη. Σύμφωνα με το περιοδικό Der Spiegel, ο Σίντλερ παρουσίασε την αναθεωρημένη εκτίμηση της BND σε μυστική σύσκεψη επιλεγμένων πολιτικών. Το βασικό συμπέρασμα: οι αντάρτες είναι αυτοί που έχουν τώρα το πρόβλημα, καθώς ο κυβερνητικός στρατός αντεπιτίθεται και έχει σοβαρά κέρδη. Παρότι ο Ασαντ δεν μπορεί να επιτύχει συντριπτική νίκη, ενισχύει τη θέση του, παρατείνοντας ένα αδιέξοδο χωρίς ημερομηνία λήξης.

Οι εκτιμήσεις του Βερολίνου συμπίπτουν με την εικόνα που περιγράφουν καλά πληροφορημένες αραβικές πηγές. Σύμφωνα με αυτές, ο κυβερνητικός στρατός κατάφερε, τις τελευταίες εβδομάδες, να απωθήσει τους αντικαθεστωτικούς από τα περισσότερα περίχωρα της Δαμασκού και να κόψει τις γραμμές ανεφοδιασμού τους, από τα νότια σύνορα μέχρι την κεντρική πόλη της Χομς. Από την περασμένη Κυριακή, άρχισε σφοδρή επίθεση στον στρατηγικής σημασίας σουνιτικό θύλακο του Κουσαΐρ, που ελέγχει την επικοινωνία της Δαμασκού με την παράκτια ζώνη, όπου βρίσκονται τα προπύργια των Αλαουιτών Λαττάκεια και Ταρτούς, αλλά και με τη διαφιλονικούμενη, από τα δύο στρατόπεδα, Χομς.

Όπως αναγνώρισε στο πρακτορείο Reuters ηγετικό στέλεχος της αντιπολίτευσης, «αν χάσουμε το Κουσαΐρ, χάνουμε και τη Χομς και αν χάσουμε τη Χομς, χάνουμε την καρδιά της Συρίας». Η πτώση του Κουσαΐρ θα σήμαινε, πρακτικά, ότι ο Ασαντ θα είχε διασφαλίσει ολοκληρωτική κυριαρχία σε ένα άτυπο «Αλαουιστάν», από τα ιορδανικά σύνορα μέχρι τη Χομς και τις ακτές της χώρας, περνώντας από τη Δαμασκό, κι ότι θα μπορούσε να εξαπολύσει από καλύτερες θέσεις αντεπίθεση στο βόρειο μέτωπο, με βασικό στόχο τη μεγαλύτερη πόλη της χώρας, το Χαλέπι.

Μεγάλες δυνάμεις της Δύσης απέδωσαν την απροσδόκητα αποτελεσματική αντεπίθεση του Ασαντ στη συστράτευση της λιβανικής, φιλοϊρανικής οργάνωσης Χεζμπολάχ στο πλευρό του κυβερνητικού στρατού και στη συνεχιζόμενη ενίσχυση του τελευταίου από Ρωσία και Ιράν. Οι παράγοντες αυτοί είναι υπαρκτοί, αλλά δεν αρκούν για να εξηγήσουν την αντιστροφή των εξελίξεων, εις βάρος της αντιπολίτευσης. Πολύ περισσότερο, που η τελευταία απολαμβάνει ευρύτατης οικονομικής και πολιτικής στήριξης, άμεσα από Τουρκία, Κατάρ και Σαουδική Αραβία και έμμεσα από ΗΠΑ, Βρετανία και Γαλλία.

(περισσότερα…)

Τάραξε τα νερά στο Ιράν το «παρών» του Ραφσατζανί

Μαΐου 19, 2013

 Πρόκληση εναντίον Χαμενεΐ η κάθοδός του ως υποψηφίου στις προεδρικές εκλογές

του Πέτρου Παπακωνσταντίνου

papakon_pΜέχρι το προηγούμενο Σαββατοκύριακο, οι ιρανικές προεδρικές εκλογές της 14ης Ιουνίου περνούσαν στα ψιλά του διεθνούς Τύπου. Μετά την αμφιλεγόμενη επανεκλογή του Μαχμούντ Αχμεντινετζάντ στη σφοδρή αναμέτρηση του 2009, το «Πράσινο Κίνημα» της αντιπολίτευσης γνώρισε την καταστολή και οι δύο μεταρρυθμιστές υποψήφιοι, Μιρχοσεΐν Μουσαβί και Μεχντί Καρουμπί, συνεχίζουν να τελούν υπό κατ’ οίκον περιορισμό. Δεδομένου ότι ούτε ο έντονα πολωτικός Αχμεντινετζάντ δύναται, βάσει του Συντάγματος, να διεκδικήσει και τρίτη συνεχή προεδρική θητεία, η πλειονότητα των διεθνών αναλυτών αντιμετώπιζε τις φετινές εκλογές ως ενδοοικογενειακή αναμέτρηση μεταξύ εκλεκτών του συντηρητικού θεοκρατικού κατεστημένου, υπό τον ανώτατο ηγέτη αγιατολάχ Χαμενεΐ.

Το σκηνικό πλήξης ανατινάχθηκε μεμιάς από την υποψηφιότητα που κατέθεσε στις «δώδεκα παρά πέντε», λίγες ώρες προτού εκπνεύσει η σχετική προθεσμία, ένας πολιτικός βαρέων βαρών, που αποτελεί κόκκινο πανί για την ηγετική μερίδα του συστήματος. Πρόκειται για τον Ακμπάρ Χασεμί Ραφσατζανί, την υποψηφιότητα του οποίου έσπευσε να αγκαλιάσει το σύνολο των μεταρρυθμιστών, συμπεριλαμβανομένων 46 συνεργατών του προκατόχου του Αχμεντινετζάντ, Μοχάμεντ Χαταμί, ο οποίος πέρασε στην Ιστορία ως «αγιατολάχ Γκορμπατσόφ» για τις μεταρρυθμιστικές, όσο και ατελέσφορες τάσεις του.

Η αλήθεια είναι ότι ο 78χρονος Ραφσατζανί δεν είναι ο καλύτερος ορισμός του «αντάρτη». Μέλος του ανώτατου ιερατείου, μεγαλοεπιχειρηματίας -πολλοί λένε ότι είναι ο πλουσιότερος άνθρωπος στο Ιράν- διετέλεσε δύο φορές πρόεδρος της Ισλαμικής Δημοκρατίας και επί οκτώ χρόνια πρόεδρος της Βουλής. Με δυο λόγια, αποτελεί σάρκα εκ της σαρκός του ιρανικού κατεστημένου. Ωστόσο, αυτός ο άνθρωπος δεν δίστασε να προσχωρήσει στο «Πράσινο Κίνημα» και να έρθει σε μετωπική ρήξη με τον Χαμενεΐ, το 2009, παρακινούμενος (και) από τη βαθιά του αντιπάθεια για τον Αχμεντινετζάντ, από τον οποίο είχε ηττηθεί εντελώς απροσδόκητα στις προεδρικές εκλογές του 2005. Έκτοτε το ιερατείο τού απαγόρευσε να προΐσταται στις καθιερωμένες προσευχές της Παρασκευής (κάτι σαν… καθαίρεση από το Πολιτικό Γραφείο), ενώ τα παιδιά του συνελήφθησαν και η μεγαλύτερη κόρη του πέρασε έξι μήνες στη φυλακή.

(περισσότερα…)

Οταν το Πεκίνο μελέτησε τον Τζον Μέιναρντ Κέινς

Μαΐου 19, 2013

Της Ζέζας Ζήκου

Το SDR δημιουργήθηκε το 1969, στο πλαίσιο του συστήματος συναλλαγματικών αξιών του Μπρέντον Γουντς, λόγω της ανασφάλειας για έλλειψη ρευστότητας στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα. Αρχικός στόχος των εμπνευστών του ήταν να χρησιμοποιηθεί ως αποθεματικό νόμισμα, αλλά σήμερα χρησιμοποιείται στις συναλλαγές του ΔΝΤ με τα κράτη-μέλη. Το Πεκίνο έχει προτείνει την αντικατάσταση του αμερικανικού δολαρίου ως αποθεματικού νομίσματος με ένα νέο παγκόσμιο νόμισμα του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Το νέο παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα θα μπορούσε να προκύψει από ένα καλάθι ισχυρών νομισμάτων, ως εξελιγμένη μορφή των Ειδικών Τραβηχτικών Δικαιωμάτων (SDR) του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Τις απόψεις αυτές τις ασπάζεται και η Μόσχα. Το σχέδιο του Πεκίνου μπορεί να κερδίσει την υποστήριξη των αναδυόμενων αγορών που διαθέτουν τεράστια συναλλαγματικά διαθέσιμα. Κατά πάσα πιθανότητα, όμως, δεν θα αποκτήσει το σχέδιο αυτό ρεαλιστική διάσταση. Το συνολικό ποσό των SDR ισοδυναμεί περίπου με 32 δισ. δολάρια, δηλαδή σε λιγότερο από το 2% των συναλλαγματικών διαθεσίμων της Κίνας, έναντι της αξίας του χρέους του αμερικανικού Δημοσίου που έχει ξεπεράσει τα 16 τρισ. δολάρια.

Υπάρχουν, όμως, δύο κρίσιμα εμπόδια. Οι ΗΠΑ αντιδρούν στα σχέδια του Πεκίνου διότι εάν το δολάριο χάσει την κυριαρχία του, τότε θα είναι πολύ πιο δύσκολη η χρηματοδότηση των τεράστιων ελλειμμάτων της. Ωστόσο, και το Πεκίνο θα πρέπει να επανεξετάσει την ιδέα του. Το Πεκίνο έχει υιοθετήσει την πρόταση που έκανε ο Τζον Μέιναρντ Κέινς το 1940 για τη δημιουργία ενός διεθνούς νομίσματος που θα βασίζεται στα εμπορεύματα. Αλλά στο επίκεντρο της ιδέας του Κέινς ήταν να επιβληθεί φόρος στις χώρες που θα έχουν μεγάλα ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών, με στόχο να ενθαρρύνουν την εσωτερική ζήτηση.

Το επιχείρημα του Πεκίνου, της Μόσχας και των λοιπών… εδράζεται στο «δίλημμα Triffin», βάσει του οποίου τα εξωτερικά ελλείμματα των ΗΠΑ είναι αναπόφευκτα, όσο το δολάριο παραμένει το μοναδικό αποθεματικό νόμισμα στον κόσμο. Με μία περίφημη προειδοποίησή του προς το Κογκρέσο το 1960, ο ονoμαστός Βέλγος οικονομολόγος του πανεπιστημίου του Yale, Ρόμπερτ Τρίφιν, εξηγούσε ότι ως ο προμηθευτής του παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος, οι ΗΠΑ δεν έχουν άλλη επιλογή από το να παρουσιάζουν διαρκώς ελλείμματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών τους. Με την επέκταση της διεθνούς οικονομίας, όμως, αυξήθηκε και η ζήτηση για αποθεματικά νομίσματα. (περισσότερα…)