Posted tagged ‘Λατινική Αμερική’

Τα κύματα της λατινοαμερικάνικης επανάστασης και ο Ούγκο Τσάβες

Ιουνίου 4, 2013

 περ. Ουτοπία, τευχ. 102/2013, σελ. 7-11

του Δημήτρη Καλτσώνη

Η Λατινική Αμερική είναι, δίχως αμφιβολία, μια ξεχωριστή ήπειρος. Οι καπιταλιστικές σχέσεις είναι αναπτυγμένες αλλά συνυπάρχουν με υπολείμματα προηγούμενων τρόπων παραγωγής. Ο ευρωπαϊκός πολιτισμός έχει αναμιχθεί με ένα ιδιόμορφο τρόπο με τον πολιτισμό των αυτοχθόνων και των αφρικανών. Οι λαοί της ηπείρου μιλούν όλοι σχεδόν την ίδια γλώσσα ενώ το αίσθημα ότι ανήκουν στο ίδιο έθνος είναι αρκετά ισχυρό.

Η πολιτική κατάσταση στη Λατινική Αμερική ήταν πάντοτε ευαίσθητη στις διεθνείς ανακατατάξεις. Είχε όμως και τη δική της, αυτοτελή δυναμική. Το τέλος του β’ παγκοσμίου πολέμου, τα ισχυρό αντιφασιστικό κύμα που χαρακτήρισε την εποχή, η εμφάνιση των Λαϊκών Δημοκρατιών στην ανατολική Ευρώπη, βρήκαν την αντανάκλασή τους στη Λ. Αμερική. Έτσι, την περίοδο 1944-1946 επτά δικτατορίες στην περιοχή έδωσαν τη θέση τους σε αστικοδημοκρατικά καθεστώτα.

Η μεταβολή δεν κράτησε πολύ. Με δεδομένο το φόβο των κυρίαρχων τάξεων και των ΗΠΑ ότι το επαναστατικό κύμα που φαινόταν να εδραιώνεται σε ένα μέρος της Ευρώπης πρόκειται να εξαπλωθεί στη Λ. Αμερική αλλά και σε άλλες ηπείρους, παρατηρήθηκε μια αντιστροφή της κατάστασης. Στο διάστημα 1948-1955 μια σειρά πραξικοπήματα ανέτρεψαν έξι από τις αστικές δημοκρατίες της υποηπείρου[1]. Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 όλα σχεδόν τα καθεστώτα στη Λ. Αμερική ήταν είτε ανοιχτές δικτατορίες είτε ψευδοδημοκρατίες όπου η τήρηση των στοιχειωδών κανόνων της αστικής δημοκρατίας ήταν απολύτως προσχηματική. Στη Βενεζουέλα το 1948 επιβλήθηκε δικτατορικό καθεστώς το οποίο διάρκεσε μια δεκαετία.

Η βαθιά εκμετάλλευση και καταπίεση των λαών οδήγησε στο κύμα που σηματοδοτήθηκε από τη νίκη της επανάστασης στην Κούβα το 1959. Μια σειρά ένοπλα επαναστατικά κινήματα (Κολομβία, Βενεζουέλα, Γουατεμάλα, Βολιβία, Σαλβαδόρ, Νικαράγουα, Αργεντινή, Βραζιλία) συγκλόνισαν τις επόμενες δεκαετίες του 1960 και 1970. Παράλληλα, εγχειρήματα όπως η κυβέρνηση Αλλιέντε στη Χιλή[2] ή ακόμη εφήμερα στρατιωτικά καθεστώτα που είχαν εθνικοανεξαρτησιακό προσανατολισμό (Περού, Εκουαδόρ, Παναμάς)[3]συμπλήρωσαν την εικόνα. Ήταν η περίοδος των μεγάλων επαναστατικών κινημάτων αντιαποικιακού, εθνικοαπελευθερωτικού και αντιιμπεριαλιστικού χαρακτήρα σε όλο τον λεγόμενο τρίτο κόσμο.

(περισσότερα…)

Ο «πρόεδρος των φτωχών» άλλαξε τη Νότιο Αμερική-Γιώργος Δελαστίκ

Μαρτίου 7, 2013

Venezuela Chavez 

εφημ ΕΘΝΟΣ

Πέρασε στην Ιστορία ο Ούγκο Τσάβες. Ο πρόεδρος της Βενεζουέλας θα κατοικεί από εδώ και πέρα στον κόσμο των θρύλων. Για γενιές και γενιές στις φτωχές λαϊκές οικογένειες οι μεγαλύτεροι θα διηγούνται στους νεότερους πώς ήταν η χώρα όταν κυβερνούσε ο «πρόεδρος των φτωχών».

Τότε που εκατομμύρια φτωχοί εργάτες και αγρότες της Βενεζουέλας απόκτησαν για πρώτη φορά στη ζωή τους τη δυνατότητα να επισκεφθούν γιατρό, τότε που εκατοντάδες χιλιάδες Βενεζουελάνοι μπήκαν σε διαμέρισμα φεύγοντας από τις καλύβες και τις παράγκες, τότε που εκατομμύρια φτωχοί έμαθαν να γράφουν και να διαβάζουν καθώς ο Τσάβες έστειλε 250.000 (!) δασκάλους και φοιτητές να μάθουν γράμματα στους απόκληρους της κοινωνίας…

Τον Τσάβες δεν τον κλαίνε όμως μόνο εκατομμύρια κάτοικοι της Βενεζουέλας. Τον κλαίνε και πολλές πολλές δεκάδες εκατομμύρια άνθρωποι πρώτα πρώτα σε ολόκληρη τη Νότιο Αμερική, σε όλη τη Λατινική Αμερική. Ο λόγος του λατινοαμερικάνικου θρήνου είναι ότι ο Ούγκο Τσάβες επέδρασε καταλυτικά με την πολιτική που άσκησε στην αλλαγή του πολιτικού προσανατολισμού σχεδόν όλων των χωρών της Νοτίου Αμερικής σε προοδευτική κατεύθυνση. Οπως ο Φιντέλ Κάστρο και η κουβανική επανάσταση σφράγισαν τις συνειδήσεις των Λατινοαμερικανών τις δεκαετίες του 1960 και του 1970, έτσι και ο Ούγκο Τσάβες άφησε βαριά τη σφραγίδα του στη Νότιο ιδίως Αμερική κατά τη δεκαετία και πλέον από το έτος 2000 μέχρι σήμερα.

Η Βενεζουέλα δεν είναι ούτε μια πολύ μικρή χώρα, καθώς ο πληθυσμός της ανέρχεται σε περίπου 28 εκατομμύρια, ούτε μια χώρα χωρίς οικονομικές δυνατότητες, καθώς τα πετρέλαιά της αποφέρουν έσοδα πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων κάθε χρόνο. Εθνικοποιώντας τα πετρέλαια και αξιοποιώντας τα έσοδα από την πώλησή τους πρωτίστως για τη μαζική βελτίωση του επιπέδου ζωής των Βενεζουελάνων και δη των φτωχότερων κοινωνικών στρωμάτων και δευτερευόντως για να βοηθήσει προοδευτικά καθεστώτα φτωχών λατινοαμερικανικών χωρών, ο Τσάβες αναδείχθηκε στην αδιαφιλονίκητη ηγετική φυσιογνωμία της Λατινικής Αμερικής αυτή την πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα.

(περισσότερα…)

CELAC: Ο »τρίτος δακτύλιος» περιφερειακής ολοκλήρωσης

Φεβρουαρίου 9, 2013

CHILE-CELAC-UE-FOTO OFICIAL

Πρόεδρος  της Celac ο Raúl Castro .

»Η Λατινική Αμερική και η Καραϊβική προχωρούν μαζί στην οικοδόμηση ενός δικού τους φορέα, βασισμένου στην κοινή μας ιστορία, στα αγνότερα ιδανικά των λαών μας, κληρονομιά της πολιτικής σκέψης των πατέρων της Ανεξαρτησίας της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής.Η δημιουργία της Κοινότητας των Κρατών της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής (CELAC), δίχως την πάντοτε παρεμβατική παρουσία των ΗΠΑ, αποτελεί έκφραση της αυξανόμενης πολιτικής ανεξαρτησίας της περιοχής. 

Στις 28 του περασμένου Ιανουαρίου, η Κούβα ανέλαβε την κυλιόμενη Προεδρία του Οργανισμού αυτού, κάτι που αποτελεί μεγάλη τιμή αλλά και μεγάλη ευθύνη, στην οποία θα ανταποκριθούμε αποτελεσματικά. Η εκλογή της χώρας μας στην Προεδρία της CELAC αποτελεί φόρο τιμής αντάξιο του Αποστόλου της Κουβανικής Ανεξαρτησίας, του εθνικού μας ήρωα Χοσέ Μαρτί, για την 160ή επέτειο από τη γέννησή του.»

(Απόσπασμα από την ομιλία του πρέσβη, Οσβάλντο Χεσούς Κομπάτσο σε εκδήλωση του Ελληνοκουβανικού Συνδέσμου 3/2 /13 στην Αθήνα για τον εορτασμό της 54ης Επετείου της Κουβανικής Επανάστασης.*)

celac (1)

Κοινότητα Κρατών Λατινικής Αμερικής και Καραϊβικής(CELAC)

της Αριάδνης Αλαβάνου, Δεκέμβριος  2011

Στις 2-3 Δεκεμβρίου (2011), στο Καράκας της Βενεζουέλας, οι ηγέτες 33 κρατών συνομολόγησαν, κάτω από δύο επιβλητικά πορτρέτα του Σιμόν Μπολίβαρ, την ίδρυση της Κοινότητας των Κρατών της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής (CELAC), μιας κοινότητας που περιλαμβάνει όλα τα κράτη του δυτικού ημισφαιρίου, πλην των ΗΠΑ και του Καναδά και των εξαρτημένων από ευρωπαϊκές χώρες κρατικών οντοτήτων.

Τα αμερικανικά ΜΜΕ σνόμπαραν το γεγονός και ο Μαρκ Τόνερ, εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, προέβη σε μια εμπιστευτική δήλωση με την οποία τόνιζε ότι ο «εξέχων εκπρόσωπος του ημισφαιρίου παραμένει ο Οργανισμός Αμερικανικών Κρατών» (με έδρα την Ουάσιγκτον). Πόσο αντικειμενική είναι η δήλωση του Αμερικανού αξιωματούχου; Προφανώς καθόλου. 

Διότι η σύγκλιση τόσων κρατών φανερώνει, όσο κι αν δεν θέλει να το αναγνωρίσει η αμερικανική διπλωματία, δύο τουλάχιστον πράγματα: Πρώτον, ότι έ χει καταρρεύσει η «Συναίνεση της Ουάσιγκτον» και δεύτερον ότι οι γεωπολιτικές αλλαγές που έχουν συμβεί την τελευταία δεκαετία στο δυτικό ημισφαίριο ή «πίσω αυλή», το πάλαι ποτέ, των ΗΠΑ τείνουν να σταθεροποιηθούν. Και είναι κοινή ομολογία ότι βασικό ρόλο παίζουν οι πιο ριζοσπαστικές κυβερνήσεις της Λ. Αμερικής, κυρίως της Βενεζουέλας.

(περισσότερα…)

Οι σχέσεις Ε.Ε.- Λατινικής Αμερικής σε νέες βάσεις

Φεβρουαρίου 9, 2013

SANTIAGO DE CHILE-CUMBRE DE LA CELAC-UE

Εφημερίδα των Συντακτών

των Χαράλαμπου Τσαρδανίδη*- Παναγιώτας Μπουγά**

Στις 27 Ιανουαρίου 2013 ολοκλήρωσε τις εργασίες της  η έβδομη επίσημη σύνοδος μεταξύ των κρατών-μελών της Ε.Ε.  και των χωρών της Λατινικής Αμερικής στο Σαντιάγκο της Χιλής. Για πρώτη φορά τα κράτη της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής εκπροσωπήθηκαν από έναν νέο οργανισμό στην περιοχή, που ιδρύθηκε το 2011: την Κοινότητα Κρατών Λατινικής Αμερικής και Καραϊβικής ( Community of Latin American and Caribbean States, CELAC).

thumbnail-6c8ef737f422ad18994fb9804501ba9f7875c492

Το (CELAC) ιδρύθηκε με σκοπό να αποτελέσει ένα forum για πολιτικό διάλογο μεταξύ όλων των κρατών της Λατινικής Αμερικής , συμπεριλαμβανομένης και της Κούβας , υπογραμμίζοντας την ανάγκη συνεργασίας και πολυφωνίας αλλά και απομάκρυνσης από την αντίληψη που παρομοιάζει την περιοχή με την ‘’πίσω αυλή’’ των Ηνωμένων Πολιτειών. Το γεγονός ότι συμμετέχουν 33 χώρες με πληθυσμό περίπου 600 εκατ. οδήγησε τον πρόεδρο της Βενεζουέλας στο να χαρακτηρίσει το CELAC  ‘’το πιο σημαντικό πολιτικό γεγονός στη  Νότια Αμερική τα τελευταία 100 χρόνια’’.Ο νεοσύστατος οργανισμός , λοιπόν, βοηθά αναμφίβολα στη διατήρηση της ισορροπίας στην περιοχή, στο να ακουστεί ισχυρή η φωνή των χωρών της Λατινικής Αμερικής στον κόσμο και στο να καταστούν οι χώρες αυτές ισότιμος συνομιλητής της Ε.Ε. Οι Λατινοαμερικανοί ηγέτες , δικαίως δε, διακηρύσσουν ότι ‘’για πρώτη φορά, δεν αποτελούν μέρος του προβλήματος’’, την ώρα που οι Ευρωπαίοι κάνουν το παν για να θωρακίσουν τις οικονομίες τους.

Από την άλλη μεριά, για την Ε.Ε. η Λατινική Αμερική αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία καθώς το 2012 οι οικονομική της ανάπτυξη ήταν 3,1% και το 2013 αναμένεται να προσεγγίσει το 3, 8% και αποτελεί για τις ευρωπαϊκές χώρες μια μεγάλη και δυναμική αγορά καθώς τα τελευταία χρόνια οι εμπορικές συναλλαγές έχουν διπλασιαστεί. Επιπλέον, με τη Βραζιλία στη θέση της πέμπτης μεγαλύτερης οικονομίας του κόσμου και τον ανταγωνισμό που υπάρχει στην Κίνα, η Ε.Ε. πασχίζει να παραμείνει ένας από τους κύριους ξένους επενδυτές στην περιοχή, διατηρώντας το 43% των ξένων επενδύσεων. Στη σύνοδο κορυφής στο Σαντιάγκο , υπογράφτηκε μια κοινή Διακήρυξη Στόχων (EU-CELAC Summit: Santiago Declaration )και ένα Σχέδιο Δράσης για το 2013-15 (EU-CELAC ACTION PLAN 2013-2015). (περισσότερα…)

Οι κοινωνικοί αγώνες ως υπόβαθρο της λατινοαμερικάνικης ποίησης-Δημήτρης Καλτσώνης

Φεβρουαρίου 6, 2013

Ο Σιμόν Μπολιβάρ σε γκράφιτι δρόμου στο Καράκας 

 Οι καλύτερες μέρες μπορούν να έρθουν αν συγκροτηθεί ένα λαϊκό μέτωπο, ένα δημοκρατικό, πατριωτικό μέτωπο το οποίο θα τα βάλει με τους κάθε λογής δυνάστες(…)Επειδή θα μπορούσε να υποστηρίξει κανείς ότι το έργο αυτό φαντάζει σήμερα πολύ δύσκολο, ίσως και ακατόρθωτο, ας θυμηθούμε το Νερούδα που απευθυνόμενος στους αμερικανοστήρικτους δικτάτορες της Λ. Αμερικής έγραφε:

«τι μπορείς εσύ καταραμένε, ενάντια στον αγέρα;». 

 Πηγή:syllogosgk.blogspot.gr/

 Τι είναι αυτό που μας γοητεύει στη Λατ. Αμερική, στη λατινοαμερικάνικη ποίηση; Όσο και αν αναζητήσει κανείς την απάντηση, θα καταλήξει πάντοτε στις ίδιες περίπου απαντήσεις.

Πρώτο, γοητεύει η εξωτική Λ. Αμερική και η ποίησή της. Η Λ. Αμερική αποτέλεσε ένα χωνευτήρι πολιτισμών, ένα αμάλγαμα του ιθαγενούς πολιτισμού, του πολιτισμού των ευρωπαίων αποίκων, του πολιτισμού των μαύρων σκλάβων που ήρθαν από την Αφρική, των Ασιατών μεταναστών. Το συνολικό αποτέλεσμα είναι αυτό το τόσο οικείο αλλά και παράλληλα τόσο εξωτικό μίγμα που συγκινεί.

Δεύτερο, γοητεύει η βασανισμένη Λ. Αμερική και η ποίησή της. Οι λαοί της Λ. Αμερικής είναι ζυμωμένοι με τη μακρόχρονη ισπανική αποικιοκρατία, με την ιμπεριαλιστική επικυριαρχία. Η αγριότητα της εκμετάλλευσης, της κοινωνικής αδικίας είναι θεμελιώδη συστατικά της ζωής των λαών αυτών. Στη Λ. Αμερική υπάρχει η πλέον ανισότιμη κατανομή εισοδήματος και κοινωνικού πλούτου, η κοινωνική αδικία είναι κραυγαλέα. Όλα αυτά βρίσκουν την αντανάκλασή τους και στην ποίηση. 

6a00d8345357ef69e200e54f45b7948833-640wi

Απεικόνιση του ηρωικού θανάτου του Τουπάκ Αμάρου

Τρίτο, αυτό που κυρίως γοητεύει στη Λ. Αμερική και στην ποίησή της είναι ότι είναι ανυπότακτη. Η ζωή και η ποίηση των λαών της περιοχής σηματοδοτούνται από τους κοινωνικούς αγώνες: από τους αγώνες των ιθαγενών ενάντια στην αποικιοκρατία και τον θρυλικό Τουπάκ Αμάρου μέχρι τους σύγχρονους αγώνες ενάντια στην ιδιωτικοποίηση του νερού στη Βολιβία που κόστισαν τόσους και τόσους νεκρούς και από τους αγώνες για την εθνική ανεξαρτησία του 19ου αιώνα μέχρι τη μεξικάνικη επανάσταση, τον Αιμιλιάνο Ζαπάτα και τους σύγχρονους Ζαπατίστας.

(περισσότερα…)